Vẫn còn nhiều thách thức đối với sự phát triển của ngành quế Việt Nam

Đó là một số khó khăn của ngành quế Việt Nam được ông Nguyễn Văn Diện – Vụ trưởng Vụ phát triển sản xuất Lâm nghiệp, Tổng cục Lâm nghiệp chỉ ra tại Hội thảo phát triển quế Việt Nam bền vững năm 2022. Hội thảo do Tổng cục Lâm nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) phối hợp cùng Tổ chức sáng kiến thương mại bền vững (IDH) tổ chức vào sáng 4/11, tại Hà Nội.

Quang cảnh Hội thảo (Ảnh: B.T)

Theo ông Nguyễn Văn Diện – Vụ trưởng Vụ phát triển sản xuất Lâm nghiệp (Tổng cục Lâm nghiệp), hiện nay, tổng diện tích quế của Việt Nam đạt gần 170 nghìn ha, tập trung ở các tỉnh Lào Cai (53,3 nghìn ha), Yên Bái (81 nghìn ha),… Trữ lượng vỏ quế Việt Nam ước tính khoảng 900.000-1.200.000 tấn, sản lượng thu hoạch bình quân 70.000 – 80.000 tấn/năm.

Về tình hình chế biến, hiện nay, hầu hết các nhà máy chế biến vỏ quế mua trực tiếp từ người thu gom và thực hiện cả sơ chế thô (sàng lọc, phân loại, bóc vỏ và sấy khô) và chế biến tinh. Giá trị xuất khẩu quế của Việt Nam năm 2020 đạt 245,4 triệu USD, năm 2021 đạt khoảng 274 triệu USD, dự kiến năm 2022 giá trị xuất khẩu quế đạt khoảng 276 triệu USD, tăng gần 2% so với năm 2021.

Thị trường tiêu thụ quế tập trung chủ yếu tại Ấn Độ, Mỹ và Hàn Quốc; trong đó, năm 2021 giá trị xuất khẩu sang các thị trường này lần lượt là 90,7 triệu USD, 54,2 triệu USD và 6,2 triệu USD.

Tuy nhiên, theo ông Diện, hiện nay, ngành quế của Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn. Đó là môi trường chính sách còn thiếu định hướng chiến lược phát triển quế bền vững ở cấp quốc gia; chưa có diễn đàn điều phối hợp tác công – tư, chia sẻ thông tin, tìm kiếm nguồn lực…; thiếu cơ chế để đưa ra những nghiên cứu nhằm kịp thời phản hồi yêu cầu thị trường.

Về năng lực sản xuất và chế biến, ngành quế vẫn còn thiếu công nghệ và vốn đầu tư chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị sản phẩm; năng lực kỹ thuật chuyên sâu của khuyến nông – lâm chưa đáp ứng yêu cầu thực thế, thiếu chuyên gia và tài liệu.

Bên cạnh đó là khó khăn về liên kết tiêu thụ sản phẩm, phát triển thị trường. Trong đó, liên kết giữa các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu với người trồng quế chưa phát triển; chưa có các nghiên cứu đánh giá tiềm năng khác từ quế để thúc đẩy giải pháp gia tăng giá trị, ví dụ như về thị trường các - bon, giá trị các sản phẩm phụ từ quế,…

Tại Hội thảo, ông Huỳnh Tiến Dũng - Giám đốc quốc gia IDH Việt Nam cũng chỉ ra những thách thức của ngành quế Việt Nam. Theo ông Dũng, ở cấp quốc tế, so với nhiều ngành hàng khác có cơ chế liên chính phủ, thì hiện tại, với ngành quế, các quốc gia đang “mạnh ai nấy làm”. Ngành quế ở cấp toàn cầu không có sự điều phối, còn ở cấp quốc gia của nước ta chưa có văn bản, tài liệu để định hướng quy hoạch phát triển.

“Chúng ta đang thiếu định hướng chiến lược chung cho ngành quế ở cấp quốc gia, thiếu thể chế phối hợp giữa các tỉnh, giữa khối công – tư. Và, tại các địa phương đang tỉnh nào phát triển theo tỉnh đó” - ông Huỳnh Tiến Dũng nhấn mạnh.

Tại Hội thảo, ý kiến của các đại biểu cho rằng, vai trò của hiệp hội là rất cần thiết đối với ngành quế. Bởi, hiệp hội là cánh tay nối dài để hỗ trợ tư vấn về chính sách, thị trường, đồng thời là mắt xích gắn kết giữa các tổ chức nội địa với các doanh nghiệp nước ngoài. Từ đó, đảm bảo lợi ích cho ngành hàng mà không bị manh mún, nhỏ lẻ và cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp.

Hiện nay, đang có hai phương án được đưa ra: một là, thành lập Hiệp hội quế; hai là, kết hợp quế vào Hiệp hội hồ tiêu. Với hai phương án này đang chờ quyết định của Bộ NN&PTNT. Về việc thành lập Tổ công tác quế, hiện đã trình dự thảo để Bộ NN&PTNT phê duyệt.

Về tiến độ thực hiện một số công tác để thúc đẩy ngành quế phát triển, thông tin tại Hội thảo cũng cho biết, về vấn đề cần có quy hoạch vùng sản xuất, kế hoạch, định hướng phát triển cây quế, hiện chưa có định hướng phát triển ở cấp Trung ương, tuy nhiên, các tỉnh đã có định hướng nhưng chưa giải quyết hết thách thức.

Về tiếp tục xây dựng mô hình liên kết chuỗi giá trị, hiện nhiều doanh nghiệp đã triển khai liên kết chuỗi giá trị, tuy nhiên, vẫn còn nhiều địa bàn chưa có liên kết thị trường. Về vấn đề tìm hiểu khả năng phát triển tín chỉ các bon cho quế, hiện đã xây dựng được dự thảo; đồng thời, đã huy động được nguồn lực cho một số hoạt động phát triển ngành hàng quế,…/.