Án tử hình và trái tim người mẹ...

Mẹ của bị cáo Vũ Văn Tiến tại phiên tòa phúc thẩm (Ảnh: vnexpress.net)

Những ánh mắt còn chưa nguôi đau đớn của gia đình người bị hại, cái chắp tay quỳ lạy xin tha thứ cho con của bà mẹ Vũ Văn Tiến, vẻ mặt lạnh tanh của Nguyễn Hải Dương... tất cả đã tạo nên một bức tranh đầy ám ảnh trong  phiên xử đã tốn không biết bao giấy mực của báo giới. Sống động và chân thực, những hình ảnh đó mô tả những cung bậc cảm xúc như một đồng hồ quả lắc đánh đu giữa cái thiện và cái ác. Tội ác tàn nhẫn gây ra vì lòng tham, thù hận, sự dã tâm hay ích kỷ giờ đây không còn quan trọng nữa, khi sự thật đã phơi bày. Tuy nhiên, phía sau bất cứ án tử nào, bất cứ thân phận tử tù nào vẫn là những điều xót xa khó mô tả bằng lời. Đó là nỗi đau của người ở lại. Là những giọt nước mắt của những người cha, người mẹ dù ở phía bên nào đi nữa. Là những bài học lớn cho giáo dục cũng như quản lý xã hội. Và cũng là để chúng ta thêm hiểu, cuộc sống là vô giá nhưng cũng thật vô thường!

Trước khuôn viên tòa xử án, bà mẹ bị cáo Vũ Văn Tiến lóng ngóng, run rẩy quỳ lạy những người mang di ảnh nạn nhân đi qua. Trong phiên tòa, bà mẹ đầy đau khổ đó không ngừng niệm Phật, cầu mong một phép lạ sẽ cho con mình được sống. Giờ đây, niềm hy vọng duy nhất của bà là lá đơn cầu xin khoan hồng tới Chủ tịch nước. Nhưng dù kết quả có thế nào, nỗi đau với người ở lại vẫn là quá lớn.

Sự thật, những phiên tòa như thế này luôn đọng lại niềm cảm thương đối với những bậc sinh thành. Như những gì ta đã thấy với gia đình của Nguyễn Đức Nghĩa hay Lê Văn Luyện. Phần nào, tội lỗi tày trời của những đứa con đứng trước án tử sẽ làm thức tỉnh được những người trẻ khác. Nhưng trên hết, nó còn cho thấy trách nhiệm và khả năng kiểm soát cái ác của toàn xã hội. Từ việc giáo dục ý thức của mỗi công dân, cho đến cả hành động cụ thể để ngăn chặn và xử lý tội phạm.

Hành vi ra tay tàn độc của Nguyễn Hải Dương là không thể dung thứ. Chúng ta đã nói nhiều tới tầm quan trọng của những hạt nhân nằm trong tam giác “gia đình – nhà trường – xã hội”. Vậy thì vì sao những câu chuyện đau lòng vẫn xảy ra với những kẻ được mọi người xung quanh đánh giá là hiền lành và chưa từng phạm pháp? Vấn đề nằm ở ý thức và sự nuôi dưỡng điều thiện khi không được đâm chồi trên mảnh đất tốt hay sự giáo dục chu đáo. Cũng giống như khi phần “con” chiếm đa số và bị tác động bởi môi trường độc ác, từ ý thức tới hành động cũng chỉ còn là vấn đề thời gian.

Bản án tử hình cho các bị cáo tại Bình Phước có được sự đồng thuận của nhiều người. Nhưng vẫn còn những bản án khác, những bản án không có công đường nào xét xử. Đôi khi, nó tới từ chính sự vô cảm, thờ ơ của người đi đường với người bị nạn sau một tai nạn giao thông. Nó tới từ những trò đùa độc ác của cư dân mạng với những hoàn cảnh éo le. Từ những nắm đấm trên đường phố chỉ vì va chạm nhỏ. Từ những đòn đánh ghen đầy thù hận giữa thanh thiên bạch nhật mà không ai can gián nổi. Từ những tấm biển hạ nhục kẻ ăn trộm chỉ để thỏa mãn cơn giận dữ. Và cả từ những sự hả hê khi cái ác bị trừng trị bất chấp pháp luật, như những cái chết được báo trước cho những tay trộm chó ở những làng quê yên bình.

Bên cạnh những mất mát của gia đình nạn nhân, dư chấn tâm lý nặng nề từ những vụ thảm án để lại cho toàn xã hội là hoàn toàn có thật. Trên lý thuyết, pháp luật và đạo đức là 2 phạm trù căn bản để mang lại sự yên bình của mỗi con người. Nhưng dung hòa và kết hợp hiệu quả được 2 khái niệm này, người ta còn phải trải qua cả một quá trình nuôi dưỡng và xây dựng một cách nghiêm túc, cẩn thận, và có trách nhiệm.

Nếu như bản tính lương thiện luôn được xem nền tảng của mỗi con người khi được sinh ra, thì nhiệm vụ chăm sóc và nuôi dưỡng nguồn đạo đức ấy sẽ là điều tối quan trọng. Để cái tốt phải được ươm mầm và đầu tư đúng hướng. Để xã hội và bản thân từng cá thể hiểu được giá trị của chính mình. Để người trẻ nhìn vào những Nguyễn Hải Dương, Lê Văn Luyện hay Nguyễn Đức Nghĩa mà soi lại bản thân.

Và cũng để, những trái tim người mẹ không còn phải đau lòng vì án tử!