Thủ tướng Tây Ban Nha tìm kiếm “phao cứu sinh” chính trị 

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez hôm 5-10 thông báo nước này sẽ tổ chức tổng tuyển cử sớm vào ngày 29-11, thay vì năm tới như kế hoạch. Quyết định được đưa ra sau khi quốc hội không thông qua 2 sắc lệnh của chính phủ về nhà ở.

Thủ tướng Tây Ban Nha Sanchez đang chịu sức ép lớn liên quan vấn đề nhà ở. Ảnh: Reuters

Nỗ lực cuối cùng

Việc ông Sanchez đặt cược vào cuộc bầu cử sớm là nỗ lực cuối cùng nhằm cứu vãn nhiệm kỳ thủ tướng, bằng cách biến cuộc khủng hoảng nhà ở tại Tây Ban Nha thành “vũ khí chính trị” để công kích phe cánh hữu đối lập.

Các biện pháp khẩn cấp mà ông Sanchez đề xuất trong 2 sắc lệnh gồm tự động gia hạn hợp đồng thuê nhà và hạn chế trục xuất những người thuê nhà thuộc nhóm dễ bị tổn thương. Tuy nhiên, cả 2 sắc lệnh đã bị các đảng đối lập tại quốc hội bác bỏ hôm 2-10, dẫn đến cuộc biểu tình thu hút hơn 70.000 người tham gia tại thủ đô Madrid.

Sự phẫn nộ trước giá thuê nhà và giá bất động sản tăng cao không phải là điều mới ở Tây Ban Nha, nhưng thủ tướng nước này đang tìm cách tận dụng làn sóng bất bình mới sau vụ một bà cụ 87 tuổi bị cưỡng chế đuổi khỏi căn hộ thuê 70 năm ở Madrid vào tháng trước.

Ông Sanchez sẽ nỗ lực chuyển thất bại tại quốc hội thành lợi thế. Là một chính trị gia giỏi xoay chuyển tình thế, vị lãnh đạo cánh tả này đã nắm bắt thời cơ và tuyên bố tổ chức bầu cử trước thời hạn. Ông tự coi mình là người bảo vệ các cải cách kinh tế tiến bộ, đối đầu với phe bảo thủ và cực hữu.

Theo các chuyên gia, ông Sanchez nhiều khả năng vận động tranh cử dựa trên lập luận rằng một liên minh cánh hữu sẽ đe dọa phúc lợi xã hội, trong đó có quyền tiếp cận nhà ở.

“Ván cược nguy hiểm”

Bên kia chiến tuyến, các đối thủ của ông Sanchez cũng đang tìm cách khai thác cơn giận của dân chúng trước loạt vụ bê bối tham nhũng liên quan đến những người thân cận với thủ tướng. Trong số này có vợ ông là bà Begona Gomez, người sắp ra tòa vì các cáo buộc sử dụng sai mục đích công quỹ và lợi dụng mối quan hệ với chồng. Bà phủ nhận mọi hành vi sai trái. Cuộc điều tra này được cho là gây tổn hại nghiêm trọng cho hình ảnh của Thủ tướng Sanchez.

Các đối thủ cũng sẽ lập luận rằng, sau 8 năm cầm quyền, ông Sanchez không thể né tránh trách nhiệm đối với những vấn đề vẫn chưa được giải quyết. Thách thức của Thủ tướng Sanchez là làm sao khiến cử tri nhớ đến việc phe cánh hữu bỏ phiếu chống dự luật nhà ở của ông, thay vì nghĩ đến việc chính phủ liên minh thiểu số của ông gặp khó trong quá trình thông qua luật. Ông Sanchez đã không thể thông qua ngân sách kể từ cuối năm 2022, trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông.

Thiên tai cũng ám ảnh nhiệm kỳ của Thủ tướng Sanchez, khi trận lũ quét tại Valencia khiến hơn 230 người thiệt mạng năm 2024.

Gần đây hơn, vào cuối tháng 7, trên 70.000 người di cư đã bất ngờ tràn vào Ceuta, vùng lãnh thổ thuộc Tây Ban Nha nằm ở Bắc Phi. Vấn đề về Ceuta gây náo loạn chính trường Tây Ban Nha cho đến cuối tháng 9, khi chuyện nhà ở trở thành tâm điểm mới.

Đây cũng là vấn đề rủi ro đối với Thủ tướng Sanchez. Kể từ khi tái đắc cử nhiệm kỳ 3 vào năm 2023, ông đã không thể thông qua bất cứ đạo luật nào về nhà ở. Lập trường ủng hộ người di cư cũng chứa đựng rủi ro khi ông Sanchez là một trong số ít các lãnh đạo châu Âu công khai chào đón người di cư, ngay cả khi dòng người nhập cư gia tăng đã góp phần đẩy cao nhu cầu nhà ở và giá nhà.

Nhà ở trở thành một trong những mối bận tâm hàng đầu của người dân Tây Ban Nha, do nguồn cung không đáp ứng đủ nhu cầu. Theo trang Idealista, giá thuê trung bình đã tăng gần gấp đôi trong thập niên qua, trong khi giá bán cũng tăng khoảng 90%.

Tổ chức bầu cử sớm là bước đi mạo hiểm đối với Thủ tướng Sanchez. Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy một liên minh do đảng Nhân dân theo đường lối bảo thủ dẫn dắt, với sự ủng hộ của đảng cực hữu Vox, sẽ chiếm ưu thế trong cuộc bỏ phiếu sắp tới.

HẠNH NGUYÊN (Theo Financial Times, Al Jazeera)