Thêm kỳ vọng cho đàm phán Mỹ - Iran
Mỹ và Iran bắt đầu nối lại đàm phán từ chiều 3-8 sau khi hai nước và các bên liên quan đã nhất trí các điều khoản cho thỏa thuận chấm dứt xung đột, bao gồm mở cửa lại hoàn toàn eo biển Hormuz và phi hạt nhân hóa Iran.
Tổng thống Trump trong chuyến công tác hôm 2-8. Ảnh: Reuters
Đó là thông tin từ Tổng thống Mỹ Donald Trump sau khi ông quyết định ngừng kế hoạch tấn công được mô tả là lớn nhất kể từ Thế chiến thứ hai nhằm vào Iran.
Phát biểu trước báo giới chiều 2-8, Tổng thống Trump cho biết các đồng minh quan trọng của Mỹ tại vùng Vịnh gồm Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Qatar, cũng như chính Iran đã đề nghị ông hủy kế hoạch tấn công quy mô lớn nói trên.
“Mọi thứ đã sẵn sàng để hành động. Nhưng khi đồng minh đề nghị hủy bỏ, chúng tôi bắt đầu nghĩ rằng thôi cứ chờ xem. Họ làm vậy bởi họ tin có thể đạt được thỏa thuận. Sẽ có thỏa thuận về eo biển Hormuz, sau đó là thỏa thuận về vấn đề hạt nhân. Tôi gọi đó là phi hạt nhân hóa Iran”, ông Trump nói.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng tiết lộ Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman đã điện đàm với ông hôm 1-8, trong đó kêu gọi ông không tiến hành tập kích chống Iran, cảnh báo rằng chiến dịch này có thể kéo theo nhiều hệ lụy ngoài dự tính. Các quốc gia vùng Vịnh lo ngại nếu Mỹ thực hiện kế hoạch tấn công vào các nhà máy năng lượng nhằm làm tê liệt nền kinh tế Iran thì Tehran sẽ đáp trả vào các cơ sở hạ tầng dân sự, đặc biệt là dầu mỏ, của các quốc gia đồng minh của Mỹ tại khu vực.
Giới chức Iran đã lên tiếng bác bỏ thông tin cho rằng Tehran yêu cầu Mỹ ngưng kế hoạch tấn công, đồng thời cũng phủ nhận nước này đã nhất trí mở cửa lại eo biển Hormuz “ngay lập tức và toàn diện” như tuyên bố của ông Trump. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmail Baghaei cho biết Tehran chưa thảo luận về việc mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz, đồng thời khẳng định tuyến hàng hải này “sẽ không quay trở lại tình trạng trước ngày 28-2”, thời điểm xung đột bắt đầu. Ông cũng cho biết Iran đã nhận được thông báo từ Anh, Bulgaria và Ukraine rằng các nước này sẽ không tham gia bất kỳ hành động quân sự nào nhằm vào Tehran.
Tuy nhiên, việc Iran thông báo sắp đạt được thỏa thuận với Oman về tuyến hàng hải mới ở eo biển Hormuz có thể giúp mở cửa lại huyết mạch dầu mỏ quan trọng của thế giới. Oman, quốc gia có chung vùng biển với Iran tại eo biển Hormuz, được cho đóng vai trò trung gian nhằm triển khai điều khoản mở cửa eo biển Hormuz trong 60 ngày (theo bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran) mà không áp dụng bất kỳ khoản phí quá cảnh nào.
Trước khi trở lại bàn thương lượng chiều 3-8, Tổng thống Trump không đưa ra thời hạn cụ thể để đạt được thỏa thuận mới, dù nhấn mạnh Tehran cần nhanh chóng tận dụng cơ hội đối thoại. Trong khi đó, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian sáng 3-8 thúc giục Mỹ tôn trọng những gì đã ký kết và nhấn mạnh bản ghi nhớ là nền tảng, trọng tâm quan hệ đối ngoại của Iran trong tương lai. Thông điệp này như lời cáo buộc Mỹ là bên vi phạm thỏa thuận khiến cuộc chiến đến nay vẫn chưa có hồi kết.
ĐỨC TRUNG
