An toàn vệ sinh thực phẩm: Người dân vẫn đang phải tự "cứu" mình

Trước mối lo về thực phẩm bẩn, người tiêu dùng chọn mua hàng trong các siêu thị.
Ảnh: Đỗ Thoa

Thực phẩm sạch trở thành thứ "xa xỉ"...

Không biết từ bao giờ, thực phẩm sạch, thứ đúng ra phải là điều bình thường thì lại trở thành… xa xỉ đối với đông đảo người dân như vậy. Việc cân nhắc kỹ càng trước khi mua các mặt hàng thực phẩm dường như đang là tâm lý chung của người nội trợ và tiêu dùng hiện nay. Trên thực tế, đã có không ít vụ việc bán mặt hàng thực phẩm không bảo đảm an toàn, bị cơ quan chức năng phát hiện và xử lý trong thời gian qua. Liên tiếp những thông tin như: Thịt “bẩn”, lợn tăng trọng, cá, mực ướp hóa chất, nội tạng tẩy trắng… khiến nhiều người hoang mang, lo lắng về nguồn gốc các loại thực phẩm có trên bàn ăn nhà mình.

Theo thống kê của Bộ Y tế, chỉ trong 5 tháng đầu năm 2016, cả nước đã xảy ra 35 vụ ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng, làm 1.855 người bị ngộ độc, trong đó có 2 trường hợp tử vong. Riêng trong tháng 5/2016 đã xảy ra 9 vụ ngộ độc thực phẩm, làm 469 người bị ngộ độc. Hầu hết các bệnh nhân bị ngộ độc do ăn phải thức ăn bị nhiễm vi sinh vật bởi thời tiết nóng bức gây ra, cùng với đó là một số trường hợp bị ngộ độc do hấp thụ phải hóa chất tồn dư trong thực phẩm.

Các chuyên gia y tế cho rằng, so với ngộ độc cấp tính (triệu chứng đau bụng, nôn mửa, hoa mắt, chóng mặt...) thì ngộ độc mãn tính do tích tụ các chất độc từ thực phẩm, rau quả “bẩn” còn nguy hiểm hơn bởi nó như “sát thủ” âm thầm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng người sử dụng, đặc biệt là một trong những nguyên nhân chính gây bệnh ung thư.

Nhận thức đã có bởi ai cũng mong muốn được sử dụng thực phẩm sạch, nhưng có một khó khăn hiện hữu, đó là giá “thực phẩm sạch” luôn cao hơn thực phẩm thông thường. Trong khi đa số người dân, bên cạnh sự tiện lợi thì phần đông thu nhập thấp, chấp nhận mua thực phẩm trôi nổi với giá rẻ mà không có sự lựa chọn nào khác.

Ở một khía cạnh khác, trong khi người tiêu dùng dường như đang mất niềm tin vào thị trường bởi có hiện tượng rau củ quả “bẩn” được trà trộn đưa vào các siêu thị, trung tâm thương mại lớn, cửa hàng… và gắn mác là "an toàn", thì vừa qua, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) đã chính thức công bố 69 địa chỉ cung cấp sản phẩm nông sản đã được xác nhận kiểm soát an toàn thực phẩm theo chuỗi trên toàn quốc. Đây được kỳ vọng là những địa chỉ tin cậy để người tiêu dùng tìm cho mình những nông sản an toàn, chất lượng.

Tuy nhiên, nhìn vào danh sách điểm trên toàn quốc, số lượng mặt hàng tại các điểm, con số 69 trên hơn 90 triệu dân là như “muối bỏ bể”...

Theo TS. Đặng Kim Sơn - nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược chính sách phát triển nông nghiệp và nông thôn - Bộ NN&PTNT: “Người tiêu dùng khi được hỏi, đều cho biết, sẵn sàng trả giá ở mức cao hơn để được mua thực phẩm an toàn. Theo tín hiệu này, 69 đơn vị đầu tiên này sẽ được nhân lên hàng trăm, hàng nghìn, hàng vạn đơn vị trên toàn quốc. Đã đến lúc phải đưa toàn bộ hệ thống sản xuất của nước ta phải là hệ thống sạch và đúng theo một tiêu chuẩn duy nhất”.

Tuy nhiên, nói đi cũng phải nói lại, với mức thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam thấp hơn hầu hết các nước trong khu vực, người dân vẫn buộc phải coi mong muốn chính đáng được dùng thực phẩm sạch của mình là điều… xa xỉ. Và nếu có mua được thực phẩm sạch cho bữa ăn gia đình thì người nội trợ cũng phải cân nhắc khi chi tiêu.

Trông chờ vào… “đạo đức kinh doanh”

Gần đây, các cơ quan chức năng liên tục phát hiện, bắt giữ nhiều vụ vận chuyển thực phẩm hôi thối bằng xe khách hoặc xe đông lạnh được tuồn vào các thành phố lớn để tiêu thụ. Qua xác minh điều tra, các cơ quan chức năng còn phát hiện thêm những đường dây chuyên kinh doanh thực phẩm thối thông qua các kho lạnh dự trữ để làm nơi phân phối khắp thị trường.

Về nguyên tắc, đáng lẽ những loại thực phẩm quá hạn, bốc mùi hôi thối phải loại bỏ đi, tuy nhiên, vì lòng tham, người kinh doanh đã dùng đủ các loại hóa chất độc hại để phù phép biến thành những thực phẩm tươi mới nhằm lừa dối khách hàng. Nhiều nhà hàng, quán ăn vô tình hay cố ý cũng đã tiếp tay vào các đường dây mua bán thực phẩm hôi thối, hết hạn này nhằm kiếm thêm lợi nhuận cao khi bán cho thực khách.

Thực phẩm hôi thối, hết hạn đã nguy hiểm lại bị cho các hóa chất vào xử lý để tươi mới thì độ nguy hiểm cho người tiêu dùng càng cao lên gấp nhiều lần. Vì lợi nhuận, họ bất chấp pháp luật lẫn đạo đức kinh doanh, coi thường sức khỏe của cộng đồng để thực hiện các hành vi mua bán loại hàng hóa nguy hiểm này.

Không chỉ kinh doanh các hàng hóa hết hạn, giờ đây, không ít cơ sở chăn nuôi gia súc, gia cầm còn có hành vi đưa những chất cấm vào trong quá trình chăn nuôi nhằm thúc đẩy quá trình tăng trưởng. Hậu quả của việc sử dụng tùy tiện các chất hóa học không đúng quy định khiến người sử dụng sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nếu sử dụng thường xuyên. Còn trong khâu giết mổ, ngoài việc không đảm bảo vệ sinh thì một số nơi có hành vi bơm nước, bơm hóa chất để tăng khối lượng nhằm ăn gian cân nặng khi bán, dùng hóa chất để bảo quản thực phẩm cho tươi và lâu bị hỏng hơn…

Có thể nói, một miếng thịt khi đến bàn ăn người tiêu dùng đầy rẫy những nguy hiểm độc hại từ khâu chăn nuôi, giết mổ, bảo quản, chế biến,… Điều này nếu như các cơ quan chức năng không có những biện pháp mạnh mẽ, giải quyết triệt để thì chắc chắn khó mong chờ vào một thị trường thực phẩm sạch cho người tiêu dùng./.