Thụy Sĩ sẽ siết chính sách trung lập?
Tháng tới, cử tri Thụy Sĩ sẽ tham gia một cuộc trưng cầu dân ý để quyết định xem có chấp thuận một hình thức trung lập nghiêm ngặt hơn, ngăn nước này áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế nước khác hoặc hợp tác với NATO hay không.
Những người ủng hộ đề xuất siết chặt tính trung lập của Thụy Sĩ trong một chiến dịch vận động cử tri. Ảnh: Bloomberg
Những tấm áp phích có hình chim bồ câu hòa bình và kêu gọi cử tri bác bỏ chiến tranh đang xuất hiện khắp quốc gia vùng núi Alps, trong một chiến dịch dấy lên lo ngại nó có thể cô lập Thụy Sĩ khỏi các nước láng giềng châu Âu.
Phe ủng hộ cho rằng tính trung lập của Thụy Sĩ đang bị xói mòn
Chính sách trung lập của Thụy Sĩ, được quốc tế công nhận từ năm 1815 và là một phần của hiến pháp nước này từ năm 1848, đã giúp Thụy Sĩ không tham gia cả hai cuộc chiến tranh thế giới.
Tính trung lập của Thụy Sĩ được xác nhận trong Công ước La Hay năm 1907, trong đó quy định các quốc gia trung lập không cho phép nước khác sử dụng lãnh thổ của mình cho mục đích quân sự và phải giữ thái độ trung lập giữa các bên tham chiến.
Tuy nhiên, vị thế này đang bị đe dọa sau khi Thụy Sĩ áp đặt lệnh trừng phạt đối với Nga vì cuộc chiến ở Ukraine năm 2022, theo lời Christoph Blocher, một chính trị gia kỳ cựu và là người ủng hộ Đảng Nhân dân Thụy Sĩ (SVP) cánh hữu, chính đảng mạnh nhất ở nước này và đang ủng hộ chiến dịch tăng cường chính sách trung lập. “Thụy Sĩ đã không có chiến tranh trong 200 năm qua vì nước này luôn duy trì trạng thái trung lập”, Blocher, người dẫn đầu các chiến dịch thành công chống thắt chặt quan hệ với Liên minh châu Âu (EU), nói trong một cuộc phỏng vấn.
Ông Blocher cho rằng sự trung lập đó đang bị phá vỡ, khi Nga hiện coi Thụy Sĩ là một bên tham chiến do áp đặt các lệnh trừng phạt. “Một cuộc chiến tranh thế giới thứ ba có thể không còn xa nữa, và khi đó việc chúng ta giữ thái độ trung lập đáng tin cậy hay không sẽ rất quan trọng”, ông nói thêm.
Trước đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova chỉ trích Thụy Sĩ vì đã điều chỉnh các biện pháp trừng phạt của mình cho phù hợp với các biện pháp của EU. “Xét về mặt pháp lý, “trung lập linh hoạt” có nghĩa là hoàn toàn không trung lập”, bà Zakharova, người cũng đang chịu lệnh trừng phạt của Thụy Sĩ, cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội.
Theo Reuters, những người ủng hộ chiến dịch vận động siết chặt chính sách trung lập muốn ghi rõ điều khoản trung lập “vĩnh viễn và có vũ trang” vào hiến pháp Thụy Sĩ. Thay đổi này sẽ cấm Thụy Sĩ tham gia hầu hết các lệnh trừng phạt kinh tế quốc tế, ngoại trừ những lệnh trừng phạt do Liên Hiệp Quốc ban hành. Ngoài ra, Thuỵ Sĩ cũng sẽ không được tham gia hoặc hợp tác với bất kỳ liên minh quân sự hay quốc phòng nào, trừ khi bị tấn công, đồng nghĩa ngăn quân đội nước này hợp tác hoặc huấn luyện chung với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) thời bình. Phe ủng hộ cho rằng đề xuất mới giúp bảo vệ nền độc lập truyền thống của Thụy Sĩ.
Phe phản đối cho rằng không cần thiết phải thay đổi
Báo Modern Diplomacy dẫn lời phe phản đối đề xuất - gồm chính phủ và hầu hết các đảng phái chính trị (trừ đảng SVP), cảnh báo rằng các quy định cứng nhắc sẽ gây tổn hại đến an ninh quốc gia, cô lập Thụy Sĩ khỏi các nước láng giềng châu Âu và chấm dứt chính sách đối ngoại linh hoạt.
Phát biểu trong một cuộc họp báo, Ngoại trưởng Ignazio Cassis cho biết: “Chúng ta chỉ lên án bằng miệng mà không có hành động cụ thể nào, điều đó chắc chắn sẽ gây ra vấn đề lớn với những nước láng giềng”.
Laurent Goetschel, một nhà khoa học chính trị tại Đại học Basel, cho biết những tấm áp phích của chiến dịch với khẩu hiệu “Không chiến tranh, có trung lập” có thể thu hút những cử tri chưa hiểu rõ cách thức áp dụng tính trung lập. Ông nói thêm: “Việc Thụy Sĩ giữ thái độ trung lập là điều hợp lý, nhưng cách thức thực hiện điều đó nên do chính phủ quyết định chứ không phải được quy định trong hiến pháp”.
Cuộc trưng cầu dân ý dự kiến diễn ra vào ngày 27-9.
THANH TRÚC (Theo Reuters, Modern Diplomacy)
