Nhanh chóng gỡ những bất cập phát sinh
Sau 3 năm triển khai chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng (XD) nông thôn mới (NTM) ở ĐBSCL đã thu được những thành tựu quan trọng. Bộ mặt nông thôn từng bước thay đổi theo hướng văn minh, hiện đại; đời sống vật chất, văn hóa của cư dân nông thôn không ngừng được cải thiện, nâng cao. Tuy nhiên, thực tế quá trình triển khai, nhiều vấn đề bất cập phát sinh cần nhanh chóng có giải pháp tháo gỡ nhằm đẩy mạnh công cuộc XD NTM ở ĐBSCL trong thời gian tới.
Nhiều bất cập nảy sinh
Vừa qua, tại TP Cần Thơ, Học viện Chính trị - Hành chính Khu vực II, Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn và UBND TP Cần Thơ đồng phối hợp tổ chức Hội thảo "Xây dựng nông thôn mới ở ĐBSCL - cơ sở khoa học và thực tiễn". Tại hội thảo, nhiều vấn đề bất cập của chương trình XD NTM đã được các đại biểu - là nhà khoa học, chính quyền đem ra bàn bạc, thảo luận khá sôi nổi.
 |
| Một góc đường giao thông nông thôn ở xã Đông Bình, huyện Thới Lai, TP Cần Thơ. |
Để XD NTM đạt chuẩn quốc gia, vấn đề quy hoạch phải đi trước một bước. Bởi đây là cơ sở để triển khai thực hiện các tiêu chí khác. Tuy nhiên, Tiến sĩ Nguyễn Thế Bình, Phó Phân viện trưởng, Phân viện Quy hoạch và Thiết kế nông nghiệp, nhìn nhận: Theo chủ trương, công tác quy hoạch NTM được giao cho cấp xã tự làm. Song, trên thực tế, nhiệm vụ này vượt quá năng lực của nhiều xã, nhất là quy hoạch phát triển sản xuất. Do vậy, hầu hết các xã phải thuê các cơ quan tư vấn của trung ương và địa phương - kể cả doanh nghiệp tư nhân. Vì vậy, tính đa dạng của quy hoạch thì có nhưng sự thống nhất, bài bản thì không, thậm chí còn bộc lộ bất cập. Mặt khác, các đơn vị thực hiện quy hoạch NTM hiện nay vừa thiếu lại vừa yếu. Tình trạng sao chép quy hoạch của xã này áp dụng cho xã khác, thiếu căn cứ vào các đặc trưng về kinh tế - xã hội của mỗi vùng đang xảy ra ở rất nhiều nơi. Hệ lụy là khó tránh tình trạng lặp lại, đơn điệu, xa lạ với văn hóa, địa lý của các địa phương. Vì thế, yêu cầu của thực tiễn cần phải cải thiện tình trạng này.
Ngoài những bất cập trên, ông Phạm Văn Quỳnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phó Trưởng ban Thường trực Ban chỉ đạo Chương trình mục tiêu quốc gia XD NTM TP Cần Thơ, cho rằng: Đội ngũ cán bộ thực hiện chương trình còn thiếu kinh nghiệm, chưa chủ động nhiều trong việc thực hiện. Một vài địa phương còn tâm lý trông chờ, ỷ lại vào sự đầu tư nguồn lực của Trung ương và thành phố, chưa khai thác hết tiềm năng. Việc huy động các nguồn lực thực hiện các tiêu chí, đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu phục vụ XD NTM còn hạn chế. Nguồn vốn huy động của doanh nghiệp và tín dụng còn khó khăn; xã hội hóa trong việc XD NTM còn thấp
Gỡ như thế nào?
Về các tiêu chí chưa phù hợp, Chuyên viên cao cấp Nguyễn Văn Sơn, Nguyên Phó Vụ trưởng Bộ Nội vụ, Cơ quan đại diện miền Nam, đề xuất: Đối với tiêu chí "cơ cấu lao động" nên thay bằng tiêu chí "tỷ lệ người làm việc trên dân số trong độ tuổi lao động" với chỉ tiêu chung là 90%. Tiêu chí thủy lợi cần tiếp cận theo hướng mở: giao cho Ban chỉ đạo các tỉnh, thành phố quy định tỷ lệ cứng hóa đáp ứng yêu cầu sản xuất và dân sinh của địa phương là hợp lý. Đây cũng là cách để "gỡ" các tiêu chí khác chưa phù hợp. Tuy nhiên, cũng phải cân nhắc vấn đề giao cho địa phương nhưng phải với tầm nhìn xa, hướng đến nền nông thôn văn minh, nền nông nghiệp hiện đại hóa, công nghiệp hóa và phải được Ban chỉ đạo Trung ương phê duyệt. Ngoài ra, việc điều chỉnh, thay đổi các tiêu chí cần đưa ra các phương án khác nhau và phân tích rõ những ưu điểm, hạn chế của từng phương án để tiếp tục lấy ý kiến của các địa phương, các bộ, ngành trước khi trình Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định.
Tiến sĩ Phạm Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị-Hành chính khu vực II, cho rằng: Để XD NTM ở ĐBSCL đạt được tiêu chí đề ra, cần hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách phù hợp tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch, đẩy mạnh cải cách hành chính; quy hoạch và phát triển đồng bộ hệ thống kết cấu hạ tầng, đặc biệt là mạng lưới giao thông, mạng lưới thủy lợi phục vụ sản xuất lúa, nuôi trồng thủy sản và vùng trồng cây ăn trái tập trung quy mô lớn; tập trung nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo, dạy nghề, phát triển nhanh nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu xã hội. Ngoài ra, cần đẩy mạnh việc ứng dụng khoa học công nghệ để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, nâng cao sức cạnh tranh hàng hóa nông sản trên thị trường trong nước và thế giới Muốn làm được, đòi hỏi sự nỗ lực vượt bậc của lãnh đạo các ngành, các cấp, nhất là cấp xã. Phải quy định rõ những gì Nhà nước cần làm, cần hỗ trợ; những gì các cấp địa phương phải làm. Có như vậy mới có thể phát huy được tiềm năng, lợi thế của mỗi vùng và sự đa dạng của các mô hình NTM
Chủ trương XD NTM sẽ được hoàn thành với các giải pháp, cách thức tiến hành sát với yêu cầu của thực tiễn, phù hợp với điều kiện dân trí và các yếu tố kinh tế - xã hội của từng địa phương, đáp ứng được nhu cầu và nguyện vọng của đông đảo người dân ĐBSCL.
Bài, ảnh: HÀ TRIỀU
