Quan hệ Mỹ - Ukraine chạm đáy mới
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky vừa cáo buộc Mỹ cố tình hoãn chuyển giao tên lửa đánh chặn cho nước này, trong bối cảnh căng thẳng giữa Kiev và Washington leo thang liên quan đến viện trợ quân sự và chia sẻ thông tin tình báo.
Nhiều rạn nứt nghiêm trọng
Ngày 19-10, ông Zelensky nói rằng “Lầu Năm Góc đang trì hoãn việc chuyển giao lô tên lửa” mà các quốc gia châu Âu đã thanh toán. Nhà lãnh đạo này cũng cho biết nhiều nước châu Âu có kế hoạch chuyển tên lửa phòng không Patriot trong kho dự trữ cho Ukraine, nhưng chưa được phía Mỹ cấp phép. Kiev còn phàn nàn rằng họ không nhận được cảnh báo sớm về các cuộc tấn công bằng tên lửa của Nga, lặp lại những tuyên bố hồi tuần trước.
Tổng thống Zelensky (trái) gặp ông Trump ở New York vào tháng trước. Ảnh: AFP
Tuy nhiên, Mỹ đã phủ nhận thực hiện bất kỳ thay đổi nào đối với hoạt động chia sẻ thông tin tình báo cho Ukraine. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng bác bỏ việc ra lệnh hạn chế tốc độ mạng Starshield sau khi tỉ phú Elon Musk, Giám đốc điều hành công ty SpaceX, quy trách nhiệm cho Nhà Trắng. Starshield thuộc quyền sở hữu và kiểm soát của Chính phủ Mỹ.
Starshield là phiên bản chuyên dụng dành cho quân sự của dịch vụ Internet vệ tinh Starlink do SpaceX phát triển, đồng thời đóng vai trò nền tảng cho các hoạt động sử dụng máy bay không người lái (UAV) và liên lạc của Ukraine.
Ông Zelensky nói Ukraine đang đối mặt với những hạn chế nghiêm trọng về tốc độ kết nối, khiến các UAV Ukraine không thể đánh chặn UAV phản lực của Nga.
Quan hệ Mỹ - Ukraine trở nên căng thẳng kể từ khi Tổng thống Trump nới lỏng một phần các lệnh trừng phạt đối với Nga, đồng thời chỉ trích ông Zelensky vì các cuộc không kích nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Mát-xcơ-va.
Động thái gây tranh cãi của ông Trump diễn ra sau khi Nga đồng ý cung cấp hơn 300.000 tấn dầu diesel cho thị trường Mỹ và toàn cầu, thêm 4,5 triệu tấn từ tháng 11 tùy tình hình.
Nhà lãnh đạo Mỹ còn cho biết sẵn sàng gặp người đồng cấp Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Trung Quốc vào tháng tới để thảo luận về vấn đề phi hạt nhân hóa và xung đột Ukraine. Khi được hỏi liệu ông có sẵn sàng thương thuyết để chấm dứt chiến tranh mà không có ông Zelensky hay không, chủ nhân Nhà Trắng trả lời: “Tôi nghĩ đã đến lúc có người khác đứng ra thay mặt Ukraine để đàm phán”.
Xoa dịu Nga?
Theo các chuyên gia, ông Trump đang tìm cách làm mát lòng người đồng cấp Vladimir Putin.
Ban đầu ông Dan Fried, cựu Đại sứ Mỹ tại Ba Lan tin rằng thông báo về thỏa thuận nhập khẩu dầu diesel nhằm tác động đến bầu cử giữa kỳ bằng cách hạ giá nhiên liệu. Giá diesel ở Mỹ đã tăng lên gần mức kỷ lục, có thể gây bất lợi cho đảng Cộng hòa trước cuộc bỏ phiếu quyết định đảng nào kiểm soát Quốc hội trong năm tới. Tuy nhiên, những diễn biến tiếp theo đã khiến ông Fried thay đổi quan điểm. “Tất cả dường như đều nhằm gây sức ép lên ông Zelensky và lấy lòng ông Putin”, vị cựu Đại sứ nhận định.
Fiona Hill, cựu cố vấn về Nga tại Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ, cho biết ông Trump muốn xoa dịu ông Putin vì lo ngại Nga sẽ tăng cường hỗ trợ Iran. Kể từ khi Mỹ phát động chiến sự ở Iran vào tháng 2, Mát-xcơ-va được cho đã chuyển công nghệ UAV cho Tehran và cung cấp thông tin có thể giúp quốc gia Trung Đông này tấn công các khí tài quân sự của Washington trong khu vực.
HẠNH NGUYÊN (Theo AP, AFP)
