Cần thiết phải đào tạo nghề cho lao động nông thôn
Theo số liệu của Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (KTHT&PTNT), tính đến hết năm 2015, số lao động đã được đào tạo là 126.248 người, số lao động có việc làm sau đào tạo 124.586 người, chiếm 85,21%. Số lao động được doanh nghiệp, đơn vị tuyển dụng 5.697 người, lao động được doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm 18.675 người, lao động tự tạo việc làm 102.964, số người thành lập tổ nhóm sản xuất, HTX, doanh nghiệp 7.172 người.
Được biết. theo Quyết định số 971/QĐ-TTg ngày 01/7/2015 của Thủ tướng Chính phủ, giai đoạn 2016 -2020, đào tạo nghề cho 6.000.000 lao động nông thôn, trong đó 1.400.000 người học nghề nông nghiệp, bình quân đào tạo 280.000 người/năm, mỗi tỉnh đào tạo nghề cho trên 4.400 người/năm.
Thuận lợi…
Có thể thấy, đào tạo nghề cho lao động nông thôn theo quyết định đề cập ở trên là chủ trương đúng đắn, kịp thời của Chính phủ nhằm đáp ứng yêu cầu học nghề, tạo việc làm ổn định, nâng cao nguồn lao động ở nông thôn. Các lớp đào tạo nghề ngắn hạn đã nâng cao trình độ tay nghề, tính kỷ luật, phẩm chất đạo đức, đáp ứng yêu cầu việc làm qua đào tạo. Đặc biệt chủ trương này còn đẩy mạnh từ hướng cung sang hướng cầu và hoàn thành các tiêu chí đào tạo nghề cho các địa phương đang thực hiện nông thôn mới (NTM).
Đào tạo nghề là nhu cầu thiết thực đáp ứng kịp thời yêu cầu phát triển của xã hội. Được đào tạo nghề cơ bản, người lao động có nhiều cơ hội xin việc trong các môi trường làm việc chuyên nghiệp, thu nhập cao và cải thiện kinh tế gia đình.
Đáng chú ý, có hình thức lớp đào tạo nghề ngắn hạn được tổ chức tại mỗi địa phương là nỗ lực rất lớn của người dạy và người học. Bởi ở các lớp học này, giáo viên xây dựng giáo án và cách truyền đạt phù hợp trình độ, lứa tuổi từng học viên, sự tiếp thu cũng khác nhau.
Và thách thức…
Tuy nhiên, việc tổ chức triển khai đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn đang đứng trước những thách thức rất lớn:
Thứ nhất, Chính Phủ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) đã đưa ra nhiều chính sách đổi mới, phát triển các hình thức liên kết sản xuất gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản nhưng trên thực tế sản xuất, việc liên kết đầu tư, chuyển giao công nghệ gắn với tiêu thụ nông sản không nhiều, chỉ khoảng 30%. Nông sản tiêu thụ qua hợp đồng liên kết chiếm tỷ lệ lớn nhưng chỉ là liên kết mua bán và mang tính hình thức.
Thứ hai, công tác giảm nghèo và an sinh xã hội nông thôn còn được đánh giá và nhìn nhận khác nhau. Các chương trình giảm nghèo bền vững, chương trình giảm nghèo theo Nghị quyết 30a, chương trình 135 thực hiện hiện chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất để giảm nghèo theo cơ chế mới “hỗ trợ theo dự án”. Mặc dù dự án hỗ trợ phát triển sản xuất theo nhu cầu và có sự tham gia của người dân đã góp phần chuyển biến về cơ cấu kinh tế nông nghiệp nhưng đòi hỏi cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền và nhân rộng các mô hình giảm nghèo hiệu quả. Bên cạnh đó, các chương trình giảm nghèo phải thực hiện nhiều mục tiêu như: y tế, giáo dục, điều kiện sống, bảo hiểm xã hội và tiếp cận thông tin.
Thứ ba, khi tham gia Hiệp định Đối tác chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP), nông nghiệp Việt Nam sẽ có cơ hội tiếp cận nguồn thị trường chung rộng lớn với gần 800 triệu người tiêu dùng và 40% GDP toàn cầu. Tuy nhiên, cùng với cơ hội đó, TPP cũng đặt ngành nông nghiệp Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức khi nhiều sản phẩm nông nghiệp phải cạnh tranh gay gắt về chất lượng và giá cả từ hàng hóa của các quốc gia thành viên.
Khuyến khích sự tham gia hiệu quả của khuyến nông
Trước những thách thức trên, công tác đào tạo nghề cần phải đổi mới và có nhiều giải pháp đồng bộ. Theo TS Hạ Thúy Hạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia (TTKNQG, để nâng cao chất lượng công tác đào tạo nghề trong điều kiện mới, cần sự tham gia có hiệu quả của hệ thống khuyến nông trong toàn quốc. Theo đó, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ,TB&XH) các tỉnh hoàn thiện thủ tục pháp lý cho TTKN các tỉnh tham gia đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn vì tính đến nay, mới có 32/63 TTKN tỉnh được cấp phép đào tạo nghề. Thêm nữa, tăng cường năng lực cho hệ thống khuyến nông đủ điều kiện tham gia dạy nghề, tiến tới trở thành lực lượng nòng cốt trong công tác dạy nghệ nông nghiệp ở các các địa phương lâu dài. Chú trọng công tác đào tạo kỹ năng sư phạm dạy nghề cho đội ngũ cán bộ khuyến nông và cán bộ nông nghiệp tham gia dạy nghề tại địa phương.
Thực tế, việc đào tạo nghề gắn với các dự án liên kết sản xuất giữa nông dân với doanh nghiệp, dự án phát triển sản xuất và tiêu thụ sản phẩm hàng hóa, đào tạo nghề cho nông dân sản xuất hàng hóa quy mô lớn và sản xuất theo phương thức nâng cao giá trị nông sản. Do đó, đào tạo gắn với mô hình khuyến nông tiên tiến được xem là giải pháp hiệu quả. Do đó, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ để nông dân và doanh nghiệp liên kết, hợp tác trong sản xuất để tạo ra chuỗi giá trị sản phẩm. Đồng thời, tăng cường công tác tuyên truyền, tư vấn đối với lao động nông thôn về lựa chọn nghề học, thông tin thị trường hàng hóa, dịch vụ nông nghiệp…
Có thể khẳng định, đào tạo nghề cho lao động nông thôn là một chủ trương đúng đắn nhưng để thực hiện hiệu quả thì vẫn cần có một lộ trình lâu dài và thực hiện theo phương châm “mưa dầm thấm lâu”, giúp người dân hiểu được giá trị của học nghề. Điều quan trọng hơn, các ngành, các cấp cần đẩy mạnh hơn nữa công tác vận động, tuyên truyền và không phải làm ngày một ngày hai mà phải có sự đồng bộ, có quyết tâm góp phần phát triển kinh tế từng gia đình và xây dựng NTM tại mỗi địa phương./.
