Trọn lòng với Đờn ca tài tử
Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Tình (tên thật Nguyễn Thành Tình) ở phường Ngã Bảy, TP Cần Thơ, vốn sinh ra là "con nhà nòi" nên biết ca tài tử từ nhỏ, đến nay vẫn dốc sức, trọn lòng với di sản Đờn ca tài tử (ĐCTT).
Gia đình 3 thế hệ của nghệ nhân ưu tú Nguyễn Tình cùng hòa nhịp đờn ca tài tử trong buổi sinh hoạt của CLB.
Tạo căn cơ vững chắc cho đam mê
Cứ ngày 5 mỗi tháng, ngôi nhà trong con hẻm ở khu vực 18, phường Ngã Bảy, lại rộn ràng tiếng đờn, lời ca. Đây là điểm sinh hoạt CLB ĐCTT Nam Bộ Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Tình. Có thành viên nhà cách chừng 20km, vẫn miệt mài đến sinh hoạt đều đặn. Gặp nhau, hát mở đầu Nam Xuân, Lưu Thủy Trường, lúc ra về ca thêm đoạn Trường Tương Tư, vậy là ai cũng thấy vui.
Khoảng năm 2004, anh Tình gầy dựng CLB, ban đầu chỉ những người quen biết quanh xóm và trong gia đình. Dần dần, nhiều người biết tiếng đến giao lưu, học đờn ca. Mỗi người có nghề nghiệp riêng: nông dân, công nhân, nội trợ, buôn bán, cũng có giáo viên, viên chức… cứ thế CLB được mở rộng. Giờ mỗi lần sinh hoạt có từ 20-30 thành viên tìm đến.
Những năm mới thành lập, không dễ tìm người đờn đa dạng nhạc cụ. Nếu không có thầy đờn sẽ khó duy trì CLB lâu dài, nghĩ vậy anh Tình mày mò tự học. Khi cha còn sống anh học từ cha đờn guitar, đờn cò, rồi tìm thầy học những loại đờn khác. Nhờ năng khiếu và rèn luyện liên tục, anh đờn được từ kìm, cò, sến, guitar phím lõm, độc huyền cầm, sáo, đến violon. Cứ thế anh chắt chiu, dồn sức cho CLB.
Nhiều thành viên gọi anh Tình là "sư phụ". Trong hơn 70 người được anh truyền nghề, nhiều anh chị sống được với nghề. Chị Lê Thị Huệ, ở xã Đại Hải, TP Cần Thơ, kể: "Tôi theo học tại CLB được 2 năm nay, ban đầu chỉ biết hát vọng cổ theo Youtube, nhờ anh Tình và các anh chị trong CLB chỉ dẫn, tôi biết bài bản, hát đúng nhịp, ngọt hơn, bây giờ được nhiều nơi mời hát, sống cũng được. Anh Tình hay nói khi cuộc sống ổn định, thì đam mê với đờn ca mới vững".
Đây là 1 trong 2 CLB ĐCTT của phường Ngã Bảy sinh hoạt bài bản, định kỳ. Ông Nguyễn Văn Bình, Phó phòng Văn hóa - Xã hội UBND phường Ngã Bảy, thông tin: "CLB không chỉ là nơi luyện tiếng ca, ngón đờn mà còn như cánh tay nối dài trong tuyên truyền. Ví như phường Ngã Bảy đang phát triển du lịch, anh Tình cùng các thành viên sáng tác nhiều bài bản nói về cảnh đẹp quê hương bảy ngã sông, về thế mạnh du lịch miệt vườn, đó là cách để ĐCTT lan tỏa và gắn với cuộc sống".
Để có kinh phí mở rộng hoạt động, anh Tình kết hợp cùng các điểm, khu du lịch đưa ĐCTT phục vụ khi có yêu cầu. Còn chuyện kinh doanh của gia đình, anh cùng vợ phân chia thời gian quản lý, kết hợp cùng anh chị em trong nhà sắp xếp.
3 thế hệ đam mê đờn ca
Cha của anh Tình từng theo Đoàn Cải lương Kiên Giang 1 (tỉnh Kiên Giang cũ, nay là An Giang), mẹ anh cũng là đào hát cho đoàn. 5 anh chị em của anh Tình từ nhỏ đã nghe nhịp phách, song lang, tiếng đờn của cha và câu ca xuống xề của mẹ.
Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Tình bộc bạch: "Thấy cha mẹ vất vả, tôi cố gắng học hành, vì nghĩ dù đam mê cỡ nào cũng phải học cho có cái nghề chính. Ra trường, tôi từng có khoảng 10 năm công tác trong ngành công an, nhưng sau đó chọn rẽ hướng kinh doanh và muốn dành nhiều thời gian hơn cho ĐCTT. Trước khi mất, cha có dặn mấy anh em tôi ráng giữ nghiệp đờn ca, nên giờ đây cả nhà như làm luôn phần của cha vậy".
Anh và vợ gặp nhau từ sự đồng điệu, rồi gắn bó keo sơn cũng bởi có chung đam mê ĐCTT. Anh còn là "sư phụ bất đắc dĩ" dạy vợ bài bản tài tử. Chị Trần Ngọc Hiếu, vợ Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Tình, chia sẻ: "Cả hai ăn ý từ công việc, chuyện nhà đến chuyện đờn ca. Người ta nói chén trong chạn còn khua mà, đâu tránh những lúc giận hờn nhưng đam mê và đờn ca giúp gắn kết gia đình hơn".
Trong 3 con trai của anh chị, cháu giữa học lớp 6 đã hát được nhiều bài bản tài tử, tự tin cùng cha đến các chiếu đờn, hội thi, hội diễn. Dù còn rèn luyện lâu dài, nhưng ai cũng vui vì đã có thêm một thế hệ giữ lửa ĐCTT. Em Nguyễn Trần Thiên Qui, con trai Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Tình, kể: "Từ khi 5 tuổi con đã hát được ĐCTT. Con cũng đạt được những giải thưởng khi đi liên hoan, hội thi. Con thích nên cha dạy, chứ cha mẹ không ép con đi hát".
Anh Nguyễn Tình được công nhận Nghệ nhân ưu tú năm 2022, hiện đã hoàn thành hồ sơ gửi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị công nhận Nghệ nhân nhân dân, còn vợ anh đang được đề nghị công nhận Nghệ nhân ưu tú. Ở tuổi 46, với gần 40 năm theo nghiệp đờn ca, Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Tình vẫn miệt mài giữ lửa, truyền nghề ĐCTT ở địa phương. Với anh, ĐCTT đã là một phần của cuộc đời.
Bài, ảnh: HOÀNG NGUYÊN
