Nhật tìm kiếm giải pháp cho đất hiếm
Trước lệnh cấm vận khó lường của Trung Quốc về nguồn cung đất hiếm nhằm trả đũa Nhật Bản sau những bình luận chuyện Đài Loan của Thủ tướng Takaichi Sanae, chính quyền Tokyo đang tìm kiếm sự ủng hộ từ các đối tác Nhóm 7 nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới (G7) và Hàn Quốc.
Thủ tướng Takaichi Sanae (phải) và Bộ trưởng Tài chính Katayama Satsuki. Ảnh: Reuters
Cụ thể, Bộ trưởng Tài chính Katayama Satsuki đã bắt đầu đến Mỹ từ ngày 11-1 nhằm thảo luận các vấn đề khoáng sản trọng yếu với các đồng nghiệp G7. Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Koizumi Shinjiro dự kiến qua Mỹ gặp người đồng cấp Pete Hegseth ngày 15-1. Tại quê nhà, bà Takaichi sẽ tiếp đón Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung thăm Tokyo ngày 13 và 14-1, tiếp theo là Thủ tướng Ý Giorgia Meloni từ ngày 15 đến 17-1.
Tại cuộc họp báo thông báo chuyến thăm Mỹ, Bộ trưởng Satsuki cho biết giữa các nước G7 có sự đồng thuận cơ bản là không thể chấp nhận các quốc gia duy trì độc quyền bằng các biện pháp phi thị trường và sử dụng vị thế này như vũ khí chiến lược, bởi điều này có thể tạo ra một cuộc khủng hoảng cho nền kinh tế toàn cầu và cực kỳ nguy hiểm đối với an ninh kinh tế.
Trước đó, theo thông báo của Bộ Thương mại Trung Quốc ngày 6-1, nước này cấm xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng, bao gồm một số nguyên tố đất hiếm, sang Nhật Bản, có hiệu lực ngay lập tức. Ngoài ra, tờ Trung Hoa Nhật Báo cùng ngày cho biết thêm, Bắc Kinh đang xem xét tăng cường giám sát cấp phép xuất khẩu một số danh mục đất hiếm nặng và trung bình sang Nhật Bản vốn đang nằm trong diện kiểm soát của chính phủ từ tháng 4-2025.
Hiện Bộ Thương mại Trung Quốc chưa công bố danh mục các nguyên tố đất hiếm bị cấm xuất khẩu sang Nhật Bản, đồng thời khẳng định lệnh cấm chỉ áp dụng đối với các công ty quốc phòng chứ không phải dân sự. Trong khi đó, Trung Hoa Nhật báo cho hay sẽ có 7 loại đất hiếm nặng và trung bình bị cấm xuất khẩu vốn đắt đỏ, khan hiếm và khó thay thế - điều này có thể ảnh hưởng đến các nhà sản xuất chip, ô tô, điện tử và quốc phòng Nhật Bản.
Năm 2010, Trung Quốc đã áp đặt lệnh cấm ngắn hạn xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản trong một cuộc tranh chấp khác về Đài Loan. Kể từ đó, Tokyo đã cố gắng giảm sự phụ thuộc vào đất hiếm từ Bắc Kinh. Hiện nay, đất hiếm từ Trung Quốc chỉ chiếm khoảng 60%-70% lượng nhập khẩu của Nhật Bản - giảm so với 90% cách đây 16 năm.
Năm ngoái, Trung Quốc cũng đã 2 lần đưa ra kế hoạch sử dụng loại vũ khí đất hiếm nhằm gây áp lực lên Mỹ và Liên minh châu Âu (EU). Tổng thống Mỹ Donald Trump dọa đáp trả thuế bổ sung 100%, khiến Trung Quốc xuống thang. Tuy nhiên, Mỹ cũng phải nới lỏng các hạn chế xuất khẩu công nghệ của mình sang Trung Quốc.
Sau khi đạt được thỏa thuận thương mại với Mỹ, đầu tháng 11-2025, Trung Quốc cũng tạm hoãn một năm các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm đối với EU sau các cuộc đàm phán cấp cao với giới chức châu Âu.
Kết quả trên là nỗ lực phối hợp hành động của Mỹ và châu Âu. Lần này, Nhật Bản nhờ cậy vào đồng minh Mỹ, các đối tác châu Âu trong G7 và thậm chí cả Hàn Quốc nhằm thúc giục Trung Quốc hạ nhiệt cuộc chiến gây sức ép kinh tế với Tokyo.
ĐỨC TRUNG
