Nhật gặp khó trong tăng cường năng lực quốc phòng
Giới phân tích nhận định việc Mỹ hoãn bàn giao tên lửa hành trình Tomahawk có thể làm chậm kế hoạch trang bị khả năng tấn công tầm xa của quân đội Nhật Bản.
Tên lửa Type-12 nâng cấp của Nhật. Ảnh: JGSDF
Ảnh hưởng từ cuộc chiến Iran
Theo tờ Financial Times, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã thông báo vấn đề trên với người đồng cấp Nhật Bản Shinjiro Koizumi trong cuộc điện đàm hồi đầu tháng 5. Việc trì hoãn có thể kéo dài tới 2 năm so với kế hoạch ban đầu.
Tokyo trước đó dự kiến nhận 2 đợt bàn giao, với mỗi đợt 200 tên lửa Tomahawk, trước tháng 4-2028. Đây là lần đầu tiên Nhật mua loại tên lửa này, theo hợp đồng trị giá 2,3 tỉ USD ký năm 2024 nhằm tăng cường năng lực phòng thủ và khả năng phản công tầm xa.
Mỹ chậm chuyển giao Tomahawk do Lầu Năm Góc tìm cách bổ sung kho vũ khí bị cạn kiệt nghiêm trọng trong cuộc chiến với Iran.
Các quan chức đánh giá điều này sẽ “gây trở ngại cho quá trình tăng cường năng lực quốc phòng của Nhật Bản”, đặc biệt là khả năng thực hiện các cuộc phản công nhằm vào cơ sở của đối phương.
Các tên lửa Tomahawk đóng vai trò trọng yếu trong nỗ lực xây dựng năng lực phản công của Nhật, cho phép đồng minh của Mỹ tấn công các căn cứ đối phương nếu nước này bị đe dọa, giữa lúc Tokyo đang xem xét lại lập trường quốc phòng để ứng phó với môi trường an ninh ngày càng bất ổn trong khu vực.
Bộ Quốc phòng Nhật Bản hồi tháng 3 cho biết tàu khu trục Chokai của Lực lượng Phòng vệ biển (MSDF) đã hoàn tất cải tiến và huấn luyện thủy thủ đoàn tại Mỹ để vận hành Tomahawk, trở thành chiến hạm đầu tiên của Nhật có khả năng sử dụng hệ thống có tầm bắn tới 1.600km.
Mỹ hiện trang bị Tomahawk trên một số tàu ngầm của nước này và Nhật cũng đang cân nhắc làm điều tương tự. Toàn bộ 8 tàu khu trục Aegis của MSDF sẽ được cải tiến để có thể phóng Tomahawk, trong đó phiên bản mới nhất Block V có giá khoảng 2,5 triệu USD/quả.
Loại vũ khí này có nhiều biến thể, bao gồm tên lửa chống hạm với tầm bắn lên tới 700km và một phiên bản khác sử dụng đầu đạn đa hiệu ứng kết hợp, được thiết kế để phá hủy nhiều loại mục tiêu mặt đất.
Năng lực “phản công” bắt đầu định hình
Cách đây 2 tháng, Nhật cũng đã lần đầu tiên triển khai các tên lửa tầm xa nội địa cùng đầu đạn lướt siêu vượt âm mới (HVGP).
Theo đó, các tên lửa đất đối hạm Type-12 nâng cấp với tầm bắn khoảng 1.000km đã chính thức được triển khai tại căn cứ Camp Kengun của Lực lượng Phòng vệ Mặt đất (GSDF) ở thành phố Kumamoto, trong khi HVGP bố trí tại căn cứ Camp Fuji gần Gotemba thuộc tỉnh Shizuoka.
Quyết định triển khai các tên lửa mới của Nhật diễn ra trong bối cảnh quân đội Trung Quốc tăng cường hoạt động huấn luyện quanh các đảo xa của Tokyo gần Đài Loan. Bắc Kinh được cho đang sở hữu gần 2.000 tên lửa phóng từ mặt đất có tầm bắn 1.000-5.500km, vượt xa số lượng tên lửa mà cả Tokyo và Washington có trong khu vực.
Trong khi đó, CHDCND Triều Tiên tiếp tục hoàn thiện các chương trình tên lửa ngày càng tinh vi, đồng thời tăng cường chương trình vũ khí hạt nhân của mình.
Các tên lửa của Nhật Bản đặt đường bờ biển Trung Quốc và phần lớn biển Hoa Đông vào trong tầm tấn công từ căn cứ Kumamoto. Gần như toàn bộ lãnh thổ Triều Tiên cũng nằm trong phạm vi tác chiến của các loại vũ khí này.
Chiến lược An ninh Quốc gia năm 2022 của Nhật Bản đã mở đường để đất nước vốn theo chủ nghĩa hòa bình này sở hữu năng lực phản công gây tranh cãi. Chính phủ Nhật từ lâu lập luận rằng năng lực này phù hợp với Hiến pháp miễn là đáp ứng 3 điều kiện sử dụng vũ lực: đã hoặc sắp xảy ra một cuộc tấn công vũ trang; không còn cách nào khác để ngăn chặn cuộc tấn công; và việc sử dụng vũ lực được giới hạn ở mức tối thiểu cần thiết.
Các quan chức quốc phòng nhấn mạnh năng lực phản công là cần thiết để răn đe đối phương tấn công Nhật Bản. Tuy nhiên, vẫn còn hàng loạt thách thức, bao gồm tình trạng thiếu kho lưu trữ tên lửa, việc tìm kiếm địa điểm huấn luyện sử dụng tên lửa tầm xa và tích hợp hệ thống chia sẻ thông tin mục tiêu giữa Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản và quân đội Mỹ.
HẠNH NGUYÊN (Theo SCMP, Japan Times)
