Thế tiến thoái lưỡng nan của Saudi Arabia
Saudi Arabia đã tham gia xung đột giữa Mỹ và Iran bằng cách tiến hành các cuộc không kích phối hợp tại Iraq. Việc tham chiến muộn, 5 tháng sau khi lửa đạn bùng phát, cho thấy tình thế khó xử của vương quốc giàu dầu mỏ khi tìm cách răn đe các cuộc tấn công nhằm vào mình mà không bị cuốn vào cuộc chiến rộng lớn hơn.
Lần đầu tiên công khai tham chiến
Các cuộc không kích phối hợp giữa Saudi Arabia và Mỹ ngày 29-7 đánh dấu lần đầu tiên Riyadh công khai thừa nhận trực tiếp tham gia nỗ lực tác chiến của Washington, mặc dù trước đó quốc gia này cũng đã bí mật tấn công các mục tiêu ở Iran.
Ít nhất 20 người ở Iraq thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ và Saudi Arabia. Ảnh: IB Times
Trong thông báo về đòn không kích mới nhất, Bộ Quốc phòng Saudi Arabia cáo buộc các nhóm dân quân được Iran hậu thuẫn tại Iraq gần đây đã tấn công cơ sở dầu mỏ của nước này.
Tuy nhiên, các tuyên bố của Chính phủ Saudi Arabia dường như muốn nhấn mạnh rằng các cuộc không kích chỉ là phản ứng có giới hạn đối với những vụ tấn công cụ thể, chứ không phải là nhảy vào cuộc chiến quy mô lớn hơn giữa Mỹ, Israel và Iran. “Vương quốc này khẳng định không muốn leo thang, nhưng sẽ đáp trả bất kỳ hành động gây hấn nào”, Thiếu tướng Turki al-Malki, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Saudi Arabia, nói rõ.
Cách diễn đạt của ông al-Malki làm nổi bật thế tiến thoái lưỡng nan mà Saudi Arabia phải đối mặt kể từ khi Mỹ và Israel hợp sức tấn công Iran vào tháng 2, châm ngòi cuộc xung đột quân sự đang lan rộng khắp khu vực và đe dọa an ninh cũng như tham vọng kinh tế của nước này.
Mặc dù quan hệ Saudi Arabia - Iran từ lâu đối địch, các quan chức Riyadh vẫn theo đuổi việc cải thiện quan hệ với Tehran trong vài năm qua và coi đây là cách thiết thực nhất để quản lý mối đe dọa từ nước Cộng hòa Hồi giáo. Nhưng cuộc chiến đã phá vỡ những nỗ lực ngoại giao này. Trả đũa Mỹ, Iran đã phóng hàng ngàn tên lửa và máy bay không người lái (UAV) vào các quốc gia vùng Vịnh có đặt căn cứ quân sự của Washington, bao gồm cả Saudi Arabia. Trong tháng này, Saudi Arabia cũng đã bước vào một giai đoạn đối đầu mới với lực lượng Houthi thân Iran tại Yemen.
Giới phân tích nhận định cuộc chiến đã đặt ra những rủi ro lớn đối với kế hoạch của Thái tử Mohammed bin Salman nhằm đưa Saudi Arabia trở thành một trung tâm kinh doanh và du lịch. Chiến sự đồng thời gây tổn thất kinh tế cho Saudi Arabia khi hạn chế các tuyến đường xuất khẩu dầu mỏ, nguồn thu đóng vai trò huyết mạch đối với ngân sách nước này.
Tránh bị cuốn vào cuộc chiến toàn diện
Mục tiêu của Thái tử Mohammed bin Salman là đa dạng hóa nền kinh tế Saudi Arabia, giảm sự phụ thuộc vào nguồn thu từ dầu mỏ và xây dựng các ngành công nghiệp hiện đại trong nước có khả năng tạo ra việc làm ổn định cho hàng trăm ngàn sinh viên tốt nghiệp và thanh niên gia nhập thị trường lao động mỗi năm.
Một phần trong tầm nhìn 2030 của Saudi Arabia là thu hút đầu tư nước ngoài. Một phần khác là xây dựng các hạng mục như trung tâm dữ liệu, vốn rất dễ trở thành mục tiêu tấn công. Kế hoạch này sẽ khó thành công nếu Saudi Arabia phải đối mặt với mối đe dọa triền miên từ các cuộc không kích của Houthi ở Yemen hoặc Iran.
Ngoài ra, dầu mỏ cũng mang tính sống còn đối với nền kinh tế Saudi Arabia.
Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz nhằm đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel hồi tháng 2. Nằm giữa Tehran và khu vực vùng Vịnh, tuyến hàng hải chiến lược này vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu. Tránh eo biển Hormuz, Saudi Arabia đã phải bơm lượng dầu tối đa có thể (khoảng 5 triệu thùng mỗi ngày) qua tuyến đường ống Đông - Tây đến cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ để xuất khẩu sang các thị trường ở châu Á.
Việc phải đối đầu với các đối thủ khó lường, thành thạo chiến tranh phi đối xứng từ 3 hướng khác nhau (Yemen, Iran và Iraq) là cơn ác mộng đối với bất kỳ nhà hoạch định quân sự nào. Saudi Arabia đã chi hàng chục tỉ USD để hiện đại hóa quân đội và mua các hệ thống phòng thủ tên lửa tiên tiến nhất, nhưng nước này có diện tích lãnh thổ rất rộng, đường bờ biển dài cần bảo vệ, đồng thời cơ sở hạ tầng dầu mỏ được phân bố trên phạm vi rộng lớn.
HẠNH NGUYÊN (Theo NY Times, BBC)
