Thúc đẩy thực hành thương mại gỗ và sản phẩm gỗ có trách nhiệm

Hội thảo diễn ra tại đầu cầu Hà Nội.

Chiều 11/12, tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, Hội Mỹ nghệ và Chế biến Gỗ TP.HCM phối hợp với Tổng cục Lâm nghiệp Việt Nam tổ chức trực tuyến Hội thảo Quốc tế Việt Nam-EU: “Thực hành thương mại gỗ có trách nhiệm, giải pháp từ cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam giúp lấp đầy khoảng trống giữa Nghị định VNTLAS và Hiệp định VPA”.

Tại hội thảo, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến Gỗ Tp. HCM (HAWA) Nguyễn Quốc Khanh cho biết: Hiệp định VPA-FLEGT chính thức có hiệu lực từ ngày 1/6/2019. Về phía Chính phủ Việt Nam đã tích cực nội luật hóa nội dung của hiệp định này thành các điều khoản của Nghị định 102/2020/NĐ-CP của Chính phủ ngày 1/9/2020 quy định Hệ thống đảm bảo gỗ hợp pháp Việt Nam (Nghị định VNTLAS). Đến nay, Nghị định VNTLAS đã được triển khai rộng khắp trong các cơ quan Nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp ngành gỗ và nội thất của Việt Nam.

Ông Rui Ludovino, Đại diện Phái đoàn EU tại Việt Nam cho rằng, sau hơn một năm Hiệp định VPA-FLEGT đi vào thực thi, hai bên đang từng bước thực hiện các cam kết. EU đánh giá cao những nỗ lực của Chính phủ Việt Nam trong việc nội luật hóa các nội dung của hiệp định và phổ biến đến cộng đồng doanh nghiệp. Tuy nhiên, Nghị định VNTLAS và Hiệp định VPA-FLEGT vẫn còn nhiều sự khác biệt. Chẳng hạn như các quy định liên quan đến phạm vi áp dụng, nguồn gỗ, kiểm soát nhập khẩu, phân loại doanh nghiệp, xác minh xuất khẩu, cấp phép FLEGT, đánh giá độc lập và thậm chí cả trách nhiệm của JIC. Chính vì vậy, theo Đại diện Phái đoàn EU cần có giải pháp điều chỉnh để đảm bảo gỗ và các sản phẩm từ gỗ được lưu thông giữa Việt Nam và EU là gỗ hợp pháp, đảm bảo tính bền vững.

Chuyên gia Viện Lâm nghiệp châu Âu (EFI) Tim Dawson nhận định: Nghị định VNTLAS của Việt Nam được ban hành dựa trên các điều khoản của Hiệp định VPA-FLEGT, đồng thời cũng phải tuân thủ Luật Tổ chức Chính phủ; Luật Lâm nghiệp của Việt Nam và tạo thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp. Đó có thể là lý do vẫn còn khoảng cách khá lớn giữa Hiệp định VPA-FLEGT và Nghị định VNTLAS.

Cụ thể, phạm vi điều chỉnh của Nghị định VNTLAS so với Hiệp định VPA-FLEGT chỉ mới phù hợp một phần. Nghị định chỉ đề cập tới gỗ nhập khẩu và xuất khẩu trong khi các giai đoạn khác của chuỗi cung ứng (khai thác, vận chuyển, mua bán và chế biến gỗ) tuân thủ theo các quy định pháp luật khác liên quan.

Về phạm vi thị trường của Nghị định VNTLAS cho thấy có đối xử khác biệt giữa thị trường EU với các thị trường khác trong việc xác minh xuất khẩu cho các sản phẩm được sản xuất từ gỗ trong nước. Phạm vi các doanh nghiệp, hệ thống thông tin phân loại doanh nghiệp của Nghị định VNTLAS chỉ áp dụng cho "các doanh nghiệp tham gia chế biến và xuất khẩu gỗ, trong khi hệ thống phân loại tổ chức của Hiệp định VPA-FLEGT áp dụng cho tất cả các tổ chức trong toàn bộ chuỗi cung.

Theo ông Tim Dawson, cách xác định nguồn gốc gỗ của Nghị định VNTLAS cũng chưa phù hợp so với Hiệp định VPA-FLEGT.

Ông Đào Tiến Dũng, Trưởng ban Quản lý và Phát triển Dự án nền tảng HAWA DDS cho rằng, Hiệp định VPA-FLEGT đòi hỏi sự tham gia tích cực của nhiều bên trong việc giúp cho Chính phủ các quốc gia hiện thực hóa được các cam kết, không chỉ ở mức độ nội luật hóa, mà quan trọng hơn cả là cách thức triển khai vừa đảm bảo tính phù hợp, vừa dung hòa được những sự khác biệt giữa EU và Việt Nam.

Khi khái niệm mới về thương mại gỗ có trách nhiệm được phổ biến rộng rãi thông qua hệ thống HAWA DDS thì cơ quan quản lý Việt Nam sẽ có thể hiện thực hóa việc tạo ra chuỗi cung ứng sạch cho doanh nghiệp, từ đó nâng cao được độ tin cậy của Hệ thống đảm bảo gỗ hợp pháp Việt Nam trong mắt cộng đồng quốc tế. Nhờ đó có thể giúp lấp đầy khoảng trống giữa Nghị định VNTLAS và Hiệp định VPA-FLEGT, hỗ trợ hiệu quả cho doanh nghiệp trong việc đáp ứng các yêu cầu gỗ hợp pháp khi xuất khẩu vào thị trường EU thời gian tới - ông Đào Tiến Dũng cũng nhận định./.