Ai Cập trở thành “đấu trường vũ khí” giữa Mỹ và Trung Quốc?
Ngay sau khi Mỹ phê duyệt gói vũ khí lớn cho Ai Cập hồi tháng 7, Trung Quốc cũng nổi lên như một nhà cung cấp khí tài cho quốc gia Bắc Phi, khiến Cairo trở thành “đấu trường vũ khí” giữa Washington và Bắc Kinh.
Hệ thống phòng không NASAMS mà Mỹ bán cho Ai Cập. Ảnh: Militarnyi
Lâu nay, Ai Cập là đồng minh lớn ngoài Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và là đối tác an ninh quan trọng của Mỹ, bất chấp sự khác biệt về lập trường chính trị đối với vấn đề Gaza và sự gia tăng trong mối quan hệ giữa Cairo với Bắc Kinh. Hằng năm, Ai Cập nhận khoảng 1,3 tỉ USD viện trợ quân sự từ Mỹ.
Hồi tháng 7, Ai Cập còn được Mỹ “bật đèn xanh” để mua vũ khí tiên tiến của xứ cờ hoa, vốn trước đây bị loại khỏi bàn đàm phán nhằm duy trì lợi thế quân sự của Israel trong khu vực - dấu hiệu cho thấy Washington có thể đang thay đổi lập trường với các đồng minh Trung Đông. Theo đó, Bộ Ngoại giao Mỹ đã phê duyệt gói bán hệ thống phòng không NASAMS cho Ai Cập trị giá 4,67 tỉ USD. Thỏa thuận này cũng bao gồm 200 tên lửa AMRAAM, 600 tên lửa Sidewinder, nhiều hệ thống radar cũng như bệ phóng tên lửa.
“Việc Mỹ chuyển giao hệ thống phòng không NASAMS cho Ai Cập đại diện cho một bước đột phá lớn trong việc cung cấp vũ khí tiên tiến do Washington sản xuất” - chuyên gia quan sát quốc phòng Thomas Newdick nhận định. Cơ quan Hợp tác An ninh Quốc phòng Mỹ trong một thông báo về thỏa thuận NASAMS cho biết: “Thỏa thuận sẽ cải thiện năng lực của Ai Cập trong việc ứng phó với các mối đe dọa hiện tại và tương lai bằng cách cải thiện khả năng phát hiện các mối đe dọa trên không khác nhau. Song, thỏa thuận này sẽ không làm thay đổi cán cân quân sự cơ bản trong khu vực”.
Kể từ khi lên nắm quyền sau cuộc đảo chính quân sự hồi năm 2014, Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah el-Sisi đã theo đuổi việc đa dạng hóa nguồn cung cấp vũ khí trong bối cảnh nước này căng thẳng với Mỹ. Một mặt, ông el-Sisi phản đối việc Mỹ hạn chế việc nâng cấp chiến đấu cơ F-16 của không quân Ai Cập và bày tỏ sự thất vọng trước lập trường của Washington về cuộc chiến của Israel ở Dải Gaza. Mặt khác, ông thể hiện sự quan tâm đối với các chiến đấu cơ của Trung Quốc như J-10 và J-35.
Ai Cập và Trung Quốc còn tăng cường quan hệ quân sự bằng các cuộc tập trận chung, gồm cuộc tập trận không quân chung mang tên “Đại bàng Văn minh 2025” tại căn cứ không quân Wadi Abu Rish hồi giữa tháng 5. Sự kiện này đánh dấu bước ngoặt trong quan hệ quốc phòng giữa 2 nước và còn đi xa hơn, mở ra khả năng Ai Cập sẽ trở thành khách hàng tiếp theo của tiêm kích tàng hình thế hệ 5 Thành Đô J-20 - biểu tượng sức mạnh không quân Trung Quốc. Trong cuộc tập trận, Trung Quốc triển khai các tiêm kích đa năng J-10C, máy bay cảnh báo sớm KJ-500 và máy bay tiếp dầu Y-20U vốn lần đầu tiên xuất hiện ở nước ngoài, trong khi Ai Cập triển khai các chiến đấu cơ MiG-29M/M2 mua từ Nga.
Tờ News Week mới đây cũng cho hay, Ai Cập và Trung Quốc có thể sẽ sớm công bố thêm chi tiết về các thỏa thuận quốc phòng đã được hai bên lên kế hoạch sau chuyến thăm chính thức kéo dài 2 ngày của Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường tới Ai Cập hồi tháng 7.
TRÍ VĂN (Tổng hợp)
