Quản lý chất thải thủy sản theo hướng kinh tế tuần hoàn
Nhằm hạn chế ô nhiễm môi trường, ngành Nông nghiệp TP Cần Thơ đang đẩy mạnh nhân rộng các mô hình tuần hoàn, giảm thải trong nuôi trồng thủy sản; đồng thời sát cánh cùng người dân và doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn trong khâu quản lý, xử lý chất thải.
Mô hình nuôi thủy sản áp dụng công nghệ cao tại xã Liêu Tú.
Nuôi trồng thủy sản là ngành kinh tế mũi nhọn giúp nâng cao đời sống người dân Cần Thơ và ĐBSCL, nhưng lại đang tạo gánh nặng lên môi trường do thâm canh mở rộng diện tích. Lượng chất thải phát sinh lớn, trong khi hộ nuôi vẫn giữ tập quán cũ, thiếu kiến thức và công nghệ. Khả năng xử lý chất thải hạn chế đang trở thành "điểm nghẽn" lớn cho sự phát triển bền vững của ngành.
Theo Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Cần Thơ, quá trình nuôi thủy sản đã và đang làm phát sinh các loại chất thải như bùn thải đáy ao, rác thải nhựa và bao bì thức ăn, thuốc thú y thủy sản, cùng các chất hữu cơ từ vỏ tôm, xác thủy sản... Trong các loại chất thải rắn, nguồn thải từ bùn thải đáy ao chiếm khối lượng lớn nhất, bao gồm phân thủy sản, thức ăn dư thừa bị phân hủy, đất sạt lở từ bờ ao và các hóa chất, chế phẩm sinh học lắng đọng.
Ông Đồ Văn Thừa, Phó Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư TP Cần Thơ, cho biết: “Xử lý bùn thải đáy ao tại nhiều nơi còn làm theo kiểu tự phát. Nhiều hộ nuôi thủy sản nhỏ lẻ còn thói quen sục bùn đáy ao bơm ra sông rạch tự nhiên, gây ô nhiễm hữu cơ, các loại dịch bệnh dễ lan rộng. Phần lớn các công ty, doanh nghiệp, hợp tác xã và trang trại nuôi lớn đã đầu tư nuôi thâm canh, siêu thâm canh và có đầu tư hệ thống ao lắng, ao chứa và xử lý chất thải. Tuy nhiên, áp lực xử lý bùn thải khô vẫn rất lớn”. Cũng theo ông Thừa, hiện tỷ lệ các loại chất thải trong nuôi thủy sản được tái chế và sử dụng còn thấp. Nguồn vỏ tôm là nguyên liệu quý có thể phục vụ sản xuất nhiều loại sản phẩm nhưng việc thu gom và khai thác sử dụng cũng còn hạn chế. Đặc biệt, các loại rác thải nhựa chưa được thu gom, phân loại triệt để tại nguồn nhằm xử lý tốt.
Để giảm áp lực về chất thải trong nuôi thủy sản, đòi hỏi cần thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm giảm lượng phát sinh, đồng thời tăng cường tái tạo sử dụng theo hướng phát triển kinh tế tuần hoàn. Đây cũng là vấn đề đang được ngành NN&MT TP Cần Thơ quan tâm hỗ trợ, hướng dẫn và khuyến khích các bên có liên quan cùng tham gia thực hiện. Đặc biệt, người nuôi thủy sản cần chuyển mạnh từ tư duy xử lý chất thải sau phát sinh sang giảm phát sinh và tái sử dụng chất thải ngay từ trong quá trình sản xuất.
Bà Quách Thị Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở NN&MT TP Cần Thơ, cho rằng: “Chúng ta cần đổi mới tư duy trong sản xuất, chú ý thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm phòng ngừa và giảm phát sinh chất thải, cũng như chủ động thu gom và tái sử dụng hiệu quả. Cần biến chất thải của khâu sản xuất này thành nguyên liệu đầu vào của khâu sản xuất tiếp theo trong chuỗi tuần hoàn”.
Để góp phần bảo vệ môi trường và phát triển nuôi trồng thủy sản bền vững, ngành NN&MT TP Cần Thơ xác định, xây dựng các mô hình quản lý, khai thác và xử lý tốt chất thải tại vùng nuôi và cơ sở nuôi là nhiệm vụ quan trọng. Đây cũng là giải pháp nhằm hạn chế phát sinh các loại chất thải trong nuôi thủy sản và góp phần gia tăng hiệu quả sản xuất và nâng cao chuỗi giá trị sản phẩm.
Theo bà Quách Thị Thanh Bình, thời gian tới, Sở đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người nuôi thủy sản; kết nối các bên xây dựng chuỗi giá trị tuần hoàn từ con giống, nuôi trồng đến xử lý phụ phẩm. Ngành nông nghiệp khuyến khích nhân rộng các mô hình nuôi khép kín, tiết kiệm nước và giảm thiểu xả thải. Trọng tâm là tiếp tục phối hợp với các viện, trường, tổ chức quốc tế triển khai các dự án hiệu quả như mô hình biogas biến chất thải thành điện, khí đốt nhằm phát triển thủy sản bền vững gắn với bảo vệ môi trường.
Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG
