Y tế từ xa thu hẹp khoảng cách chăm sóc sức khỏe vùng nông thôn Zimbabwe
Các cuộc tư vấn y tế trực tuyến đang giúp người dân khu vực nông thôn Zimbabwe đỡ thời gian đi lại và mang lại cho họ dịch vụ chăm sóc sức khỏe giá cả phải chăng.
Y tá trong giờ làm việc tại trung tâm chăm sóc sức khoẻ từ xa ở Nyazura. Ảnh: Al Jazeera
Khi Anymore Kadzunge quay lại kiểm tra định kỳ tại một trung tâm chăm sóc sức khoẻ từ xa ở Nyazura, thị trấn lớn thứ hai thuộc huyện Makoni, tỉnh Manicaland, cô ngồi yên cho y tá đo huyết áp. Vài tháng trước đó, nông dân 38 tuổi này cảm thấy đau ngực và chóng mặt, nên đi bộ 14km từ làng đến cơ sở y tế này. Tại đây, y tá phát hiện huyết áp của Kadzunge tăng rất cao và lập tức kết nối với bác sĩ qua cuộc gọi video. Kadzunge được bác sĩ chẩn đoán mắc bệnh cao huyết áp. Chỉ sau vài ngày uống thuốc, tình trạng của cô được cải thiện.
Trung tâm chăm sóc sức khoẻ từ xa ở Nyazura là một phần của chương trình đưa bác sĩ đến gần hơn các cộng đồng nông thôn ở Zimbabwe, nơi khó khăn về kinh tế khiến hệ thống y tế công cộng đối mặt tình trạng thiếu thuốc men, thiết bị và nhân viên y tế. Chương trình được tổ chức công nghệ và đổi mới ZimSmart Villages khởi động vào năm 2024 với sự hợp tác của công ty viễn thông NetOne và dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh Zimbabwe Posts. Chương trình kết nối bệnh nhân ở các cộng đồng xa xôi với các chuyên gia tư vấn sức khỏe từ xa, giúp họ tiết kiệm thời gian đi gặp bác sĩ. Đơn cử, nếu không có trung tâm ở Nyazura, bệnh nhân Kadzunge phải lặn lội 22km đến thị trấn Rusape hoặc 70km đến Mutare, thủ phủ tỉnh Manicaland, mỗi lần khám bệnh.
Đến nay, ZimSmart Villages đã thành lập 28 trung tâm khám chữa bệnh từ xa trên khắp 7/10 tỉnh của Zimbabwe và thực hiện hơn 28.000 cuộc tư vấn trực tuyến. Tại những trung tâm y tế này, y tá phụ trách sẽ kiểm tra các dấu hiệu sinh tồn, gồm huyết áp, lượng đường trong máu và thân nhiệt, trước khi sắp xếp cuộc gọi video tư vấn với bác sĩ và chuyển đến bệnh viện nếu nghiêm trọng. Tawanda Njerere, đồng sáng lập kiêm giám đốc điều hành của ZimSmart Villages, cho biết nhờ đưa các dịch vụ sàng lọc đến gần cộng đồng hơn, chương trình phát hiện nhiều bệnh mãn tính như tăng huyết áp, tiểu đường cũng như các bệnh lây truyền qua đường tình dục sớm hơn, từ đó giới thiệu bệnh nhân đến chữa trị ở bác sĩ chuyên khoa.
Đáng chú ý, các trung tâm này tính phí chỉ từ 2-10USD/lần khám, so với 15-20USD/lần khám tại nhiều phòng khám tư nhân. Sự khác biệt này có thể quyết định liệu một số bệnh nhân ở nông thôn có tìm kiếm cơ hội điều trị hay không. “Nếu không có trung tâm khám chữa bệnh từ xa ở gần với mức phí phải chăng, có lẽ tôi đã không có cơ hội điều trị bệnh", người bán hàng rong Proud Chimene cho biết. Vào tháng 7-2024, sau khi bị sụt cân không rõ nguyên nhân, khát nước dữ dội và mệt mỏi kéo dài, Chimene đã đến trung tâm ở Nyazura và cô được chẩn đoán mắc bệnh tiểu đường.
Không riêng ở Zimbabwe, y tế từ xa cũng phát triển mạnh ở các nước châu Phi khác. Chẳng hạn như tại Uganda, chương trình Rocket Health cung cấp các dịch vụ khám bệnh qua điện thoại, giao thuốc tận nơi và xét nghiệm tại nhà. Trong khi đó tại Nigeria, Reliance Health cung cấp dịch vụ y tế từ xa qua ứng dụng di động Reliance Care, giúp người dùng tư vấn với bác sĩ 24/7, nhận đơn thuốc và giao thuốc tận nhà. Cũng tại Nigeria, Helium Health cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh từ xa thông qua nền tảng HeliumDoc, cho phép bệnh nhân tìm bác sĩ, đặt lịch hẹn và tư vấn thông qua cuộc gọi video. Đến nay, HeliumDoc kết nối bệnh nhân với hơn 2.000 bác sĩ và giúp hơn 250.000 lượt bệnh nhân đặt lịch hẹn. Còn tại Ghana, nền tảng Mutti của mPharma cung cấp các dịch vụ tư vấn y tế từ xa và đã tiếp cận hơn 2 triệu bệnh nhân trên 4 quốc gia châu Phi.
TRÍ VĂN (Tổng hợp)
