Nhật thay đổi cách tiếp cận chiến lược quân sự
Sách trắng Quốc phòng năm 2026 đánh dấu những thay đổi quan trọng của Nhật Bản trong cách tiếp cận chiến lược quân sự, hướng tới việc tích hợp công nghệ thương mại, trí tuệ nhân tạo, máy bay không người lái, không gian và lĩnh vực điện từ vào chương trình quốc phòng quốc gia.
Một binh sĩ Nhật trong cuộc tập trận đa quốc gia Balikatan tại Philippines. Ảnh: Getty Images
Chuẩn bị cho kỷ nguyên khủng hoảng mới
Với chủ đề “An ninh cho Tương lai”, tài liệu 598 trang đưa ra những đánh giá chi tiết về môi trường an ninh khu vực ngày càng bất ổn.
Theo đó, các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản cho biết cộng đồng quốc tế đang bước vào “kỷ nguyên khủng hoảng mới” khi đối mặt thử thách nghiêm trọng nhất kể từ Thế chiến thứ hai.
Tiếp tục coi hoạt động quân sự của Trung Quốc là thách thức chiến lược lớn lao và chưa từng có đối với an ninh Nhật Bản, văn kiện không loại trừ khả năng kịch bản chiến sự Ukraine tái diễn tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nhất là ở Đông Á.
Theo nghiên cứu viên cao cấp Grant Newsham, xung đột Ukraine là chất xúc tác thúc đẩy nhận thức của Nhật Bản về hậu quả tiềm tàng đối với an ninh nước nhà. Nhưng nó chưa đủ để Tokyo vượt ranh giới, tái thiết lực lượng phòng vệ theo hướng tham chiến toàn diện hay trực tiếp gửi vũ khí sát thương ra nước ngoài.
Thay vào đó, tài liệu thể hiện cách nhìn nhận của Tokyo khi cấu trúc quân sự truyền thống, cũng như chiến thuật và chiến lược chiến tranh đang trải qua những thay đổi cơ bản. Nó đòi hỏi chính phủ tăng cường nền tảng công nghiệp quốc phòng nội địa với các cơ sở có khả năng mở rộng và đóng vai trò như yếu tố thay đổi cuộc chơi.
Đáp ứng mục tiêu này, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi cho biết Tokyo có kế hoạch đẩy mạnh hợp tác với khu vực tư nhân, nhất là các tập đoàn công nghệ và công ty khởi nghiệp.
Dành nguồn lực cho các giải pháp cần thiết trong chiến tranh hiện đại, chẳng hạn như tập trung trở lại vào các hệ thống chi phí thấp, Nhật Bản đang mua vào số lượng lớn phương tiện không người lái giá rẻ hoạt động trên không, trên biển và dưới nước.
Bộ Quốc phòng Nhật Bản cũng muốn đẩy mạnh nghiên cứu vũ khí laser công suất cao và vũ khí vi sóng, hướng tới xây dựng mạng lưới phòng không có chi phí vận hành hiệu quả hơn.
Một điểm nổi bật chính của Sách trắng năm nay còn nằm ở chủ trương đổi mới trong nghiên cứu và phát triển; tăng cường sản xuất; và dự trữ vật tư. Trong đó, Sách trắng nêu bật vai trò của trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc ra quyết định trên chiến trường và tầm quan trọng ngày càng tăng của lĩnh vực không gian - điện từ.
Ngoài ra còn có một phần mới ưu tiên lĩnh vực công nghệ thương mại, yếu tố thiết yếu để duy trì ưu thế quân sự.
Giảm phụ thuộc vào đồng minh
Tái khẳng định liên minh Nhật - Mỹ là nền tảng cốt lõi, báo cáo đồng thời chỉ rõ sự phụ thuộc kéo dài hàng thập kỷ của Tokyo như thách thức cần vượt qua khi an ninh khu vực tiếp tục xấu đi.
Chủ trương này nằm trong dự liệu của các nhà chuyên môn, sau vài tuần nội các của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi thông qua văn kiện chính sách kinh tế thường niên kêu gọi chuyển đổi thế trận và năng lực quốc phòng trong 5 năm.
Để đối phó các cuộc tấn công, ngăn chặn cũng như đánh bại những mối đe dọa với sự hỗ trợ của các đồng minh và đối tác, Tokyo đã nâng chi tiêu quốc phòng đạt mức 2% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và đang hướng tới ngân sách kỷ lục 56,1 tỉ USD vào năm tới.
Được biết, giai đoạn 2023-2027, Nhật Bản dự kiến dành tổng cộng 270 tỉ USD cho quốc phòng. Đề xuất này sẽ còn tăng thêm, nếu không muốn nói là ngang bằng mục tiêu 3,5% của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vào năm 2035.
MAI QUYÊN (Theo Defense News, eurasiareview)
