Sinh viên STEM Trung Quốc chuyển hướng theo học ở Singapore
Trong nhiều thế hệ, những nhân tài trong lĩnh vực khoa học và công nghệ của Trung Quốc thường theo học tại các trường đại học danh tiếng ở phương Tây. Tuy nhiên, xu hướng này đang chuyển sang châu Á, nổi bật là Singapore.
Sinh viên Trung Quốc theo học tại Đại học Công nghệ Nanyang. Ảnh: CNA
Chính cuộc cạnh tranh công nghệ gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc cùng chính sách nhập cư ngày càng thắt chặt tại “4 điểm đến du học hàng đầu”, gồm Úc, Canada, Anh và Mỹ, đã tái định hình bản đồ dịch chuyển của sinh viên quốc tế. Theo đó, ngày càng nhiều nhân tài hàng đầu của Trung Quốc trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM), quyết định “hướng” Nam. Singapore nổi lên như một trong những điểm đến ưa thích.
Các chuyên gia nhận định, chính Senior Middle 2 (SM2), chương trình học bổng Singapore dành riêng cho sinh viên Trung Quốc, đã giúp Quốc đảo sư tử thu hút lượng lớn nhân tài đến từ quốc gia Đông Á này, từng bước đưa họ gia nhập lực lượng lao động có trình độ chuyên môn cao tại đây.
Được khởi động hồi năm 1997, SM2 tuyển chọn những học sinh xuất sắc đang học lớp 11 tại Trung Quốc vào các cơ sở giáo dục hàng đầu của Singapore, như Đại học Quốc gia Singapore, Đại học Công nghệ Nanyang. Chính phủ Singapore tài trợ toàn bộ chi phí đào tạo đại học các ngành khoa học và kỹ thuật, đồng thời cung cấp sinh hoạt phí. Đổi lại, người nhận học bổng cam kết ở lại Singapore làm việc trong vòng 6 năm sau khi tốt nghiệp.
Trước SM2, Singapore từng triển khai chương trình SM1, mỗi năm tuyển chọn khoảng 300 học sinh trung học cơ sở xuất sắc từ Trung Quốc đại lục để vào học bậc trung học phổ thông và dự bị đại học tại quốc đảo này. Hiện cả SM1 và SM2 đang được “hồi sinh” khi nhiều gia đình Trung Quốc muốn con em theo học tại những nơi an toàn và ổn định hơn về chính trị.
Xu hướng trên diễn ra trong bối cảnh kế hoạch du học các nước phương Tây của sinh viên Trung Quốc bị đảo lộn bởi các biện pháp siết thị thực, hạn chế nhập cư và nguy cơ thay đổi chính sách bất ngờ, đặc biệt là từ Mỹ. Chẳng hạn như Tuyên bố số 10043 do Tổng thống Donald Trump ban hành vào tháng 5-2020 và đang được duy trì nghiêm ngặt. Tuyên bố cấm sinh viên cao học cũng như học giả Trung Quốc trong các lĩnh vực STEM nhập cảnh vào Mỹ nhằm ngăn chặn hoạt động gián điệp và thu thập trái phép tài sản trí tuệ.
Không riêng Mỹ, Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada cũng đã áp đặt nhiều hạn chế đối với thị thực du học, gồm giới hạn tổng số giấy phép du học, siết chặt quy định làm thêm ngoài trường tối đa 24 giờ/tuần nhằm ổn định lại hệ thống lưu trú. Tại Úc, những năm gần đây, sinh viên sau đại học ngành STEM từ Trung Quốc cũng đối mặt với quá trình kiểm tra lý lịch kéo dài nhiều tháng trước khi được cấp visa.
Về phần mình, Chính phủ Anh đã áp dụng nhiều biện pháp siết chặt thị thực đối với sinh viên quốc tế từ đầu năm 2024, như cấm mang theo người thân và quyết định rút ngắn thời gian lưu trú của diện Graduate Route Visa (visa làm việc sau tốt nghiệp) từ 2 năm xuống còn 18 tháng, bắt đầu có hiệu lực từ tháng 1-2027.
Theo khảo sát thường niên mới nhất của Viện Giáo dục Quốc tế, gần 266.000 sinh viên Trung Quốc du học tại Mỹ trong năm học 2024-2025, giảm 4% so với năm trước đó và giảm tới 28% so với năm học 2018-2019. Trong khi đó, Singapore đứng thứ hai trong số 28 điểm đến du học phổ biến nhất dành cho sinh viên Trung Quốc.
Denis Simon, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Quincy (Mỹ), cho biết khung học bổng của Singapore hoạt động như một kênh tuyển chọn nhân tài giai đoạn đầu. Nó đưa những sinh viên Trung Quốc giỏi về học thuật vào hệ thống của Singapore trước khi vào đại học, giúp họ hòa nhập các tổ chức của Singapore, sau đó hướng họ vào các trường đại học, hệ sinh thái nghiên cứu và thị trường lao động công nghệ của Singapore.
TRÍ VĂN (Tổng hợp)
