“Bức tường lửa” ngăn phe cực hữu trước nguy cơ sụp đổ
Trong hơn một thập niên qua, các đảng phái chính trị truyền thống ở Đức đã hợp tác xây dựng “bức tường lửa” để ngăn phe cực hữu nắm quyền. Tuy nhiên, chiến lược đó đang đứng trước nguy cơ sụp đổ tại bang miền Đông Saxony-Anhalt và xa hơn là toàn nước Đức.
Ulrich Siegmund, ứng cử viên chính của AfD tại bang Saxony-Anhalt. Ảnh: Getty Images
Tháng 7-2023, một nông dân tên là Hannes Loth đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử vòng hai chọn thị trưởng thành phố Raguhn-Jessnitz của bang Saxony-Anhalt với 51% số phiếu bầu, qua đó trở thành quan chức hưởng lương đầu tiên của nước Đức thuộc đảng cực hữu “Sự lựa chọn vì nước Đức” (AfD).
Chiến thắng của ông Loth đã gióng lên hồi chuông cảnh báo trên khắp nước Đức. Điều đáng nói là sự kiện trên xảy ra bất chấp các đảng phái chính thống từng cam kết ngăn chặn AfD nắm quyền do lo ngại nguy cơ trỗi dậy của phe cực hữu. Trong hơn một thập niên, thỏa thuận ngầm này đã đảm bảo rằng phe dân tộc chủ nghĩa cánh hữu không bao giờ có thể tham gia vào liên minh cầm quyền, dù là ở cấp địa phương hay quốc gia. Tuy nhiên, vì ông Loth đã giành chiến thắng rõ ràng trong bầu cử nên không có cách nào ngăn cản ông nhậm chức.
Sau sự khởi đầu đáng quan ngại của AfD cách đây hơn 3 năm, Thủ hiến bang Saxony-Anhalt Michael Kretschmer - thành viên có ảnh hưởng nhất của đảng Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) theo đường lối trung hữu tại Đông Đức cảnh báo “có điều gì đó đang bắt đầu trượt dốc tại Đức”.
Giờ đây, ngày 6-9, nước Đức đang đối mặt với một phép thử mang tính hệ trọng hơn nhiều khi cử tri Saxony-Anhalt sẽ bầu ra nghị viện bang mới và AfD đang đứng trước cơ hội giành chiến thắng tuyệt đối để lần đầu tiên nắm quyền điều hành chính quyền một bang của Đức. Chiến thắng này sẽ trao cho AfD quyền kiểm soát hệ thống trường học, lực lượng cảnh sát và cơ quan tình báo của bang, đồng thời làm sụp đổ hoàn toàn “bức tường ngăn cách” giữa các đảng chính thống và phe cực hữu.
Các cuộc thăm dò mới nhất cho thấy tỷ lệ ủng hộ dành cho AfD ở mức 41%, vượt xa đối thủ bám đuổi gần nhất là đảng CDU cầm quyền của Thủ tướng Friedrich Merz. Nếu AfD giành chiến thắng, đó sẽ là một bước đột phá phi thường đối với một đảng được thành lập vào năm 2013 - ban đầu chủ yếu như một phong trào phản đối Liên minh châu Âu - nhưng kể từ đó đã chuyển dịch mạnh mẽ sang cánh hữu.
Việc giành được nhiều phiếu bầu nhất trong cuộc bầu cử sẽ là chưa đủ để đưa AfD lên nắm quyền. Cách duy nhất để đảng này có thể tự mình điều hành chính quyền và bổ nhiệm thủ hiến bang là giành được thế đa số tuyệt đối, tức là chiếm hơn một nửa số ghế trong nghị viện bang. Nếu không giành đa số tuyệt đối, AfD khó thành lập chính quyền liên minh vì thiếu sự hợp tác của các đảng phái khác.
Trước nguy cơ chưa từng có kể từ Thế chiến thứ hai, Thủ tướng Friedrich Merz đã cam kết sẽ duy trì cái gọi là chiến lược “bức tường lửa” nói trên. “Không thể có sự hợp tác giữa đảng của tôi với đảng này cũng như các quan chức của họ. Sẽ không có chỗ cho sự thỏa hiệp nào cả”, ông Merz tuyên bố trong một phát biểu gần đây khi đề cập đến khả năng AfD thắng cử. Thủ tướng Merz cố gắng tránh sử dụng thuật ngữ “bức tường lửa”, có lẽ vì ông nhận thấy cụm từ này đang dần mất đi sức thuyết phục.
ĐỨC TRUNG
