Tham vọng của EU ở Trung Đông
Liên minh châu Âu (EU) và Jordan vừa tổ chức hội nghị thượng đỉnh đầu tiên tại thủ đô Amman, đánh dấu một năm kể từ khi hai bên ký kết Hiệp định Đối tác Chiến lược và Toàn diện trong các lĩnh vực chính trị, an ninh, kinh tế và di cư, qua đó nhấn mạnh nỗ lực của Brussels nhằm tái khẳng định ảnh hưởng tại khu vực Trung Đông đầy bất ổn.
Các nhà lãnh đạo Jordan và EU tại hội nghị thượng đỉnh hôm 8-1. Ảnh: europeaninterest
Theo tờ Brussels Morning, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen, Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa và Phó Chủ tịch EC kiêm đại diện cấp cao EU về chính sách đối ngoại và an ninh Kaja Kallas đã có cuộc gặp với Quốc vương Jordan Abdullah II và Thủ tướng Bisher Al-Khasawneh để xem xét gói tài chính và đầu tư trị giá 3 tỉ euro (tương đương 3,5 tỉ USD) cho giai đoạn 2025-2027; tái khẳng định vai trò của Amman trong việc tiếp nhận người tị nạn Syria.
Hai bên cũng đã thảo luận xung quanh 5 trụ cột của quan hệ đối tác, gồm quan hệ chính trị, an ninh và quốc phòng, khả năng phục hồi kinh tế, nguồn nhân lực và hỗ trợ người tị nạn; đồng thời đưa ra thông báo về việc tổ chức hội nghị đầu tư vào tháng 4 nhằm xác định cơ hội trong các lĩnh vực gồm an ninh, quốc phòng, giáo dục và trao quyền cho thanh niên.
Hãng tin Reuters cho biết, bà von der Leyen cho rằng quan hệ đối tác giữa EU và Jordan trong vòng một năm qua đã chuyển “từ tầm nhìn sang thực hiện”. “Trong bối cảnh những thách thức địa chính trị ngày càng tăng, thật tốt khi biết rằng EU và Jordan sát cánh bên nhau - điều mà những người bạn nên làm” - bà von der Leyen nhấn mạnh.
Về phần mình, ông Costa trong một bài đăng trên mạng xã hội X viết: “Rất vui khi có mặt tại hội nghị thượng đỉnh EU - Jordan đầu tiên. Một năm sau khi ký kết Hiệp định Đối tác Chiến lược và Toàn diện, quan hệ EU - Jordan đang mang lại những kết quả thực tế. Hôm nay chúng ta đánh giá lại và thúc đẩy để làm sâu sắc thêm quan hệ đối tác đó và đưa chúng ta đến gần nhau hơn nữa”.
Jordan đóng vai trò quan trọng trong chính sách của EU ở Trung Đông. Mối quan hệ này mở đầu bằng việc ký kết Hiệp định đối tác vào năm 2002, tạo khuôn khổ pháp lý cho quan hệ song phương cũng như việc hình thành khu vực thương mại tự do EU - Jordan. Đến tháng 1-2025, quan hệ EU - Jordan được nâng tầm lên đối tác chiến lược và toàn diện. Theo đó, EU phân bổ 3 tỉ euro để hỗ trợ Jordan trong các lĩnh vực như an ninh, khả năng phục hồi kinh tế và quản lý di cư trong giai đoạn 2025-2027.
Trong những thập niên gần đây, Jordan đã phải vật lộn trước gánh nặng tiếp nhận hàng trăm ngàn người tị nạn đến từ Palestine, Iraq, Yemen và Sudan. Gần đây nhất, vương quốc này trở thành nơi trú ẩn của khoảng 500.000 người tị nạn Syria bị buộc phải rời bỏ nhà cửa do nội chiến.
“Việc trở thành đối tác chiến lược toàn diện của EU cùng với tầm nhìn rõ rằng, sự hỗ trợ về chuyên môn và trên hết là sự hỗ trợ về tài chính của EU giúp đảm bảo rằng Jordan có thể đối đầu với những thách thức này hiện nay và trong những năm tới” - chuyên gia địa chính trị Amer Sabaileh nhận định.
Từ năm 2011, EU đã chi hơn 4 tỉ euro cho viện trợ nhân đạo và hỗ trợ tài chính để giúp Jordan đối phó với hậu quả của cuộc chiến tại Syria. Khoản viện trợ này giúp cải thiện điều kiện sống cho hàng trăm ngàn người di cư nhưng theo nhà phân tích chính trị người Jordan Labib Kamhawi, mục đích chính của khoản viện trợ đó là hạn chế lượng người tị nạn đến biên giới của chính châu Âu .
Ngoài ra, bằng cách hợp tác chặt chẽ với Amman, Brussels hy vọng sẽ “khuếch đại” tiếng nói trong các cuộc thảo luận về tương lai của Dải Gaza, gồm cả những nỗ lực thiết lập các lệnh ngừng bắn và đặt nền móng cho nền hòa bình bền vững hơn trong khu vực trong bối cảnh EU trong những tháng gần đây đã phải vật lộn để đảm bảo một vai trò có ý nghĩa trong các nỗ lực ngoại giao xung quanh cuộc chiến giữa Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas.
TRÍ VĂN (Tổng hợp)
