Thúc đẩy canh tác lúa thân thiện với môi trường
Trung ương Hội Nông dân Việt Nam vừa phối hợp Hội Nông dân TP Cần Thơ tổ chức khóa tập huấn giảng viên nguồn (TOT) ứng dụng khoa học hành vi trong tuyên truyền, vận động nông dân áp dụng canh tác lúa thân thiện với môi trường. Khóa tập huấn trong khuôn khổ Dự án “Tuyên truyền, vận động nông dân áp dụng canh tác lúa thân thiện với môi trường, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050”.
Các học viên tham gia lớp tập huấn ứng dụng canh tác lúa thân thiện với môi trường.
Theo các tài liệu tại khóa tập huấn, ngành nông nghiệp chiếm khoảng 18% tổng lượng phát thải khí nhà kính. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ thói quen cũ trong canh tác lúa truyền thống, như: quản lý nguồn nước chưa hợp lý, ngập nước liên tục, lạm dụng phân bón hóa học, tỷ lệ thất thoát phân cao gây ô nhiễm đất... Việc đốt rơm rạ sau thu hoạch cũng làm gia tăng ô nhiễm không khí, phát thải khí nhà kính.
Khóa tập huấn TOT không chỉ dừng lại ở việc phổ biến kỹ thuật nông nghiệp thuần túy mà chú trọng ứng dụng khoa học hành vi trong truyền thông. Tham gia khóa tập huấn, các học viên sẽ nắm bắt, thấu hiểu tâm lý, thói quen và những rào cản của nông dân khi tiếp cận cái mới. Từ đó, xây dựng thông điệp tuyên truyền gần gũi, thuyết phục, giúp nông dân chủ động thay đổi hành vi, chuyển từ phương thức canh tác truyền thống sang các biện pháp tiên tiến, giảm phát thải và bảo vệ hệ sinh thái đồng ruộng.
Tại buổi tập huấn, Tiến sĩ Nguyễn Thành Tâm, Giám đốc Chương trình Hệ sinh thái sản xuất, Viện MeKong Đại học Cần Thơ, chia sẻ các giải pháp kỹ thuật xoay quanh việc chăm sóc lúa thân thiện với môi trường. Tiến sĩ Nguyễn Thành Tâm nhấn mạnh: “Việc giảm lượng giống gieo sạ, quản lý nước theo phương pháp ngập khô xen kẽ và bón phân cân đối, đúng liều lượng là chìa khóa để cây lúa phát triển khỏe mạnh, hạn chế sâu bệnh; đồng thời, giảm thiểu lượng khí metan sinh ra từ ruộng lúa ngập nước kéo dài”.
Bên cạnh kỹ thuật thâm canh trên ruộng, một nội dung trọng tâm nhận được sự quan tâm lớn từ các đại biểu là việc quản lý và xử lý phụ phẩm sau thu hoạch. Thay vì đốt rơm rạ gây ô nhiễm môi trường hoặc cày vùi rơm rạ trong điều kiện ngập nước tạo ra khí nhà kính, Tiến sĩ Nguyễn Thành Tâm hướng dẫn nông dân thu gom, tận dụng tối đa nguồn tài nguyên này để trồng nấm rơm, làm thức ăn gia súc hoặc ủ phân hữu cơ vi sinh. Mô hình kinh tế tuần hoàn không chỉ giúp giải quyết triệt để bài toán ô nhiễm môi trường mà còn mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho nông hộ.
Ông Nguyễn Văn Lũy, nông dân ấp Thới Thuận A, xã Trường Thành, đang canh tác 1,3ha lúa, sản xuất 3 vụ/năm. Từ năm 2024 đến nay, ông được Hội Nông dân thành phố tập huấn triển khai thực hiện Đề án phát triển bền vững 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030 trên địa bàn TP Cần Thơ giai đoạn 2024-2025. Ông Nguyễn Văn Lũy nói: “Trải qua các vụ canh tác từ năm 2024, ruộng lúa của gia đình tôi giảm đáng kể chi phí đầu vào mà năng suất vẫn ổn định, hạt lúa sáng đẹp, bán được giá. Tham gia khóa tập huấn lần này, tôi được củng cố, tiếp thu thêm nhiều kiến thức bổ ích. Về địa phương, tôi tích cực chia sẻ, hướng dẫn để các hội viên, nông dân thay đổi phương thức làm lúa, cùng nhau làm giàu bền vững và bảo vệ môi trường”.
Ông Đặng Tấn Giang, Phó Chủ tịch Hội Nông dân thành phố, khẳng định, thành công của khóa tập huấn không dừng lại ở những ngày lên lớp, mà phải được đo lường bằng hiệu quả thực tế trên những cánh đồng và sự chuyển biến sâu sắc trong tư duy sản xuất của nông dân. Ông Giang kỳ vọng 21 học viên đại diện nông dân thành phố tham khóa tập huấn sau khi trở về địa phương sẽ tuyên truyền, lan tỏa các kiến thức đã tiếp thu đến nông dân trên địa bàn. Mục tiêu cốt lõi là thúc đẩy hội viên, nông dân tích cực thay đổi tư duy từ “sản xuất nông nghiệp” sang phát triển “kinh tế nông nghiệp” giảm phát thải, bền vững và hiệu quả.
Bài, ảnh: THANH THƯ
