Bài học rút ra từ cơn bão số 1

Số liệu thống kê từ Ban chỉ đạo Trung ương Phòng chống thiên tai cho thấy, bão số 1 đi qua khiến nhiều địa phương hứng chịu thiệt hại nặng nề với 7 người chết và mất tích, thiệt hại ước tính ban đầu khoảng 3.500 tỷ đồng. Trong đó, Nam Định là địa phương gánh chịu hậu quả rất nặng, thiệt hại ước tính lên đến 2.350 tỷ đồng.

Riêng Hà Nội – một trong những nơi không được xếp vào tâm bão nhưng lại chịu ảnh hưởng, thiệt hại khá lớn về tài sản, vật chất. Nhiều công trình, nhà cửa, cây xanh tại 12 quận nội thành cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Thiệt hại đã rõ, tuy nhiên, điều đáng nói là trước khi bão đến, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương (TTDBKTTVTW) dự báo cấp gió của bão chỉ cấp 6-7, giật cấp 8-9. Nhưng thực tế, tại các vùng ven biển, gió giật lên tới cấp 13 và trong đất liền giật lên cấp 12. Chính vì dự báo “chệch” xa thực tế như vậy, nên ngay sau khi bão qua, ngành khí tượng phải hứng “bão dư luận”…

Rất nhiều câu hỏi đã được đặt ra: Phải chăng các địa phương đã không có thông tin đầy đủ về mức độ cảnh báo nên việc ứng phó thiếu linh hoạt, chủ động hay do công tác dự báo "có vấn đề"? Bởi còn nhớ, đây không phải là lần đầu dự báo của TTDBKTTV cách xa so với thực tế.

Nhớ lại cơn bão Chanchu xảy ra năm 2006 đã cướp đi sinh mạng của rất nhiều ngư dân Việt Nam, gây tang thương cho hàng chục gia đình. Điều đáng buồn, day dứt nhất là thay vì đi tránh bão thì họ lại đâm thẳng vào tâm bão bởi dự báo của ngành Khí tượng. Tại thời điểm đó, các chuyên gia cho rằng, trong khoa học sự sai sót không hề nhỏ...

Lý giải về câu hỏi mà dư luận đặt ra đối với ngành Khí tượng qua việc dự báo cơn bão số 1, ông Hoàng Đức Cường – Giám đốc TTDBKHTVTW cho biết, các dự bão về cơn bão là kịp thời và chính xác. “Nhìn chung, các dự báo đều cho thời gian bão ảnh hưởng đến đất liền Việt Nam vào khoảng chiều tối đến đêm ngày 27/7. Thực tế, khoảng 21-22h ngày 27/7, tâm bão số 1 đã đi vào đất liền thuộc địa phận tỉnh Nam Định. Sau đó, bão chuyển hướng lên phía Tây Bắc, hướng về các tỉnh phía tây Bắc Bộ”.

Ông Cường cũng nhận định, đây là cơn bão đầu tiên của năm 2016, di chuyển không ổn định, khi vào gần bờ biển Thái Bình – Ninh Bình, bão di chuyển chậm, có thời điểm vài ba giờ hầu như không di chuyển nên gây gió mạnh kéo dài gần như suốt đêm 27/7 cho khu vực này.

Nói về công tác dự báo bão số 1, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Nguyễn Xuân Cường cũng cho rằng, qua theo dõi việc dự báo bão của ngành Khí tượng đưa ra khá sát và sớm. Tuy nhiên, cơn bão diễn biến khó lường, theo đồng chí Nguyễn Xuân Cường, phải coi đây là bài học cho công tác dự báo lần sau.

Nhìn nhận từ thực tế trên, các chuyên gia cho rằng, có 2 vấn đề cần bàn: Một là, việc dự báo chưa chính xác về cường độ khiến việc ứng phó bão không được triển khai chu đáo. Hai là, sự chủ quan của người dân cùng các đơn vị chức năng liên quan dẫn đến thiệt hại sau bão nặng nề. Đây là bài học kinh nghiệm nhãn tiền để từ những cơn bão sau, mọi người không còn chủ quan.

Vẫn biết dự báo bão là bài toán muôn thuở, các nhà khoa học có thể ghi nhận sai số trong dự báo, nhưng nếu là sai số lớn và gây thiệt hại nghiêm trọng thì cần phải xem xét trách nhiệm nghiêm túc.

Kiểm tra công tác khắc phục hậu quả bão số 1 tại Nam Định, sáng 31/7 vừa qua, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc lưu ý ngành Tài nguyên và Môi trường, cơ quan khí tượng thủy văn rút kinh nghiệm sâu sắc về công tác dự báo bão, cần tập hợp nhiều nguồn thông tin và phân tích cụ thể với tinh thần trách nhiệm cao nhất để giảm thiệt hại cho nhân dân.

Rút kinh nghiệm từ cơn bão đầu tiên của năm nay, Thủ tướng đã yêu cầu các tỉnh, thành trong cả nước cần đề cao cảnh giác và sẵn sàng phòng chống bão lụt, vì đây mới chỉ là cơn bão đầu tiên của năm nay, trong khi thông thường mỗi năm phải có khoảng 10 cơn bão trên Biển Đông.

Cùng với chỉ đạo của Thủ tướng, đại diện ngành khí tượng thủy văn cho biết, từ thực tế trên, cơ quan này đã rút kinh nghiệm về việc dự báo bão số 1 cũng như sau mỗi cơn bão. Theo đó, trong các cơn bão tiếp theo, công tác dự báo sẽ làm tốt hơn và đưa ra nhiều phương án hơn. Khi bão chưa vào bờ, phải đưa ra nhiều phương án chi tiết hơn, theo dõi chặt chẽ và chú trọng khả năng tiếp cận thông tin từ cơ quan dự báo cho các đơn vị liên quan.

Hi vọng, việc rút kinh nghiệm từ cơn bão số 1 vừa qua, người dân và các địa phương sẽ giảm bớt thiệt hại hơn mỗi năm khi bão về./.