Anh sẽ tái hợp EU?
Sau khi Thủ tướng Anh Andy Burnham để ngỏ khả năng Luân Đôn tái gia nhập Liên minh châu Âu (EU), một số nhà lãnh đạo trong khối và đông đảo người dân xứ sương mù lập tức bày tỏ ủng hộ ý tưởng “đảo ngược Brexit”.
Những người biểu tình ủng hộ việc tái gia nhập EU tại Luân Đôn. Ảnh: Guardian
Trả lời báo giới ngày 30-9, Thủ tướng Burnham cho biết Chính phủ Anh sẽ xem xét 4 kịch bản cho tương lai mối quan hệ Anh - EU, gồm lựa chọn duy trì quan hệ hiện nay, xem xét tham gia liên minh thuế quan, tham gia thị trường chung hoặc “đi đến cùng” (Go all the way), tức tái gia nhập EU. Ông nhấn mạnh các phương án cần được đánh giá dựa trên tính khả thi cũng như những ưu điểm và hạn chế của từng lựa chọn.
Thủ tướng Burnham cho rằng Anh cần xác định một mối quan hệ lâu dài với các đối tác châu Âu, đồng thời tuyên bố Brexit đã gây “nhiều tác hại hơn lợi ích” đối với nước này. Ông Burnham lập luận rằng việc rời khỏi EU vào năm 2020 đã kìm hãm tăng trưởng kinh tế của Anh và không mang lại hiệu quả kiểm soát nhập cư như từng hứa hẹn. Trái lại, dân Anh mất quyền tự do đi lại trong khối, Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách (OBR) ước tính các lợi ích kinh tế dài hạn từ những thỏa thuận thương mại hậu Brexit không đáng kể so với tác động gia tăng từ các rào cản thương mại với EU.
Những phát biểu mới của nhà lãnh đạo Anh được đưa ra đúng thời điểm tròn 10 năm kể từ khi cử tri nước này lựa chọn rời EU trong cuộc trưng cầu ý dân năm 2016. Chủ nhân Số 10 Phố Downing từng nói ông sẵn sàng “đảo ngược Brexit” và đưa vấn đề vào chương trình nghị sự từ khi trở thành Thủ tướng Anh tháng 7-2026.
Động thái này đánh dấu một bước chuyển dịch lớn trong lập trường của người đứng đầu Chính phủ Anh. Tái gia nhập EU là bước đi xa hơn so với chủ trương của chính phủ tiền nhiệm dưới thời Thủ tướng Keir Starmer, vốn tập trung cải thiện quan hệ với EU nhưng loại trừ việc tái gia nhập thị trường chung và liên minh thuế quan.
Các lãnh đạo châu Âu và đông đảo cử tri Anh ủng hộ
Trong cuộc họp báo sau hội đàm tại thủ đô Madrid (Tây Ban Nha) ngày 30-9, Thủ tướng nước chủ nhà Pedro Sanchez và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cùng bày tỏ sự ủng hộ đối với ý tưởng Anh trở lại EU.
“Chào mừng trở lại. Nếu Thủ tướng Anh đang hướng tới điều đó, tôi cho rằng đây là tin rất tốt cho cả nước Anh lẫn người dân châu Âu”, Tổng thống Macron nói với báo giới. Trong khi đó, Thủ tướng Sanchez cũng cho rằng việc Anh quyết định rời EU là một mất mát lớn đối với cả người dân Anh và tiến trình hội nhập châu Âu. Ông khẳng định nếu Anh tìm cách tái gia nhập, Tây Ban Nha sẽ hoan nghênh và sẵn sàng đón nước này trở lại.
Về phía EU, người phát ngôn Ủy ban châu Âu Balazs Ujvari nhấn mạnh Anh là đối tác gần gũi và quan trọng của khối. Ông cho biết Chính phủ Anh cần xác định hướng phát triển quan hệ song phương trong thời gian tới và EU sẵn sàng trao đổi về những phương án Luân Đôn đề xuất.
Theo dữ liệu khảo sát tại Anh, hơn một nửa cư dân xứ sương mù đồng tình với quan điểm rằng Brexit là một sai lầm.
Khảo sát do YouGov thực hiện hồi đầu tháng 6 cho thấy, 57% người tham gia cho rằng Anh đã sai khi quyết định rời EU. Tỷ lệ này luôn vượt quá 50% trong mọi cuộc khảo sát mà YouGov tiến hành kể từ mùa hè năm 2022. Chỉ có 30% người được hỏi cho rằng Brexit là đúng đắn.
Khi bàn đến việc tái gia nhập EU, dư luận bị ảnh hưởng bởi loại câu hỏi khác nhau mà các công ty thăm dò ý kiến đặt ra.
Cuộc thăm dò mới nhất của YouGov cho thấy 55% người trưởng thành ủng hộ Anh quay lại với EU, trong khi 34% phản đối. Khảo sát do Opinium thực hiện vào tháng 5 cho thấy chỉ có 36% đồng ý Anh nên tái gia nhập EU, 21% cho rằng nước này nên tiếp tục ở ngoài liên minh nhưng cần đàm phán để có mối quan hệ gần gũi hơn so với hiện tại.
Nhưng theo khảo sát của Ipsos cùng thời điểm đó, tỷ lệ ủng hộ xin gia nhập lại EU tăng lên 58%, 37% phản đối và 4% lưỡng lự. Phân tích kết quả thăm dò theo độ tuổi, Ipsos cho biết tỷ lệ ủng hộ tái gia nhập EU cao nhất ở nhóm từ 18-34 tuổi (68%), tiếp theo là nhóm 35-54 tuổi (58%) và nhóm từ 55 tuổi trở lên (37%). Sự đồng tình mạnh mẽ nhất đến từ những người ủng hộ đảng Xanh (86%), Công đảng (84%) và đảng Dân chủ Tự do (80%), nhưng thấp hơn nhiều ở cử tri ủng hộ đảng Bảo thủ (38%) và đảng Cải cách (17%).
Trong thời gian tới, Thủ tướng Burnham cam kết sẽ tìm kiếm sự đồng thuận trong nước về phương án quan hệ tương lai Anh - EU. Luân Đôn sẽ đưa ra quyết định về quan hệ với EU vào thời điểm dự kiến diễn ra hội nghị thượng đỉnh Anh - EU cuối tháng 11 hoặc sau đó.
THANH TRÚC (Tổng hợp)
