Ông Trump bất nhất với cuộc chiến ở Iran 

Sau khi không thể lập một liên minh bảo vệ eo biển Hormuz, Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây đã dọa tấn công các nhà máy điện của Iran, động thái có thể vi phạm luật pháp quốc tế và gây phản tác dụng.

Nhà máy điện Damavand ở Iran. Ảnh: Arab Media

“Xoa rồi lại dọa đấm”

Nhằm tìm kiếm giải pháp cho cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz, hệ lụy từ cuộc chiến với Iran, Tổng thống Trump đang liên tục thử nghiệm nhiều phương án khác nhau.

Ông đã chuyển từ việc kêu gọi bảo vệ tuyến hàng hải quan trọng này thông qua biện pháp ngoại giao, sang dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với một phần dầu mỏ Iran và giờ đây đe dọa trực tiếp vào cơ sở hạ tầng dân sự của nước Cộng hòa Hồi giáo.

Hôm 20-3, Tổng thống Trump tuyên bố muốn kết thúc sớm cuộc chiến chống Tehran. Nhưng đến ngày 21-3, chủ nhân Nhà Trắng lại đưa ra tối hậu thư trên mạng xã hội rằng Iran phải mở lại eo biển trong vòng 48 giờ, nếu không Mỹ sẽ “xóa sổ” các nhà máy điện của nước này.

Các trợ lý của ông Trump bảo vệ lời đe dọa này như một chiến thuật cứng rắn nhằm buộc Iran phải nhượng bộ. Hôm 22-3, Đại sứ Mỹ tại Liên Hiệp Quốc (LHQ) Mike Waltz cho rằng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo kiểm soát phần lớn cơ sở hạ tầng của Iran và đang sử dụng chúng để phục vụ nỗ lực chiến tranh. Ông Waltz xác định các mục tiêu tiềm năng bao gồm “các nhà máy nhiệt điện chạy bằng khí đốt và những loại nhà máy khác”.

Trong khi đó, phe đối lập mô tả đây là dấu hiệu thất bại của vị lãnh đạo đã đánh giá sai những phương án cần thiết để thoát khỏi “vũng lầy địa chính trị”. “Ông Trump không có kế hoạch để giúp mở lại eo biển Hormuz, nên đã dọa tấn công các nhà máy điện dân sự của Iran”, Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Ed Markey nói.

Lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Hakeem Jeffries đánh giá: "Họ (chính quyền Trump) không có tầm nhìn, không có kế hoạch, không có chiến lược rút lui. Rõ ràng là họ không lường trước một số điều đã xảy ra, bao gồm cả việc đóng cửa eo biển Hormuz”.

Nguy cơ phản tác dụng

Tối hậu thư của Tổng thống Trump chứa đựng lời đe dọa có mức độ quyết liệt đáng kể. Trước đó, các thông điệp của ông chủ yếu tập trung vào thành công của Mỹ trong việc tấn công không quân, hải quân và năng lực sản xuất tên lửa của Iran. Nhưng lần này, mục tiêu bị đe dọa là cơ sở hạ tầng năng lượng vốn cung cấp điện cho bệnh viện, nhà ở và nhiều lĩnh vực dân sự khác.

Theo Geoffrey Corn, giáo sư luật tại Đại học Công nghệ Texas (Mỹ), cuộc tấn công quy mô lớn như thế nhiều khả năng sẽ cấu thành tội ác chiến tranh. Đối với các chỉ huy quân sự Mỹ, họ đứng trước lựa chọn khó khăn là phải tuân lệnh thực hiện một hành vi có thể phạm tội ác chiến tranh hoặc từ chối và đối mặt với hậu quả pháp lý vì không chấp hành mệnh lệnh.

Luật chiến tranh không cấm tấn công nhà máy điện, nhưng chiến thuật này chỉ được phép nếu có phân tích cho thấy lợi ích quân sự vượt trội so với thiệt hại cho dân thường, theo các học giả pháp lý. Đây được xem là một tiêu chuẩn khắt khe, vì bản chất của luật chiến tranh là nhằm phân biệt rõ ràng giữa mục tiêu dân sự và quân sự.

Trong thư gửi Hội đồng Bảo an, Đại sứ Iran tại LHQ cũng đã cảnh báo rằng việc cố ý nhắm vào các nhà máy điện sẽ mang tính chất tấn công bừa bãi và cấu thành tội ác chiến tranh.

Ngay cả Israel, đồng minh của Mỹ trong cuộc chiến hiện nay, cũng phản đối tiến hành một cuộc tấn công như thế. “Chúng tôi muốn giữ nguyên mọi thứ tại Iran, để những nhân vật kế nhiệm có thể tái thiết và phục hồi”, Đại sứ Israel tại Washington Yechiel Leiter phát biểu.

Lời đe dọa của ông Trump cũng có thể phản tác dụng. Các lãnh đạo Iran tuyên bố sẽ ngay lập tức đóng cửa hoàn toàn eo biển Hormuz và tiến hành trả đũa nhằm vào cơ sở hạ tầng của Mỹ và Israel nếu các nhà máy điện của họ bị tấn công. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf hôm 22-3 cảnh báo rằng các cơ sở hạ tầng quan trọng trên toàn khu vực, bao gồm các cơ sở năng lượng và nhà máy khử mặn ở các quốc gia vùng Vịnh, cũng sẽ trở thành mục tiêu hợp pháp và “bị phá hủy không thể phục hồi”.

Cùng ngày, hãng thông tấn Mehr của Iran đã công bố bản đồ các nhà máy điện ở Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Qatar, Kuwait và khu vực ven vịnh Persic.

HẠNH NGUYÊN (Theo AP, Washington Post)