Nhiều nghiên cứu góp phần nâng cao hiệu quả phòng bệnh
Tại Hội nghị khoa học Y tế dự phòng TP Cần Thơ mở rộng năm 2026 do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) TP Cần Thơ tổ chức, nhiều công trình nghiên cứu được các nhà khoa học, chuyên gia và cán bộ y tế trình bày, phản ánh những vấn đề sức khỏe cộng đồng và đề xuất nhiều giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng bệnh, bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân.
ThS Dáp Thanh Giang, Trưởng Khoa Phòng, chống HIV/AIDS, CDC TP Cần Thơ, báo cáo nghiên cứu tại hội nghị khoa học.
Một trong những nghiên cứu thu hút sự quan tâm là "Tăng cường chăm sóc liên tục cho người sử dụng ma túy dựa vào nhóm cộng đồng tại Việt Nam" do Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, CDC Ninh Bình, CDC TP Đà Nẵng và CDC TP Cần Thơ phối hợp Đại học California Los Angeles (UCLA, Hoa Kỳ) thực hiện. Dự án được triển khai từ tháng 10-2021 đến tháng 7-2026 tại 3 địa phương trên, theo thiết kế nghiên cứu can thiệp cộng đồng ngẫu nhiên có đối chứng. Tại TP Cần Thơ, dự án được triển khai tại 16 xã, phường của thành phố trước sáp nhập.
Dự án hướng đến xây dựng mô hình chăm sóc liên tục dựa trên hệ thống y tế - xã hội hiện có, với sự tham gia của cán bộ y tế tuyến xã, phường, gia đình và các tổ chức cộng đồng nhằm tăng khả năng tiếp cận dịch vụ, duy trì điều trị và hỗ trợ người sử dụng ma túy tái hòa nhập cộng đồng. Đối tượng trọng tâm là người sử dụng ma túy dạng thuốc phiện.
Dự án tập trung nâng cao năng lực cho cán bộ y tế thông qua các lớp tập huấn, đồng thời áp dụng mô hình can thiệp theo chuỗi "Tìm kiếm - Xét nghiệm - Điều trị - Duy trì". Cán bộ y tế định kỳ đến thăm hộ gia đình, tư vấn, kết nối người sử dụng ma túy với các dịch vụ y tế và xã hội sẵn có tại địa phương. Các hoạt động có sự phối hợp giữa ngành y tế, chính quyền và các tổ chức cộng đồng.
Mô hình mang lại nhiều chuyển biến tích cực: 96,5% cán bộ y tế tự tin (nhóm đối chứng 66,7%); 85,1% cán bộ y tế cung cấp thông tin về điều trị methadone (nhóm đối chứng 59,8%); 82,6% người sử dụng ma túy tin tưởng cán bộ y tế (nhóm đối chứng 27,3%); người sử dụng ma túy tự tin duy trì điều trị methadone chiếm 76,9% (nhóm đối chứng 27,3%); người sử dụng ma túy nhận được hỗ trợ từ gia đình 78,7% (nhóm đối chứng 26,7%); thành viên hộ gia đình hỗ trợ điều trị methadone 76,1% (nhóm đối chứng 25,5%).
Theo ThS Dáp Thanh Giang, Trưởng Khoa Phòng, chống HIV/AIDS, CDC TP Cần Thơ, kết quả ban đầu rất khả quan, nâng cao nhận thức, kiến thức của gia đình, người sử dụng ma túy. Từ đó, tăng cường hỗ trợ người sử dụng ma túy tiếp cận các dịch vụ sẵn có tại địa phương. Người sử dụng ma túy tiếp cận dịch vụ y tế nhiều hơn, tỷ lệ tuân thủ điều trị và duy trì điều trị lâu dài tăng; tăng cường mối liên kết giữa chính quyền - công an - y tế.
Một nghiên cứu khác cũng rất được quan tâm là "Tử vong quy trách và gánh nặng kinh tế do phơi nhiễm PM2.5 tại TP Cần Thơ" do nhóm tác giả Viện Y tế công cộng TP Hồ Chí Minh và CDC TP Cần Thơ thực hiện. Bụi mịn (PM2.5) được ước tính gây ra khoảng 4,9 triệu ca tử vong toàn cầu năm 2023, tuy nhiên bằng chứng về tác động sức khỏe của PM2.5 tại ĐBSCL vẫn còn hạn chế. Mục tiêu nghiên cứu là xác định nồng độ PM2.5 và số tử vong quy trách, thiệt hại kinh tế do PM2.5 tại TP Cần Thơ năm 2023. Kết quả cho thấy, nồng độ PM2.5 trung bình năm 2023 là 27,7 μg/m3, cao gấp 5,5 lần khuyến cáo WHO (5 μg/m3) và vượt Quy chuẩn quốc gia (25 μg/m3). Trong 3.417 ca tử vong do bệnh không lây nhiễm kết hợp LRI ở người ≥ 25 tuổi, 705 ca có thể được quy trách cho PM2.5, chiếm 20,6% (88 ca/100.000 dân). Thiệt hại kinh tế được ước tính trong khoảng 3.713-8.611 tỉ đồng, tương đương 3-7% GRDP TP Cần Thơ.
TS Hồ Hữu Tính, Phó trưởng Khoa Dịch tễ - Nâng cao sức khỏe, Viện Y tế Công cộng TP Hồ Chí Minh, thay mặt nhóm nghiên cứu đề xuất cần sớm xây dựng hệ thống quan trắc PM2.5, mở rộng nhiều chất ô nhiễm; xây dựng hệ thống cảnh báo chất lượng không khí để người dân có thể theo dõi diễn biến ô nhiễm, chủ động áp dụng các biện pháp bảo vệ sức khỏe, nhất là đối với trẻ em, người cao tuổi và người mắc bệnh hô hấp. Đồng thời, tiếp tục nghiên cứu xác định các nguồn phát thải chính để xây dựng giải pháp kiểm soát hiệu quả; tăng cường sàng lọc, phát hiện sớm bệnh không lây nhiễm.
Về công tác tiêm chủng dự phòng HPV, có đề tài "HPV - Bình đẳng giới, tăng cường nhận thức dự phòng HPV cho cả nữ và nam giới". Theo ThS.BS Nguyễn Hiền Minh, Phó trưởng Đơn vị Tiêm chủng, Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, nhiều người vẫn cho rằng, vắc-xin HPV chỉ dành cho nữ giới để phòng ngừa ung thư cổ tử cung. Thực tế HPV là virus lây truyền chủ yếu qua đường tình dục và có thể gây bệnh ở cả nam lẫn nữ. Xu hướng hiện nay là mở rộng đối tượng tiêm chủng cho cả hai giới nhằm bảo đảm bình đẳng trong tiếp cận các biện pháp dự phòng. Đặc biệt, một số nhóm có nguy cơ cao cần được tăng cường truyền thông và tiếp cận dịch vụ tiêm chủng.
Bài, ảnh: H.HOA
