Nhiều bộ, ngành xin trả lại hơn 8.000 tỷ đồng vốn ODA

Hình ảnh tại Hội nghị (Ảnh: M.P)

Theo ông Trương Hùng Long, tại Quyết định số 2185/QĐ-TTg ngày 21/12/2020, Thủ tướng Chính phủ đã giao cho các Bộ, ngành, địa phương kế hoạch vốn đầu tư công năm 2021, trong đó nguồn nước ngoài là: 51.550 tỷ đồng, trong đó của Bộ, ngành là 16.637 tỷ đồng; địa phương: 34.913 tỷ đồng. Các Bộ, ngành nhập dự toán trên hệ thống Tabmis đến hết tháng 9/2021 là 13.043 tỷ đồng, đạt 78%. 

Tính từ đầu năm đến ngày 6/10, lũy kế giải ngân vốn đầu tư công nguồn vay nước ngoài kế hoạch vốn năm 2021 của các Bộ ngành đạt 19,03% (3.166 tỷ đồng), tăng gấp hơn hai lần số giải ngân vốn đầu tư công nguồn vay nước ngoài vào thời điểm tổ chức hội nghị tháng 6/2021. 

Ông Trương Hùng Long cho biết, số vốn của các Bộ, ngành xin trả lại có thể phải điều chuyển cho các Bộ, địa phương có nhu cầu giải ngân vượt kế hoạch hoặc buộc phải hủy kế hoạch vốn theo quy định. Mặc dù đã các cơ quan đã nỗ lực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để hỗ trợ cho công tác giải ngân, tuy nhiên với thời gian còn lại từ nay cho đến hết năm có thể thấy việc hoàn thành tỷ lệ giải ngân so với kế hoạch vốn năm 2021 trên 95% kế hoạch được giao như mục tiêu Nghị quyết số 63/NQ-CP là không khả thi.

Việc chậm giải ngân vốn đầu tư công nguồn vay nước ngoài và đặc biệt là các địa phương phải trả kế hoạch vốn, lãnh đạo Cục Quản lý nợ và Tài chính đối ngoại cho biết, nguyên nhân chính là do chậm tiến độ hoặc không có khối lượng giải ngân do các vướng mắc trong quá trình triển khai dự án như: chậm triển khai các công tác sẵn sàng cho đầu tư như chậm giải phóng mặt bằng, tái định cư, thiết kế cơ sở, chậm trong đấu thầu, ký hợp đồng; đang trong quá trình thực hiện các thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư, điều chỉnh hiệp định vay với các nội dung như gia hạn thời gian thực hiện, thời gian giải ngân, sử dụng vốn dư, điều chỉnh chủ đầu tư, tỷ lệ thanh toán ngoại tệ/ nội tệ, điều chỉnh kinh phí giữa các hạng mục. Bên cạnh đó, công tác kế hoạch vốn chưa tốt, nhiều bộ ngành chưa thể giao hết kế hoạch vốn chi tiết dẫn đến phải hủy dự toán. Đặc biệt, do tác động nặng nề của đại dịch COVID-19 đã ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện của phần lớn các dự án ODA.

Đại diện Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết, năm 2021, Bộ được giao là 9.846 tỷ đồng; trong đó, vốn trong nước là 7.001 tỷ đồng, vốn ODA 2.845 tỷ đồng. Đến nay, Bộ Nông nghiệp đã giải ngân được 45,5%. Mặc dù là bộ có tỷ lệ giải ngân lớn, song đại diện Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn cũng chia sẻ, khó khăn lớn nhất trong giải ngân vốn nước ngoài từ đầu năm đến nay là tác động của dịch COVID-19 khiến toàn bộ các công trường ở các tỉnh đều phải dừng thi công.

Mặt khác, theo quy định của nhà tài trợ, thì những dự án sử dụng vốn vay nước ngoài đều phải có chuyên gia nước ngoài tham gia tư vấn, song vì COVID-19 nên cũng không thể nhập cảnh. Do đó, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn đã có văn bản gửi UBND một số tỉnh thực hiện giãn cách theo Chỉ thị 16 cho phép chuyên gia nước ngoài tự cách ly tại công trường. Tuy nhiên, đến nay chỉ có một vài tỉnh đồng ý với đề xuất này. Bên cạnh đó, để đẩy nhanh tốc độ giải ngân, Bộ cũng đã thành lập tổ giải ngân để kịp thời giải quyết các vướng mắc, khó khăn phát sinh, cũng như kịp thời cập nhật thông tin ngay trên nhóm. 

Đại diện Bộ Giao thông vận tải cho biết, năm 2021, Bộ được giao kế hoạch vốn là 4.837 tỷ đồng, hiện đã giao chi tiết vốn được 100%, giải ngân hết tháng 9/2021 đạt 2391 tỷ đồng, bằng 49,43% kế hoạch vốn. Dịch bệnh COVID-19 đã ảnh hưởng đến công tác giải ngân do tư vấn thiết kế nước ngoài không đến được, ảnh hưởng đến công tác triển khai trong hồ sơ thầu, trao đổi với nhà tài trợ khó khăn. Bộ Giao thông vận tải đề nghị trả lại 3 dự án, giảm trừ tổng cộng 589 tỷ đồng nguồn vốn vay nước ngoài được giao năm 2021.

Để đẩy mạnh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, Bộ Tài chính kiến nghị, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành khẩn trương thực hiện các giải pháp trong phạm vi quản lý của mình và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, trong đó có nguồn vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài. Đồng thời, kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các cơ quan nghiên cứu việc xem trước hồ sơ, tài liệu trên bản điện tử (sử dụng bản scan) để rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ ở mọi khâu của quá trình triển khai dự án.

Đối với các cơ quan chủ quản, Bộ Tài chính đề nghị thực hiện kiểm tra, rà soát, giám sát, đôn đốc thực hiện kế hoạch vốn của các chủ dự án, kịp thời tháo gỡ ngay vướng mắc, khó khăn trong triển khai dự án và giải ngân; tiếp tục điều chuyển kế hoạch vốn nội bộ. Trong trường hợp không thể điều chuyển nội bộ thì sớm có văn bản gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính về việc cắt giảm để chuyển cho các Bộ, ngành, địa phương khác. 

Đặc biệt, các chủ dự án, Ban quản lý dự án có trách nhiệm khẩn trương hoàn tất các thủ tục về đầu tư, xây dựng, về di dân tái định cư, giải phóng mặt bằng để triển khai thực hiện dự án; kịp thời phát hiện các vướng mắc để xử lý hoặc báo cáo cơ quan chủ quản xử lý theo thẩm quyền, xin ý kiến “không phản đối” của Nhà tài trợ. 

Bộ Tài chính cũng đề nghị các địa phương có dự án ODA của các Bộ, ngành triển khai xử lý các vấn đề vướng mắc liên quan đến giải phóng mặt bằng, tái định cư đảm bảo bàn giao mặt bằng sạch cho dự án đúng tiến độ./.