AI - “Chìa khóa” phát triển nông nghiệp hiện đại, bền vững
Tại Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo trong nông nghiệp, thủy sản và môi trường (AI4AGRI 2026), các chuyên gia, doanh nghiệp cho rằng, nông nghiệp và thủy sản vùng ĐBSCL có bước tiến vượt bậc. Song, trước thách thức về môi trường, áp lực cạnh tranh và hội nhập bền vững, đòi hỏi nông nghiệp của vùng phải chuyển mình mạnh mẽ hơn nữa. Trong đó, ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ được xem là giải pháp hàng đầu.
Mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh trong hệ thống tuần hoàn kết hợp đa loài ứng dụng công nghệ cao tại Đại học Cần Thơ.
Nhiều cơ hội từ AI
GS.TS Trần Ngọc Hải, Phó Hiệu trưởng Đại học Cần Thơ, cho biết: “Diễn đàn AI4AGRI 2026 với mục tiêu tạo ra không gian kết nối giữa nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức trong, ngoài nước nhằm thúc đẩy đào tạo, nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao công nghệ cao, đặc biệt là AI trong lĩnh vực nông nghiệp, thủy sản và môi trường. Đại học Cần Thơ luôn xác định vai trò tiên phong trong đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ phục vụ phát triển bền vững vùng ĐBSCL và hội nhập toàn cầu. Diễn đàn AI4AGRI 2026 thể hiện cam kết của nhà trường trong việc đồng hành cùng các địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng khoa học trong tiến trình hiện đại hóa nền nông nghiệp - thủy sản của vùng”.
Tại diễn đàn AI4AGRI 2026, nhiều giải pháp ứng dụng AI cho nông nghiệp - thủy sản - môi trường được trình bày, giới thiệu. TS Nguyễn Thanh Mỹ, Chủ tịch Tập đoàn Mỹ Lan, chia sẻ về công nghệ AI chiến lược nông nghiệp phát triển hiệu quả, giảm chi phí và bảo vệ môi trường. Đồng thời, giới thiệu về Hệ thống giám sát sâu rầy thông minh RYNAN. Hệ thống này ứng dụng AI để tự động nhận diện, thống kê số lượng, mật độ, các chủng loại sâu rầy và trả kết quả dưới dạng biểu đồ trực quan, thể hiện rõ tương quan giữa sâu rầy gây hại và thiên địch có lợi. Đưa ra các cảnh báo, dự báo về tình hình sâu rầy trên cánh đồng để nông dân lựa chọn phương thức xử lý kịp thời thông qua phần mềm quản lý trung tâm SaaS.
Bà Đoàn Oanh, đại diện Công ty Công nghệ quốc tế về bản sao số quốc gia 15 lớp (NDT 15) giới thiệu về Digital Twin trong nông nghiệp thông minh tại ĐBSCL. Theo đó, một trong các ứng dụng bản sao số nông nghiệp (Agri Digital Twin - ADT) là việc triển khai mô hình cánh đồng thông minh “6 tăng, 5 giảm”. Qua đó, giảm 20-30% chi phí sản xuất nhờ tối ưu đầu vào, giảm 30-50% lượng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón… Đồng thời, nâng cao năng suất từ 10-15%, nâng cao chất lượng nông sản, giá trị và giá bán lẻ của sản phẩm nhờ vào nông nghiệp chính xác cho ra thực phẩm sạch minh bạch và người tiêu dùng có thể xem các chỉ số hóa lý, sinh học của nước, đất, cây trồng theo thời gian thực.
Ứng dụng AI an toàn, hiệu quả
Theo các chuyên gia, ứng dụng AI, phân tích dữ liệu lớn không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất mà còn giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng thương hiệu nông sản Việt bền vững trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, AI chỉ thực sự thông minh khi được vận hành trên nền tảng dữ liệu sạch, cùng hệ thống kết nối và truyền dẫn đồng bộ.
PGS.TS Lê Văn Vàng, Hiệu trưởng Trường Nông nghiệp - Đại học Cần Thơ, cho biết: “Ứng dụng công nghệ thông tin, AI là yêu cầu gần như bắt buộc khi làm nông nghiệp thông minh. Tuy nhiên, công nghệ này chi phí ban đầu rất cao, đòi hỏi lao động có chuyên môn, dữ liệu nông nghiệp đủ lớn, hạ tầng sản xuất và khả năng kết nối đủ mạnh... Hiện nay, chúng ta có nhiều quyết sách từ Trung ương như Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết số 19-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045… Cùng với đó, là sự nhạy bén tiếp nhận của người nông dân, tham gia của doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học. Đây là động lực lớn cho nông nghiệp thông minh nói chung, ứng dụng AI nói riêng cần được khai phá và thúc đẩy”.
Ở góc độ tiếp cận từ hạ tầng số đến hệ sinh thái AI, theo ông Nguyễn Tất Thắng, Giám đốc Trung tâm GEO IT, Tập đoàn VNPT, để AI vận hành hiệu quả cần một hạ tầng dữ liệu chuẩn hóa quy mô lớn làm nền tảng cốt lõi. Thực tế chúng ta không thiếu các giải pháp thuật toán và công nghệ AI tiên tiến. Nhưng chúng ta đang thiếu một nền tảng dữ liệu dùng chung đồng bộ và chuẩn hóa, chưa có hành lang pháp lý kết nối dữ liệu giữa bộ, ngành, tỉnh, doanh nghiệp, trường và thiếu bộ máy vận hành, điều phối tập trung ở quy mô quốc gia và vùng kinh tế.
“Trước hết, chúng ta cần tiếp cận hệ sinh thái theo hướng tổng thể hóa, không triển khai các ứng dụng đơn lẻ, rời rạc nhằm tối ưu hóa nguồn lực và tránh lãng phí hạ tầng. Kế đến là phải tư duy theo lộ trình phát triển hài hòa, bài bản từ nền móng, hạ tầng, chuẩn hóa nền tảng trước khi mở rộng hệ sinh thái ứng dụng. Cuối cùng là phát triển bền vững thông qua thiết lập một môi trường mở, nơi các cộng đồng công nghệ có thể cùng khai thác, thúc đẩy AI phát triển dài hạn” - ông Nguyễn Tất Thắng đề xuất.
Bài, ảnh: MỸ THANH
