Bồi thường vụ sập cầu: “Được vạ thì má đã sưng”?!

Sự cố tàu thủy Thành Luân 28  húc vào dầm cầu An Thái (đoạn nối thị trấn Phú Thái, huyện Kim Thành với thị trấn Kinh Môn, huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương) rồi mắc kẹt tại cầu từ ngày 6 đến 17/3, đã để lại hậu quả nặng nề. Theo tính toán của cơ quan chức năng, thiệt hại của vụ tàu đâm vào cầu An Thái khoảng 14-16 tỷ đồng.

Sau sự cố cầu An Thái, cơ quan chức năng chưa kịp rà soát, cảnh báo về sự thiếu an toàn của những cây cầu lâu năm liên quan đến an toàn giao thông  đường thủy và đường sắt, thì ngày 20/3 một chiếc sà lan đã tông sập cầu Ghềnh (Đồng Nai).

Sự cố sập cầu Ghềnh khiến đường sắt Bắc – Nam và đường thủy bị ngưng trệ nhiều ngày. Nếu công tác khắc phục sự cố không gặp trở ngại khách quan, dự kiến đến ngày 15/7 thông tuyến đường sắt Bắc - Nam.

Dù chưa tính được hết thiệt hại qua sự cố sập cầu Ghềnh, nhưng con số ban đầu được ngành Giao thông Vận tải “tiết lộ”, chi phí dự kiến để xây cầu thay thế cầu Ghềnh ước tính đã vào khoảng từ 250 đến 300 tỷ đồng.

Ngoài ra, sự cố sập cầu Ghềnh đã làm Tổng công ty đường sắt Việt Nam phải chịu thiết hại về chi phí để trung chuyển hành khách, hàng hóa, bến bãi...; người dân và các doanh nghiệp vận tải đường bộ cũng phải chịu thiệt hại do phải đi đường khác xa hơn, làm “ đội” giá cước vận tải.

Sự cố cầu An Thái và cầu Ghềnh, ngoài trách nhiệm hành chính của cơ quan quản lý ngành và trách nhiệm hình sự của lái tàu (nếu có), thì trách nhiệm bồi thường thiệt hại về kinh tế cho Nhà nước, doanh nghiệp và người dân được xem là vấn đề lớn, khó giải quyết trong thời gian ngắn...

Về mặt dân sự, theo quy định của Bộ luật Dân sự, hai sự cố nói trên được xem xét, xử lý theo quy định bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra. Theo đó, chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra; nếu chủ sở hữu đã giao cho người khác chiếm hữu, sử dụng thì những người này phải bồi thường, trừ trường hợp có thoả thuận khác.

Ngoài ra, Bộ luật Dân sự cũng quy định, trong trường hợp nguồn nguy hiểm cao độ bị chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật thì người đang chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ trái pháp luật phải bồi thường thiệt hại; khi chủ sở hữu, người được chủ sở hữu giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ cũng có lỗi trong việc để nguồn nguy hiểm cao độ bị chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật thì phải liên đới bồi thường thiệt hại.

Luật đã xác định rõ trường hợp nào chủ phương tiện, người điều khiển phương tiện phải bồi thường thiệt hại, nhưng thực tế việc bồi thường phải qua rất nhiều khâu, nhiều công đoạn, kể cả khi khởi kiện tại Tòa Dân sự.

Số tiền thiệt hại trong hai sự cố trên là rất lớn, nên việc bồi thường nhanh hay chậm phụ thuộc vào khả năng tài chính và sự “ăn năn hối cải” của chủ thể phải bồi thường. Nếu nguồn tài chính để khắc sự cố sập cầu đến chậm, thiệt hại về kinh tế sẽ tăng theo cấp số nhân, vì hạ tầng giao thông vận tải cũng được ví như “mạch máu” của nhiều ngành kinh tế và sự an toàn của người tham gia giao thông.

Giây phút bất cần của người lái tàu, sự thiếu trách nhiệm của chủ phương tiện nguồn nguy hiểm cao độ, đã để lại hậu quả nặng nề cả về giá trị vật chất và phi vật chất. Đành rằng, những người có lỗi phải bồi thường thiệt hại, nhưng rất có thể ... “được vạ thì má đã sưng”!.