Tình thế nan giải của Saudi Arabia trước Houthi
Dù Houthi đang ở vị thế có thể nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandeb và đe dọa tuyến đường vận chuyển dầu mỏ của Saudi Arabia tại Biển Đỏ, nhưng chính quyền Thái tử Mohammed bin Salman được cho có rất ít sự lựa chọn và tất cả các phương án đáp trả đều có thể đi kèm với cái giá đắt đỏ.
Tuần qua, lực lượng Houthi đã lần lượt chiếm quyền kiểm soát các địa điểm trọng yếu dọc bờ biển Tây Nam Yemen, trong đó có thành phố cảng Mocha và hòn đảo chiến lược Perim cạnh cửa ngõ eo biển Bab al-Mandab. Diễn biến này đặt một trong những hành lang thương mại và năng lượng huyết mạch nhất thế giới vào trung tâm của những toan tính chiến lược mới trong cuộc xung đột tại Trung Đông.
Khó có giải pháp chính trị?
Thông điệp chính trong vài tháng qua của Saudi Arabia là họ không muốn một cuộc chiến tranh toàn diện, song theo các chuyên gia, thái độ ngày càng táo bạo của Houthi có thể kéo vương quốc vùng Vịnh này vào một cuộc xung đột quy mô lớn hơn.
Các tay súng Houthi tại Yemen. Ảnh: AP
Houthi hôm 13-9 cho biết Saudi Arabia đã thực hiện 58 đòn không kích nhằm vào họ trong vòng 24 giờ trước đó sau khi nhóm phiên quân Yemen tấn công một căn cứ quân sự của vương quốc láng giềng. Riyadh cũng đã tấn công hơn 100 mục tiêu của Houthi từ hôm 8-9 sau khi lực lượng này bắn tên lửa và máy bay không người lái (UAV) với quy mô lớn nhất trong nhiều năm nhằm vào các địa điểm dầu mỏ của Saudi Arabia.
Hôm 11-9, ông Nasr al-Din Amer - người đứng đầu hãng thông tấn Saba do lực lượng Houthi kiểm soát - tuyên bố Houthi sẽ tiếp tục gây sức ép lên Riyadh cho đến khi họ phá vỡ được cuộc bao vây bất công do Saudi Arabia áp đặt suốt 12 năm qua. Tuyên bố này cho thấy rõ ý định của Houthi muốn leo thang căng thẳng. Các yêu sách của Houthi vẫn không thay đổi: Họ muốn chấm dứt nỗ lực của Saudi Arabia nhằm cô lập các vùng lãnh thổ rộng lớn do Houthi kiểm soát ở miền Bắc Yemen, thông qua việc phong tỏa kinh tế và hạn chế đi lại.
Thời gian qua, eo biển Hormuz bị đình trệ bởi cuộc chiến Iran khiến đường ống dẫn dầu Đông - Tây và tuyến hàng hải trên biển Đỏ với cửa ngõ eo biển Bab al-Mandab trở thành giải pháp tình thế quan trọng. Saudi Arabia đã nâng công suất đường ống này từ mức 2,8 triệu thùng/ngày trước xung đột, lên 7 triệu thùng/ngày để chuyển dầu từ các cơ sở khai thác ở vịnh Ba Tư sang cảng Yanbu trên biển Đỏ.
Trước tình thế trên, chuyên gia nghiên cứu Cinzia Bianco tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu cho rằng Saudi Arabia thực sự có rất ít lựa chọn trong cuộc xung đột với Houthi. Theo bà Bianco, nếu chọn phương án leo thang căng thẳng, vương quốc giàu dầu mỏ này có thể lâm vào một cuộc xung đột kéo dài vô định với cái giá rất đắt đỏ. Một cuộc chiến tranh toàn diện giữa Saudi Arabia và Houthi cũng có khả năng lôi kéo cả Iran - quốc gia đang trong tình trạng chiến tranh với Mỹ kể từ tháng 2 - vào vòng xoáy xung đột.
Saudi Arabia có thể lựa chọn một hướng đi khác là cố gắng tìm kiếm lối thoát chính trị cho cuộc xung đột, nhưng có lẽ giờ đã quá muộn và thậm chí họ đã không còn ý tưởng gì cho phương án đó.
Lý do Mỹ đứng ngoài cuộc
Salman Al-Ansari, nhà phân tích địa chính trị người Saudi Arabia, nhận định nước này sẽ không thể phát động một cuộc chiến tranh toàn diện mà nếu thiếu sự ủng hộ quốc tế vững chắc, bền bỉ và dứt khoát.
Trong khi đó, Mỹ khó có khả năng can thiệp quân sự chống lại Houthi, đặc biệt là trong bối cảnh cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz vẫn đang tiếp diễn, cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần, cũng như đang cạn kiệt nguồn lực trong cuộc chiến Iran.
Trong phát biểu hôm 12-9, Tổng thống Donald Trump cho biết Houthi đã liên hệ với chính quyền của ông và bày tỏ ý muốn Mỹ không can dự trực tiếp vào cuộc xung đột. Ông chủ Nhà Trắng giải thích: “Họ thực sự không muốn chúng ta can dự vào và đang để hầu hết các tàu thuyền đi qua (eo biển Bab al-Mandab). Chỉ có một quốc gia (Saudi Arabia) khiến họ không hài lòng lắm”.
Phát biểu của ông Trump như một thông điệp cho thấy có tồn tại kênh liên lạc trực tiếp hoặc gián tiếp giữa Mỹ và Houthi. Nhưng phía Houthi phủ nhận họ đang tìm kiếm thỏa thuận với Washington.
KIẾN HÒA
