Cải cách tiền lương: Vấn đề đầu tiên là... tiền đâu?

Dù đã qua nhiều lần cải cách nhưng chính sách tiền lương vẫn chưa động viên được cán bộ, công chức. 
(Ảnh minh họa: HM)

Chính vì vậy, theo các chuyên gia, cải cách chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức đang được đặt ra rất cấp bách, cần giải quyết càng sớm càng tốt. Việc này cần thiết tới mức PGS.TS Trần Xuân Cầu, Đại học Kinh tế Quốc dân ví von: “Chính sách tiền lương hiện nay giống như chiếc áo lâu ngày bị rách, cần được thay thế nhanh để thay đổi diện mạo của một con người”.

Tại Hội thảo khoa học Bối cảnh và khả năng cải cách tiền lương do Bộ Nội vụ tổ chức mới đây, nhiều giải pháp đưa ra để giải quyết duy nhất một vấn đề là nguồn tiền để thực hiện chính sách cải cách.

Theo ông Nguyễn Quang Dũng, Vụ trưởng Vụ Tiền lương (Bộ Nội vụ), việc cải cách tiền lương là một quyết tâm cao của Đảng và Nhà nước, nhưng muốn cải cách tiền lương thì phải có giải pháp tạo nguồn, bởi nguồn chi ngân sách nhà nước không thể đảm bảo được.

Giải pháp được ông đưa ra là, đối với khu vực cán bộ, công chức nhà nước hưởng lương hoàn toàn từ ngân sách nhà nước thì phải sắp xếp lại hệ thống tổ chức, tinh giản biên chế. Trên cơ sở đó, thực hiện các cơ chế khoán để các cơ quan tự chủ chuyển từ nguồn hiện nay không phải chi cho con người còn lãng phí như hội họp, đi nước ngoài... chuyển sang chi cho tiền lương.

Đối các đơn vị sự nghiệp, ông Dũng cho rằng, phải thực hiện đổi mới theo hướng tự chủ, tính đúng, tính đủ giá dịch vụ. Tuy nhiên, ông lưu ý, Nhà nước phải làm hai việc, đó là với những người dân có điều kiện thì phải tính đúng, tính đủ; nhưng với đồng bào, đối tượng chính sách thì phải có chính sách hỗ trợ như: Mua thẻ bảo hiểm y tế... “Chỉ có cách giao tự chủ cho các đơn vị sự nghiệp thì họ mới quyết định tuyển bao nhiêu người và chi trả tiền lương theo hiệu quả” – ông Nguyễn Quang Dũng nói.

TS Lê Hồng Huyên - Vụ trưởng Vụ Xã hội, Ban Kinh tế Trung ương cũng đề xuất, cần kiên quyết thực hiện cơ chế thị trường trong cung ứng dịch vụ công; tính đúng, tính đủ chi phí tiền lương vào giá và thực hiện giá thị trường đối với các dịch vụ công. Theo ông, việc thực hiện cơ chế thị trường trong việc cung ứng dịch vụ công một mặt sẽ nâng cao sức cạnh tranh, tạo ra hàng hóa, dịch vụ có chất lượng tốt hơn; mặt khác, sẽ thu hút được các nguồn lực tài chính, con người… tiếp tục đầu tư cung cấp các dịch vụ công.

Việc tính đúng, tính đủ chi phí tiền lương vào giá và thực hiện giá thị trường đối với dịch vụ công sẽ tạo điều kiện cho các cơ sở cung cấp dịch vụ công bù đắp đủ chi phí; trong đó, tạo nguồn thu để cho đơn vị sự nghiệp công lập chi trả tiền lương cho viên chức.

Ông cũng nhấn mạnh: “Việc giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị sự nghiệp công lập, hoạt động theo cơ chế doanh nghiệp là một bước đột phá, đưa các chủ thể cung cấp dịch vụ công trở về hoạt động theo đúng nguyên tắc thị trường”.

Ông Lê Hồng Huyên cũng chỉ ra hai khoản tiền lớn có thể tiết kiệm và dùng để cải cách tiền lương, đó là xe công và tiền chi cho hoạt động của các hội quần chúng.

Cụ thể, ông đề xuất: Cần thu hẹp đối tượng sử dụng xe công, hướng tới đưa chi phí đi lại vào lương. Ông tính toán: “Số liệu của Cục Quản lý công sản, Bộ Tài chính đến tháng 10/2015, cả nước có gần 40.000 ô tô công, chưa bao gồm xe tại các đơn vị vũ trang, doanh nghiệp nhà nước. Chi phí sử dụng xe công trung bình khoảng 320 triệu đồng/năm/xe. Ước tính, chi phí nuôi đội xe công có thể tốn đến 12.800 tỉ đồng/năm. Đây là khoản tiền rất lớn, nếu tiết kiệm được sẽ tạo thêm nguồn cho cải cách tiền lương", ông nói.

Ông cũng cho rằng thực tế, trong nhiều năm qua, một số cán bộ có tiêu chuẩn xe đưa đón đã sử dụng xe công như tài sản riêng của cá nhân và gia đình. Vì vậy, cần tiếp tục giảm các chức danh được sử dụng xe đưa đón, đưa phụ cấp bằng tiền quy đổi từ chi phí xe phục vụ vào lương của các chức danh hiện đang được hưởng.

Ngoài xe công, ông cũng chỉ ra, chi từ ngân sách cho hoạt động của các hội quần chúng cũng rất lớn. Theo “Ước lượng chi phí kinh tế cho các tổ chức quần chúng công ở Việt Nam” của Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách (VERP), trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2014, tổng số tiền ngân sách nhà nước chi cho các tổ chức quần chúng công từ trung ương đến xã, phường, thôn là 14.023 tỉ đồng. Nếu cộng cả các khoản chi để thực hiện nhiệm vụ Nhà nước giao, chi cho bảo hiểm xã hội… thì con số này có thể lên tới từ 45.000 tỉ đồng đến hơn 68.000 tỉ đồng.

Cùng với đó, ông cũng đề xuất kiểm soát thu nhập cá nhân, chống thất thu thuế thu nhập cá nhân, tăng nguồn thu cho ngân sách. Bởi, phần lớn cán bộ, công chức có khoản thu nhập ngoài lương nhưng chưa được kiểm soát. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc một khoản thuế thu nhập cá nhân của cán bộ, công chức bị bỏ sót. Đây cũng là một nguồn để góp phần cải cách chính sách tiền lương.

“Nguồn lực tài chính cho cải cách tiền lương vẫn còn nhiều. Quyết tâm chính trị về cải cách chính sách tiền lương đã được nêu trong các Văn kiện Đảng. Vấn đề còn lại là phải cải cách thực sự để biến quyết tâm chính trị thành hiện thực” - ông Lê Hồng Huyên nhấn  mạnh./.