Smartphone và AI tái định hình nông thôn Ấn Độ 

Theo tiêu chuẩn của Uttar Pradesh, bang rộng lớn và nghèo khó ở miền Bắc Ấn Độ, Nagepur là ngôi làng khá giả, bởi nhiều hộ gia đình ở đây có đầy đủ nhà vệ sinh, nước máy, điện và cả mạng Internet. Điện thoại thông minh (smartphone), từng là thiết bị hiếm có ở Nagepur, nay cũng trở nên phổ biến và góp phần cải thiện đời sống người dân.

Học sinh Ấn Độ giải trí với chiếc smartphone. Ảnh: Villagesquare

Ở Nagepur, smartphone được học sinh sử dụng để làm bài tập về nhà, thậm chí nhiều em còn biết sử dụng chatbot trí tuệ nhân tạo (AI) để luyện tập, giải đáp thắc mắc và bổ sung kiến ​​thức. Theo Nandlal Master, một hiệu trưởng ở Nagepur, sự phổ biến của smartphone và AI đã giúp người dân cũng như học sinh tại đây dễ dàng tiếp cận thông tin hơn.

Các đây vài thập kỷ, người dân chủ yếu sống bằng nghề dệt may nhưng hiện nay, hầu hết nam giới đi làm công nhân ở thành phố Varanasi gần đó. Chính việc tiếp cận công nghệ đã giúp những người trẻ tại Nagepur tìm kiếm công việc có tay nghề ở những nơi xa hơn. Tỷ lệ sử dụng smartphone ở nhóm phụ nữ trẻ trong làng đang tăng nhanh, từ đó mang lại cho họ nhiều quyền tự chủ hơn. Ngoài giáo dục và công việc, smartphone còn đang thay đổi cấu trúc xã hội của Nagepur. Nhờ có smartphone, người trẻ giờ đây có thể kết bạn và mở rộng mối quan hệ ra khỏi phạm vi ngôi làng và tự chủ trong các quyết định quan trọng, chẳng hạn như hôn nhân.

Những gì đang diễn ra ở Nagepur là ví dụ điển hình cho thấy smartphone và AI đang tái định hình vùng nông thôn Ấn Độ. Theo Hiệp hội Internet và Di động Ấn Độ (IAMAI), người dùng Internet tại quốc gia đông dân nhất thế giới này dự kiến vượt mốc 1 tỉ trong năm nay, tăng mạnh so với 622 triệu hồi năm 2020. Sự chuyển đổi với tốc độ “chóng mặt” này một phần là nhờ các thiết bị và dữ liệu giá rẻ.

Người Ấn Độ hiện có thể mua một chiếc smartphone cũ của Trung Quốc với giá chỉ 2.000 rupee (21USD), tương đương khoảng 4 ngày công lao động. Trong khi đó, dữ liệu có giá chỉ 15 rupee/gigabyte, chưa bằng 1/10 mức trung bình toàn cầu và thấp hơn nhiều so với hầu hết các nước đang phát triển, một phần là do cuộc cạnh tranh khốc liệt giữa 2 “gã khổng lồ” viễn thông Jio và Airtel. Công ty viễn thông Ericsson (Thụy Điển) cho hay, cùng với mức giá lắp đặt wifi thấp, dữ liệu giá rẻ góp phần đưa Ấn Độ thành quốc gia sử dụng dữ liệu di động nhiều nhất thế giới.

Theo IAMAI, so với khu vực thành thị, việc sử dụng Internet ở khu vực nông thôn Ấn Độ tăng gấp 4 lần và đang bùng nổ mạnh mẽ trong giới trẻ, qua đó hứa hẹn sẽ thay đổi nhiều khía cạnh cuộc sống ở vùng nông thôn, từ giáo dục, công việc đến giải trí và cả tình yêu.

Nhưng bên cạnh những lợi ích nói trên, smartphone cũng gây ra không ít tác động tiêu cực. Trẻ em tại Nagepur thừa nhận ngoài sử dụng điện thoại để học tập, chúng dành phần lớn thời gian để xem video ngắn hoặc chơi game bắn súng. Các bậc phụ huynh cũng phàn nàn rằng con cái họ, đặc biệt là các bé trai, không còn muốn làm những công việc chân tay nữa. 

Sự phổ biến của smartphone còn dẫn tới nhiều hệ lụy liên quan việc làm. Trong bối cảnh chỉ khoảng một nửa số người dưới 30 tuổi ở Ấn Độ có việc làm, hàng triệu người trẻ đang dành thời gian và công sức để cố gắng trở thành nhà sáng tạo nội dung. Theo Jaijit Bhattacharya, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Kinh tế Kỹ thuật số Ấn Độ, họ "đang tự làm hại mình khi nghĩ rằng đây là con đường để đổi đời".

Một thống kê đáng lo ngại cho thấy Ấn Độ là một trong những quốc gia có nhiều người nghiện smartphone nhất thế giới. Để đối phó, nhiều địa phương đã đưa ra biện pháp mạnh. Hồi tháng 3, Andhra Pradesh và Karnataka trở thành những tiểu bang đầu tiên của quốc gia Nam Á này cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội. Hiện một số tiểu bang khác đang chuẩn bị công bố động thái tương tự. Ashwini Vaishnaw, Bộ trưởng Điện tử và Công nghệ thông tin Ấn Độ, cho biết New Delhi đang xem xét các hạn chế về mạng xã hội dựa trên độ tuổi.

TRÍ VĂN (Theo The Economist)