Theo dõi và chăm sóc trẻ sau tiêm chủng - Không được chủ quan
Sau tiêm chủng, cha mẹ cần cho trẻ ở lại để theo dõi
Cần theo dõi trẻ sau tiêm
Tiêm chủng là sử dụng hình thức như: tiêm, uống,... để đưa vắc-xin vào cơ thể con người với mục đích tạo cho cơ thể đáp ứng miễn dịch phòng bệnh. Khi đưa vắc-xin vào cơ thể có thể xuất hiện những phản ứng không mong muốn xảy ra gọi là phản ứng sau tiêm chủng. Hầu hết đều ở mức độ nhẹ (sốt nhẹ, sưng, đau chỗ tiêm), một số ít ở mức độ vừa, rất hiếm có phản ứng ở mức độ nặng (hội chứng sốc nhiễm độc, phản ứng phản vệ).
Sốc phản vệ xảy ra khi cơ thể có cơ địa dị ứng, tức là có thể xảy ra với người này nhưng lại không xảy ra đối với người khác. Tuy hiếm có phản ứng phản vệ sau tiêm chủng nhưng đã có một số trường hợp trẻ bị sốc phản vệ sau tiêm chủng. May mắn, nhờ được đưa đến cơ sở y tế cấp cứu kịp thời nên trẻ không nguy hiểm đến tính mạng.
Theo đúng quy trình, sau khi trẻ tiêm chủng cần được theo dõi tại điểm tiêm chủng trong vòng 30 phút và tiếp tục theo dõi tại nhà ít nhất trong vòng 24 giờ. Tuy nhiên, vẫn có một số phụ huynh chủ quan cho rằng “lần trước tiêm, trẻ không có phản ứng phụ gì” nên lần tiêm sau không theo dõi sát hoặc sau khi theo dõi tại điểm tiêm chủng xong, không tiếp tục theo dõi trẻ tại nhà mà đưa đến gửi nhà trẻ ngay, không báo cho người trông trẻ biết. Điều này là vô cùng nguy hiểm. Bởi vì số lượng trẻ trong một lớp học đông, người trông trẻ sẽ khó theo dõi sát sao riêng từng bé. Trường hợp trẻ có phản ứng bất thường sau tiêm chủng, người trông trẻ có thể sẽ không phát hiện sớm và đưa ngay đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế.
Những điều phụ huynh cần lưu ý:
Thứ nhất, sau tiêm chủng cho trẻ, phụ huynh để bé ở lại theo dõi 30 phút tại điểm tiêm chủng nhằm kịp thời xử trí nếu có những phản ứng bất thường xảy ra.
Thứ hai, theo dõi trẻ tại nhà trong vòng ít nhất 24 giờ sau tiêm chủng để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường về sức khỏe của trẻ (tinh thần, tình trạng ăn, ngủ, dấu hiệu nhịp thở, nhiệt độ, phát ban, các dấu hiệu tại chỗ tiêm); không vội đưa trẻ đi gửi nhà trẻ, không chủ quan rằng lần trước tiêm chủng trẻ không có phản ứng phụ gì nên lần sau không cần theo dõi.
Thứ ba, trường hợp thực sự bận và cần gửi trẻ thì phải báo là trẻ vừa tiêm vắc-xin xong, nhờ người trông trẻ theo dõi sát, nếu có triệu chứng bất thường, đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất.
Chăm sóc trẻ đúng cách
Hầu hết những phản ứng sau tiêm thường nhẹ và tự khỏi trong thời gian ngắn như sốt nhẹ dưới 38,5oC, đau hoặc sưng tấy nhẹ tại chỗ tiêm, quấy khóc,... Khi trẻ có những dấu hiệu trên, cha mẹ có thể chăm sóc trẻ tại nhà bằng cách: mặc thoáng cho trẻ, duy trì chế độ dinh dưỡng hằng ngày, cho trẻ uống nhiều nước, bú mẹ nhiều hơn, khi bế trẻ tránh chạm vào vết tiêm.
Nếu tại vết tiêm có dấu hiệu sưng, đỏ, có thể chườm lạnh để giúp giảm đau và giảm sưng cho trẻ, không xoa dầu, chườm nóng, nặn chanh, đắp khoai tây hay bôi, đắp bất cứ thứ gì lên vì có thể gây nhiễm trùng. Trường hợp trẻ sốt cao hơn hoặc bằng 38,5oC, cha mẹ cho trẻ sử dụng thuốc hạ sốt theo hướng dẫn của bác sĩ.
Đưa ngay trẻ tới bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất khi trẻ có một trong những dấu hiệu: sốt cao trên 39oC; quấy khóc kéo dài, kém tương tác với cha mẹ, trẻ mệt mỏi, li bì và hôn mê; co giật; nôn, bú kém, bỏ bú; phát ban; thở nhanh, khó thở, tím môi và chi; chi lạnh, da nổi vân tím; hoặc có các dấu hiệu bất thường khác khiến cha mẹ trẻ lo lắng.
Tiêm chủng là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Để bảo đảm sức khỏe của con mình, các bậc phụ huynh cần đưa trẻ đi tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch. Bên cạnh đó, vì sự an toàn của trẻ, các bậc phụ huynh cần tuân thủ theo dõi trẻ sau tiêm chủng theo khuyến cáo của ngành Y tế./.
Đình Tiến - Tuyết Anh
