Tòa Phá án Pháp chuyển vụ kiện chất độc da cam lên cấp xét xử cao nhất 

Tòa Phá án Pháp ngày 8-7 đã quyết định chuyển vụ kiện của bà Trần Tố Nga đối với các tập đoàn hóa chất Mỹ từng sản xuất chất khai quang da cam sang Đại hội đồng toàn thể để xem xét. Đây là cấp xét xử cao nhất của Tòa Phá án, chỉ được triệu tập đối với những vụ việc đặt ra các vấn đề pháp lý có ý nghĩa nguyên tắc hoặc cần thống nhất cách áp dụng pháp luật.

Bà Trần Tố Nga.

Theo phóng viên TTXVN tại Paris, quyết định trên được đưa ra sau phiên xem xét đơn kháng nghị của bà Trần Tố Nga hôm 16-6. Trước đó, Tòa án Evry năm 2021 và Tòa Phúc thẩm Paris năm 2024 đều bác đơn kiện với lý do các doanh nghiệp bị kiện được hưởng quyền miễn trừ tài phán vì hành động theo yêu cầu của Chính phủ Mỹ trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam.

Tại phiên điều trần, đại diện Viện công tố thuộc Tòa Phá án đề nghị hủy bản án của Tòa Phúc thẩm Paris, qua đó tạo điều kiện để tòa án xem xét các yêu cầu khởi kiện của bà Trần Tố Nga. Theo đại diện Viện công tố, các doanh nghiệp không hành động thay mặt Nhà nước Mỹ mà chỉ hoạt động vì lợi ích của bên đặt hàng, do đó không đương nhiên được hưởng quyền miễn trừ tài phán.

Trong quyết định công bố ngày 8-7, các thẩm phán của Tòa Phá án nhận định vụ việc đặt ra "một vấn đề mang tính nguyên tắc", cần được Đại hội đồng toàn thể xem xét để đưa ra quan điểm thống nhất. Theo quy định, Đại hội đồng toàn thể gồm Chánh án Tòa Phá án cùng các thẩm phán đại diện cho tất cả các tòa chuyên trách, là cơ quan xét xử có thẩm quyền cao nhất của Tòa Phá án đối với những vụ việc đặc biệt quan trọng.

Luật sư Bertrand Repolt, một trong hai luật sư bảo vệ quyền lợi cho bà Trần Tố Nga, cho rằng quyết định trên cho thấy Tòa Phá án đánh giá đây là vụ việc có ý nghĩa nguyên tắc, đặc biệt liên quan đến vấn đề quyền miễn trừ tài phán. Tuy nhiên, theo ông, việc chuyển hồ sơ lên Đại hội đồng toàn thể cũng đồng nghĩa với việc quá trình tố tụng sẽ kéo dài thêm khoảng từ 6-12 tháng.

Trong thông cáo cùng ngày, Collectif Vietnam-Dioxine, tổ chức đồng hành cùng bà Trần Tố Nga trong vụ kiện, bày tỏ lo ngại việc kéo dài thủ tục sẽ tiếp tục làm chậm quá trình tìm kiếm công lý cho bà Trần Tố Nga, hiện đã 84 tuổi và mắc nhiều bệnh, cũng như hàng triệu nạn nhân chất độc da cam.

Tuy nhiên, tổ chức này cho rằng việc Đại hội đồng toàn thể thụ lý vụ việc cũng phản ánh tầm quan trọng về mặt lịch sử và pháp lý của vụ kiện, đồng thời đưa vấn đề quyền miễn trừ tài phán và trách nhiệm của các tập đoàn đa quốc gia đối với những hậu quả môi trường trong chiến tranh trở thành chủ đề được xem xét ở cấp xét xử cao nhất.

HỮU CHIẾN