Phát triển Thủ đô theo hướng đô thị xanh, thông minh và hiện đại

Hội thảo “Phát triển nhanh và bền vững Thủ đô theo hướng đô thị xanh, thông minh và hiện đại”

Sáng 17/12 tại Hà Nội, Thành ủy, UBND TP Hà Nội phối hợp với Tạp chí Cộng sản tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Phát triển nhanh và bền vững Thủ đô theo hướng đô thị xanh, thành phố thông minh và hiện đại”.

Tham dự hội thảo có các đồng chí: PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập tạp chí Cộng sản; TS Nguyễn Thị Tuyến, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội cùng nhiều nhà khoa học, nhà quản lý trong lĩnh vực đô thị.

Hình thành cơ bản các thành phần cốt lõi của thành phố thông minh

Phát biểu khai mạc, TS Nguyễn Thị Tuyến, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội thông tin, là một trong hai đô thị lớn, đặc biệt của Việt Nam, Hà Nội cũng gặp phải những vấn đề phát sinh do tốc độ đô thị hoá quá nhanh, do đó, Nghị quyết Đại hội XVII Đảng bộ Thành phố đã xác định mục tiêu: “Đến năm 2025, Thủ đô phát triển nhanh và bền vững theo hướng đô thị xanh, thành phố thông minh, hiện đại; đến năm 2030, Hà Nội trở thành thành phố “xanh - thông minh - hiện đại” trên cơ sở phát huy các lợi thế, tiềm năng của Thủ đô và những nền tảng mà Thành phố đã thiết lập.

Trong những năm qua, Hà Nội đã hình thành cơ bản các thành phần cốt lõi của thành phố thông minh, sở hữu những cơ hội lớn để phát triển đô thị xanh, bền vững, vận hành hiệu quả bằng công nghệ và hài hòa với môi trường.

Theo đó, thành phố có những bước tiến trong quản lý, tạo nền tảng vững chắc; phát triển và hoàn thiện chính quyền điện tử, xây dựng chính quyền thông minh thông qua việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động cơ quan nhà nước; tạo đột phá trong cải cách hành chính, tăng tính minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp và tổ chức khi thực hiện thủ tục, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, bất cập.

Năm 2020, tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4 của Hà Nội đạt 100%, là địa phương dẫn đầu cả nước. Thành phố đã tích hợp 444 dịch vụ công trực tuyến lên Cổng Dịch vụ công Quốc gia theo lộ trình của Chính phủ. Hiện thành phố đang tiếp tục yêu cầu rà soát và đề xuất các thủ tục hành chính đáp ứng đủ yêu cầu điều kiện cung cấp dịch vụ công mức độ 4 đạt tỷ lệ 100% trong năm 2021.

Hà Nội triển khai nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu cấp tỉnh kết nối với nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia, sẵn sàng khai thác các cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia, hệ thống thông tin có quy mô, phạm vi từ Trung ương đến địa phương từ năm 2020. Hiện tại, Hà Nội bắt đầu thiết lập một hệ thống công nghệ thông tin theo hướng tổng thể, đồng bộ, thống nhất sử dụng chung trên toàn thành phố; tập trung ưu tiên triển khai các hệ thống thông tin, cơ sở sở dữ liệu cốt lõi và chuyên ngành tích hợp thành hệ thống dữ liệu lớn bảo đảm kết nối chia sẻ dữ liệu với các CSDL quốc gia theo quy định.

Phó Bí thư Thành ủy Nguyễn Thị Tuyến cho biết, Hà Nội đã tích cực ứng dụng khoa học, công nghệ vào giải quyết một số vấn đề cấp bách của đô thị, tạo các thành tố vững chắc xây dựng thành phố thông minh, nhất là trong lĩnh vực giao thông, y tế, giáo dục và nhiều lĩnh vực khác.

Xác định công tác bảo vệ môi trường là một trong ba trụ cột để xây dựng tương lai xanh, yếu tố quan trọng trong phát triển bền vững, Hà Nội đẩy mạnh sản xuất, tiêu dùng thông minh tích hợp với các sáng kiến xây dựng đô thị xanh.

Trong lĩnh vực sản xuất, thành phố đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, công nghệ và thiết bị thông minh trong sản xuất nông nghiệp, từng bước xây dựng một nền nông nghiệp vừa có tính chất đô thị, vừa tiệm cận với công nghệ thông minh, góp phần giảm thiểu những tác hại tiêu cực của quá trình đô thị hóa, ô nhiễm môi trường. Đến nay, thành phố có 164 mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao với giá trị sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao chiếm khoảng 35% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp của thành phố (phấn đấu đến hết năm 2025, đạt tỷ lệ trên 70%).

Trong công tác bảo vệ môi trường, Hà Nội là một trong những thành phố đi đầu trong cả nước về thiết lập hệ thống quan trắc chất lượng môi trường đồng bộ, hiện đại, công bố công khai, liên tục dữ liệu quan trắc môi trường tới người dân. Bên cạnh đó, Hà Nội ưu tiên thu hút đầu tư xây dựng các nhà máy xử lý rác thải ứng dụng công nghệ hiện đại, đốt rác phát điện giúp giảm tỷ lệ chôn lấp, giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường, vừa bổ sung năng lượng vào lưới điện quốc gia.

Thực hiện xanh hóa đô thị, Hà Nội ưu tiên phát triển hệ thống cây xanh. Trong giai đoạn 2016 - 2020, Hà Nội đã trồng mới được trên 1,6 triệu cây xanh; đồng thời, có nhiều mô hình kết nối, huy động hiệu quả người dân vào cuộc trong phát triển đô thị gắn với bảo vệ môi trường, triển khai nhiều “mô hình xanh” như cánh đồng hữu cơ, không thuốc bảo vệ thực vật, đoạn đường nông dân kiểu mẫu…

Còn nhiều hạn chế, thách thức

Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Thị Tuyến cũng đã thẳng thắn thừa nhận, bên cạnh những kết quả đạt được, Hà Nội còn những tồn tại, hạn chế và thách thức. Đó là công tác cải cách hành chính còn có mặt chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển của Thủ đô. Nguồn nhân lực chất lượng cao đủ năng lực đáp ứng cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư vẫn còn thiếu; cơ sở vật chất phục vụ giáo dục và đào tạo ở những khu vực mật độ dân số cao, đô thị hóa nhanh còn chưa đáp ứng được yêu cầu.

Ngoài ra, quy mô, mật độ và tốc độ gia tăng dân số đô thị của thành phố diễn ra nhanh gây ra những áp lực không nhỏ trong giải quyết các vấn đề an sinh xã hội và quản lý quy hoạch, quản lý dân cư, quản lý đất đai. Hạ tầng giao thông chưa đáp ứng được so với tốc độ đô thị hóa. Nhiều vấn đề đặt ra trong giải quyết ô nhiễm môi trường, từ chất lượng không khí, nước sạch đến kiểm soát và xử lý nước thải, kiểm soát ô nhiễm làng nghề chưa đạt được mục tiêu đặt ra...

Phó Bí thư Thường trực Thành uỷ Hà Nội Nguyễn Thị Tuyến phát biểu tại hội thảo.

Theo báo cáo của Liên hợp quốc năm 2020, tốc độ đô thị hóa tăng nhanh, từ chỉ 30% dân số thế giới sống ở khu vực thành thị vào năm 1950, con số này tăng lên 56,2% vào năm 2020. Trong đó, tốc độ tăng của khu vực châu Á từ chưa đến 20% vào năm 1950 lên 51% vào năm 2020.

Đồng chí Nguyễn Thị Tuyến nhấn mạnh: Sự thay đổi này cho thấy, đô thị là nơi tập trung đông dân cư với mật độ cao, nơi diễn ra chủ yếu các hoạt động kinh tế - xã hội của phần lớn dân số thế giới và đang gây ra những áp lực không nhỏ cho bộ máy quản lý, không gian và môi trường sống, đồng thời là đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất khi thế giới còn phải đối mặt với những vấn đề an ninh phi truyền thống, biến đổi khí hậu, dịch bệnh toàn cầu, trong thời điểm hiện tại là đại dịch COVID-19.

“Đối diện với những hạn chế, thách thức trên, Hà Nội cần có những giải pháp với một mô hình phù hợp, bảo đảm lộ trình đặt ra cho giai đoạn 2021 – 2025” - Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Thị Tuyến nhấn mạnh, đồng thời đề nghị các nhà quản lý thực tiễn, các nhà khoa học tham dự hội thảo tập trung thảo luận để có những biện pháp giúp Hà Nội phát triển nhanh, bền vững Thủ đô theo hướng đô thị xanh, thông minh và hiện đại.

Phát triển Thủ đô “xanh, thông minh, hiện đại” là hướng đi đúng đắn

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung đánh giá những lợi thế, tiềm năng, kết quả đã đạt được trong phát triển đô thị Hà Nội. Làm rõ các mối quan hệcơ bản trong quản lý phát triển nhanh, bền vững Thủ đô theo hướng đô thị xanh, thành phố thông minh và hiện đại nhằm giải quyết hài hòa các mối quan hệ trong phát triển bền vững, xây dựng và quản lý đô thị đồng bộ.

Các đại biểu đóng góp sâu vào vấn đề quy hoạch phát triển Thủ đô theo hướng thông minh; mô hình chính quyền đô thị, đào tạo nguồn nhân lực, vai trò của nông nghiệp xanh, kinh nghiệm phát triển đô thị các nước… Đồng thời đề xuất Hà Nội cần có những giải pháp mang tính đột phá nào để trở thành thành phố “xanh, thông minh, hiện đại” tiêu biểu ở Việt Nam, xứng đáng với vị thế Thủ đô của cả nước…

PGS. TS Lưu Đức Cường, Viện trưởng Quy hoạch đô thị và nông thôn Quốc gia (Bộ Xây dựng) đánh giá, trong những năm qua, công tác quy hoạch và phát triển đô thị của Thủ đô Hà Nội đạt được nhiều thành tựu nổi bật. Diện mạo Thủ đô có nhiều thay đổi, ngày càng sáng, xanh, sạch đẹp, khang trang, văn minh, hiện đại hơn… Để Hà Nội thực hiện được mục tiêu phát triển đô thị “thông minh - xanh - bền vững”, mô hình phát triển thành phố thông minh của Hà Nội phải hướng đến các mục tiêu, như là đô thị đáng sống, Hà Nội trước hết phải là đô thị sống tốt, chất lượng sống đô thị luôn được cải thiện về mọi mặt, hướng tới phục vụ người dân.

Đó là Hà Nội là đô thị kết nối (có hệ thống giao thông thuận lợi, thông minh, kết cấu hạ tầng thông tin đô thị được chia sẻ, kết nối trong hệ thống các đô thị bảo đảm thuận lợi cho điều hành quản lý đô thị; thuận lợi cho sự phát triển các ứng dụng thông minh; thuận lợi cho cộng đồng sử dụng...); Hà Nội là đô thị cạnh tranh (trong đó ưu tiên phát triển kinh tế thông minh, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp).

Tại Hội thảo, các đại biểu đề xuất nhiều giải pháp phát triển Thủ đô “xanh, thông minh, hiện đại”.

Hà Nội là đô thị hiện đại và có bản sắc (thể hiện ở việc giải quyết tốt các vấn đề bức xúc của đô thị như giao thông, môi trường, giáo dục, y tế... bằng những công nghệ thông minh, đồng thời cũng có cư dân thông minh, năng động, biết giữ gìn bản sắc văn hóa, lối sống của Thủ đô); Hà Nội là đô thị thích ứng (nâng cao khả năng chống chịu với các tác động của các hoạt phát triển cũng như ô nhiễm môi trường, các cú sốc từ bên ngoài bằng việc cải thiện các điều kiện kết cấu hạ tầng, nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu, dịch bệnh, khủng hoảng...).

Từ kinh nghiệm xây dựng đô thị thông minh của một số thủ đô các nước châu Âu, PGS.TS Phạm Minh Anh, Trường Đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong cho rằng, Hà Nội cần tập trung quy hoạch và đầu tư xây dựng hạ tầng số đồng bộ, hiện đại, bảo mật cao bảo đảm tạo ra không gian số có mạng lưới chia sẻ thông tin rộng khắp, có khả năng kết nối ở tốc độ cao và tương tác, trải nghiệm liền mạch, đáp ứng nhu cầu quản lý, sản xuất, học tập và cuộc sống.

PGS.TS Phạm Minh Anh nêu, mục tiêu xây dựng đô thị thông minh là của cư dân, do cư dân và vì cư dân Thủ đô. Đô thị thông minh phải có cư dân và nhà quản lý thông minh. Do đó, Thành phố cần tập trung xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao nhận thức về lợi ích của đô thị thông minh, nâng cao năng lực ứng dụng và quản lý chính quyền số, kinh tế số, xã hội số dành cho cán bộ lãnh đạo, quản lý cũng như mọi người dân bằng nhiều hình thức khác nhau.

Các đại biểu đóng góp sâu vào vấn đề quy hoạch phát triển Thủ đô theo hướng thông minh; mô hình chính quyền đô thị, đào tạo nguồn nhân lực, vai trò của nông nghiệp xanh, kinh nghiệm phát triển đô thị các nước… Đồng thời đề xuất Hà Nội cần có những giải pháp mang tính đột phá nào để trở thành thành phố “xanh, thông minh, hiện đại” tiêu biểu ở Việt Nam, xứng đáng với vị thế Thủ đô của cả nước…

Từ những ý kiến đóng góp tại hội thảo, Hà Nội sẽ đánh giá những lợi thế, tiềm năng, kết quả đã đạt được trong phát triển đô thị Hà Nội; qua đó làm rõ các mối quan hệ cơ bản trong quản lý phát triển nhanh, bền vững Thủ đô theo hướng đô thị xanh, thành phố thông minh và hiện đại nhằm giải quyết hài hòa các mối quan hệ trong phát triển bền vững, xây dựng và quản lý đô thị đồng bộ./.