Thời cử nhân khó tìm việc
Bộ Giáo dục Trung Quốc vừa khởi động sáng kiến "chạy nước rút 100 ngày" nhằm hỗ trợ sinh viên tốt nghiệp năm 2026 tìm được việc làm trong giai đoạn quan trọng trước và sau khi ra trường. Dự kiến sẽ có tổng cộng 12,7 triệu sinh viên tốt nghiệp đại học trong năm nay.
Sinh viên Trung Quốc trong ngày tốt nghiệp. Ảnh: Global Times
Bộ trên cho biết các cơ quan giáo dục và các trường đại học được khuyến khích đẩy nhanh thực hiện các chính sách hỗ trợ việc làm. Việc tuyển dụng vào các vị trí trong khu vực công, các cơ quan và doanh nghiệp nhà nước sẽ được đẩy nhanh, với kế hoạch hoàn tất vào cuối tháng 8.
Trong chiến dịch này, dự kiến có ít nhất 4.000 hội chợ việc làm tại các trường đại học trên toàn quốc, cung cấp hơn 5 triệu vị trí việc làm. Nền tảng Dịch vụ Việc làm sinh viên đại học quốc gia cũng tổ chức hơn 10 hội chợ việc làm trực tuyến theo chủ đề, cung cấp 1,5 triệu vị trí việc làm.
Với nền kinh tế đang giảm tốc (mục tiêu tăng trưởng GDP năm nay chỉ 4,5-5%) và lượng người trẻ khổng lồ gia nhập thị trường lao động hàng năm, tìm việc làm phù hợp trở nên ngày càng khó khăn đối với người vừa tốt nghiệp đại học. Theo tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng của Hong Kong, tỷ lệ thất nghiệp trong thanh niên độ tuổi 16-24 ở Trung Quốc liên tục tăng, lên tới 16,9% hồi tháng 3, tức trước khi có thêm gần 13 triệu tân cử nhân tham gia tìm việc.
Thật ra, tình trạng người trẻ khó kiếm việc làm không chỉ xảy ra ở Trung Quốc.
Tại Mỹ, tỷ lệ thất nghiệp của nhóm lao động mới tốt nghiệp đại học lên tới 5,6% vào đầu năm 2026, trong khi tỷ lệ thất nghiệp chung là 4,2%. Đây là mức chênh lệch bất lợi lớn nhất từng được ghi nhận đối với các tân cử nhân của nước này.
Trước đây, bằng đại học được xem là “tấm vé bảo đảm” giúp người trẻ có cơ hội việc làm tốt hơn đáng kể so với mặt bằng chung. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho biết xu hướng này đã thay đổi từ năm 2019, và nhất là khi trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành yếu tố tác động mạnh tới thị trường việc làm.
Những lo ngại ngày càng tăng của giới trẻ Mỹ về tác động của AI đối với tương lai việc làm đang trở thành chủ đề được quan tâm rộng rãi sau khi một đoạn video ghi lại phản ứng của sinh viên Đại học Central Florida lan truyền mạnh trên mạng xã hội X hồi cuối tháng 5. Trong đoạn video, nhiều sinh viên đã la ó và phản đối khi diễn giả lễ tốt nghiệp đề cập tới AI như “cuộc cách mạng công nghiệp tiếp theo”. Phản ứng trở nên dữ dội hơn khi vị này cho rằng AI hiện đã nằm “ngay trong lòng bàn tay của chúng ta”.
Tại Hàn Quốc, kết quả khảo sát đối với sinh viên vừa tốt nghiệp hoặc sắp tốt nghiệp đại học cho thấy cứ 10 người tìm việc thì có tới 6 người không đặt nhiều kỳ vọng sẽ được tuyển dụng. Cứ 2 người thì có 1 người nói rằng “thiếu việc làm” là nguyên nhân chính khiến họ không tích cực tìm việc. Cứ 10 người thì có 4 người nhận định thị trường tuyển dụng mới dành cho cử nhân năm nay “khó khăn hơn năm ngoái”.
Cuối tháng 4 vừa qua, Chính phủ Hàn Quốc đã công bố kế hoạch “Youth New Deal” trị giá 800 tỉ won nhằm hỗ trợ tìm việc cho 100.000 người trẻ. Hiện có hơn 1,7 triệu người Hàn Quốc trong độ tuổi 20-30 không có việc làm.
Theo nghiên cứu của Ngân hàng Dự trữ Liên bang Mỹ, lợi thế việc làm của lao động có bằng đại học đã suy giảm dần trong hơn 2 thập niên qua. Đến năm 2019, khoảng cách về cơ hội việc làm giữa lao động có bằng đại học và lao động chỉ tốt nghiệp trung học gần như không còn đáng kể. Tuy nhiên, bằng đại học vẫn mang lại lợi thế trong dài hạn. Chẳng hạn tỷ lệ thất nghiệp của nhóm lao động từ 25 tuổi trở lên có bằng cử nhân hoặc cao hơn hiện chỉ khoảng 2,8%, thấp hơn nhiều so với những người không có bằng đại học.
QUỐC KHÁNH (Tổng hợp)
