Tạo đà bứt phá cho khu vực nông thôn, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số
Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 (gọi tắt là Chương trình) đang được triển khai với nhiều cách làm và cơ chế mới. Để tạo đà bứt phá, các bộ, ngành và địa phương khẩn trương gỡ khó, đưa những giải pháp trọng tâm vào thực tiễn.
Sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư hạ tầng thiết yếu, từng bước nâng cao đời sống người dân và làm mới diện mạo khu vực nông thôn. Trong ảnh: Xây dựng cầu, đường giao thông nông thôn tại TP Cần Thơ.
Chủ động triển khai
Ngay sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết số 257/2025/QH15 ngày 11-12-2025 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình, các bộ, ngành, địa phương khẩn trương triển khai.
Ông Nguyễn Hoàng Hiệp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Đầu năm 2026 đến nay, công tác hoàn thiện thể chế và kiện toàn bộ máy đạt nhiều kết quả quan trọng, tạo nền tảng thực hiện đồng bộ trên phạm vi cả nước. Việc tích hợp 3 chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn trước bước đầu tạo được đầu mối chỉ đạo thống nhất, giảm phân tán trong quản lý, hạn chế trùng lặp địa bàn, đối tượng và nội dung hỗ trợ. Đồng thời mở rộng dư địa để địa phương chủ động lồng ghép, sử dụng hiệu quả các nguồn lực.
Bám sát định hướng của Trung ương, các địa phương từng bước cụ thể hóa Chương trình theo thẩm quyền. Theo đó, TP Cần Thơ đã thành lập Ban Chỉ đạo các chương trình mục tiêu quốc gia thành phố, ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình năm 2026 và giai đoạn 2026-2030. Thành phố đã phân loại các xã và có 9 xã đăng ký phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới trong năm 2026. Đồng thời, xác định 38 xã, phường và 406 ấp, khu vực thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số (trong đó có 164 ấp, khu vực đặc biệt khó khăn) làm cơ sở triển khai chính sách.
Theo ông Lê Văn Phước, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang, địa phương đã ban hành và triển khai kế hoạch thực hiện Chương trình giai đoạn 2026-2030; chủ động ban hành bộ tiêu chí xã nông thôn mới, xã nông thôn mới hiện đại áp dụng trên địa bàn tỉnh. Trong khi đó, ông Lê Văn Bảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, cho biết: Tỉnh tập trung triển khai Chương trình theo hướng ưu tiên sinh kế, việc làm, hạ tầng thiết yếu và nâng cao tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản. Trong năm 2026, tỉnh tập trung chỉ đạo 14 xã phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới và lựa chọn 2 xã thí điểm xây dựng nông thôn mới hiện đại giai đoạn 2026-2030 để đánh giá, hoàn thiện và từng bước nhân rộng.
Tháo gỡ điểm nghẽn, tạo đà bứt phá
Năm 2026 là năm đầu triển khai Chương trình tích hợp, phạm vi rộng, nội dung nhiều, liên quan đến nhiều bộ, ngành, địa phương và nhóm đối tượng thụ hưởng. Do đó, quá trình thực hiện còn bộc lộ một số tồn tại, hạn chế. Cụ thể: kết quả triển khai đến nay chủ yếu tập trung ở khâu hoàn thiện thể chế, kiện toàn tổ chức, chuẩn bị kế hoạch và nguồn lực; chuyển biến thực tế tại cơ sở chưa rõ nét; tiến độ thực hiện giữa các địa phương chưa đồng đều; kết quả giải ngân vốn còn thấp…
Trước thực tế này, với vai trò là cơ quan chủ trì Chương trình, ông Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết: Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan, theo dõi, tổng hợp và điều phối xử lý khó khăn, vướng mắc. Bên cạnh đó, tăng cường kiểm tra các địa phương triển khai thực hiện chậm và sẽ kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền đối với các nội dung vượt thẩm quyền.
Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện giải ngân trong 6 tháng cuối năm, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Dân tộc và Tôn giáo cần khẩn trương rà soát, tập hợp và xử lý các kiến nghị của địa phương; bổ sung các hướng dẫn còn thiếu hoặc các nội dung chưa thống nhất để đảm bảo tính đồng bộ cho địa phương thực hiện. Về phía các địa phương sớm xây dựng, ban hành các nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ tại địa phương. Chủ động ban hành các cơ chế chính sách khác theo thẩm quyền để hoàn thiện đầy đủ cơ sở pháp lý.
Để triển khai hiệu quả Chương trình, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương khẩn trương triển khai các nhiệm vụ, phát huy tinh thần chủ động, trách nhiệm và quyết tâm cao trong công tác tổ chức thực hiện. Quyết tâm năm 2026 giải ngân 100% vốn ngân sách Trung ương giao... Đặc biệt, việc sử dụng nguồn lực thực hiện Chương trình phải bảo đảm trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải, tập trung ưu tiên nguồn lực cho vùng khó khăn. Xác định rõ nhu cầu cấp thiết về đất ở, nhà ở, đất sản xuất, điện, nước sinh hoạt và hạ tầng xã hội thiết yếu để bố trí nguồn lực phù hợp.
Bài, ảnh: T. TRINH
