Xâm nhập mặn có khả năng gây ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp khu vực Nam Trung Bộ

Đó là một trong những lưu ý của Cục Thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tại bản tin tổng hợp tình hình nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp tháng 3/2023, nhận định tình hình tháng 4/2023.

Xâm nhập mặn có khả năng gây ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp khu vực Nam Trung bộ. (Ảnh mang tính minh họa: B.T)

Theo nhận định của Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, tháng 4/2023, nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm Thái Bình Dương tiếp tục có xu hướng tăng dần và ENSO có khả năng chuyển sang trạng thái trung tính với xác suất 80-90%.

Không khí lạnh có xu hướng hoạt động giảm dần về tần suất và cường độ trong những tháng tới. Nhiệt độ trung bình trên hầu khắp cả nước trong tháng 4/2023 phổ biến cao hơn so với trung bình nhiều năm từ 0,5-1 độ C; riêng khu vực Tây Nguyên-Nam Bộ thấp hơn khoảng 0,5 độ C.

Dự báo về tình hình nguồn nước, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, ngập lụt, úng, theo Cục Thủy lợi (Bộ NN&PTNT), đối với khu vực miền núi phía Bắc, dự báo đến cuối tháng 4/2023, dung tích trữ trung bình các hồ chứa dự kiến đạt từ 35-73% dung tích thiết kế. Tỉnh có dung tích trữ thấp nhất là Hòa Bình 35%, các tỉnh còn lại: Điện Biên 41%, Sơn La 55%, Cao Bằng 49%, Yên Bái 73%, Tuyên Quang 53%, Lạng Sơn 52%, Thái Nguyên 69%.

Với khu vực Trung du và Đồng bằng Bắc Bộ, đối với khu vực lấy nước từ các hồ chứa thủy lợi, dự báo đến cuối tháng 4/2023, dung tích trữ các hồ chứa thủy lợi trung bình khoảng 30-76% dung tích thiết kế, đảm bảo cung cấp nước cho sản xuất vụ Đông Xuân 2022-2023. Địa phương có dung tích trữ thấp nhất là Hà Nội 30%, các tỉnh còn lại dung tích trữ: Phú Thọ 69%, Quảng Ninh 76%, Vĩnh Phúc 33%, Ninh Bình 71%, Bắc Giang 55%.

Đối với khu vực lấy nước từ các hồ thủy điện, sau các đợt lấy nước phục vụ gieo cấy Đông Xuân, mực nước tại một số khu vực trên sông Hồng xuống thấp ảnh hưởng tới việc lấy nước phục vụ nhu cầu tưới dưỡng tại một số địa phương, đặc biệt là tỉnh Vĩnh Phúc. Theo Cục Thủy lợi, các địa phương cần có biện pháp để phòng tránh khả năng xảy ra hạn hán, thiếu nước, bảo đảm đủ phục vụ tưới dưỡng.

Đối với khu vực Bắc Trung Bộ, dự báo đến cuối tháng 4/2023, dung tích trữ các hồ trung bình đạt 59% dung tích thiết kế (Thanh Hóa 50% Nghệ An 68%, Hà Tĩnh 56%, Quảng Bình 75%, Quảng Trị 74%, Huế 73%). Với tình hình nguồn nước như vậy, vụ Đông Xuân 2022-2023, cơ bản đủ nước đảm bảo sản xuất, tuy nhiên một số khu vực có thể xảy ra khó khăn về nguồn nước, phải tổ chức thực hiện các giải pháp phòng, chống hạn hán, thiếu nước (vùng sông Mã: 2.000-3.000ha; vùng sông Lam: 2.000-3.000ha; sông Hương 200ha).

Đối với khu vực Nam Trung Bộ, vụ Đông Xuân 2022-2023, toàn vùng sản xuất khoảng 363.000 ha lúa, màu và các cây hàng năm khác (233.500 ha lúa, 129.500 ha màu và các cây hàng năm). Nhìn chung nguồn nước đảm bảo phục vụ sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, vào giai đoạn cuối vụ Đông Xuân, nguy cơ xâm nhập mặn có thể gây ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp tại khu vực hạ lưu sông Vu Gia - Thu Bồn (tỉnh Quảng Nam) với tổng diện tích khoảng 2.000 ha và thiếu nước cục bộ trên lưu vực sông Ba, sông Cái Phan Rang và sông Lũy - La Ngà.

Với khu vực Tây Nguyên, vụ Đông Xuân 2022 - 2023, toàn vùng gieo trồng khoảng 184.000 ha lúa, màu và các cây hàng năm. Nhìn chung tình hình nguồn nước cơ bản đảm bảo phục vụ sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, tình trạng thiếu nước cục bộ có khả năng xảy ra tại các công trình hồ chứa, đập dâng nhỏ với tổng diện tích bị ảnh hưởng khoảng 600 ha.

Đối với khu vực Đông Nam Bộ, hiện tại, khu vực đang giai đoạn cao điểm mùa khô, dự báo dung tích trữ trung bình các hồ chứa đến cuối tháng 4 đạt khoảng 55% dung tích thiết kế. Với lượng nước trữ của các hồ chứa hiện tại và lượng mưa dự báo trong mùa khô tới đây thì nguồn nước cơ bản đảm bảo cấp nước cho sản xuất nông nghiệp vụ Đông Xuân 2022 – 2023. Tuy nhiên, cần sử dụng nước tiết kiệm và phân phối hợp lý để bảo đảm đủ cung cấp cho cả vụ Hè Thu 2023, đặc biệt là các công trình thủy lợi nhỏ, vùng ngoài công trình thủy lợi phụ trách tưới.

Vùng Đông Nam Bộ có phần lớn diện tích cây trồng nằm ngoài khu vực công trình thủy lợi (hơn 70% diện tích đất sản xuất nông nghiệp). Đây là các khu vực không chủ động về nguồn nước và phụ thuộc rất lớn vào lượng mưa mùa khô. Vì vậy, trong vùng luôn tiềm ẩn nguy cơ xảy ra hạn hán cục bộ nếu nắng nóng kéo dài và không có mưa.

Đối với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, ở vùng các cửa sông Cửu Long, tháng 4/2023, ranh mặn 4 g/lít có khả năng xâm nhập đến 40-50 km, cao hơn trung bình nhiều năm từ 3-5km. Tại một số thời điểm sẽ ảnh hưởng đến việc lấy nước của các công trình thủy lợi từ 45km trở xuống.

Ở sông Vàm Cỏ, ranh mặn 4 g/lít lớn nhất tháng 4/2023, trên sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây ở mức 65-70km, thấp hơn trung bình nhiều năm từ 4-7km. Xâm nhập mặn ảnh hưởng đến khả năng lấy nước của các công trình thủy lợi từ 65km trở xuống trong các kỳ triều cường.

Trên sông Cái Lớn, hệ thống thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé vận hành bảo đảm kiểm soát xâm nhập mặn. Theo đánh giá của Cục Thủy lợi, một số thời điểm xâm nhập mặn ảnh hưởng đến các công trình thủy lợi, tuy nhiên, nguồn nước cơ bản vẫn đảm bảo để cung cấp phục vụ sản xuất cho vụ nông nghiệp./.