Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, Quốc lộ 5: Trước giờ tăng phí!

Cụ thể, chặng Hà Nội đến nút giao quốc lộ 38B thuộc tỉnh Hải Dương có mức phí thấp nhất là 100.000 đồng, cao nhất là 400.000 đồng. Chặng Hà Nội đến nút giao quốc lộ 39 thuộc tỉnh Hưng Yên mức phí thấp nhất là 40.000 đồng, cao nhất là 170.000 đồng.

Xe dưới 12 chỗ, xe tải trọng dưới 12 tấn nằm trong diện tăng phí đến 25%; còn loại hiện áp mức phí cao nhất là xe tải trọng từ 18 tấn trở lên, xe container 40fit không tăng, có một số chặng còn giảm nhẹ.

 Tăng phí 2 trạm BOT trên Quốc lộ 5. Theo đó, mức thấp nhất với xe dưới 12 chỗ là 45.000 đồng (hiện nay là 30.000 đồng); cao nhất là xe tải trên 18 tấn, xe container có vé lượt 200.000 đồng (hiện nay là 160.000 đồng).

Với thông tin này, một lần nữa phí đường bộ tại cao tốc Hà Nội – Hải Phòng và Quốc lộ 5 lại trở thành chủ đề quan tâm, gây bức xúc cho nhiều người dân, doanh nghiệp vận tải.

Chủ đầu tư không tăng phí sẽ lỗ!

Lý giải vấn đề này, ông Đào Văn Chiến - Chủ tịch Hội đồng quản trị VIDIFI cho biết: Cao tốc Hà Nội – Hải Phòng là công trình cho hiệu quả kinh tế cao. Tuy nhiên, việc thu hồi vốn đang gặp khó khăn. Theo phương án đầu tư đường cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, dự án được Nhà nước hỗ trợ 39% tổng mức đầu tư. Thế nhưng trong đó, 16% nhà đầu tư phải thu từ tiền sử dụng đất qua việc đầu tư vào các khu công nghiệp, khu đô thị bên đường. Mức phí quốc lộ 5 được thu theo Thông tư 159/2013/TT-BTC. Với mức phí thu này, VIDIFI phải mất 30 năm mới hoàn vốn đầu tư dự án.

Đây là điều chỉnh mức thu phí theo lộ trình tăng phí sử dụng đường bộ trên Quốc lộ 5 do Bộ Tài chính quy định để duy tu, sửa chữa đảm bảo an toàn giao thông Quốc lộ 5 và phần còn lại để hoàn vốn theo phương án tài chính cả dự án đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng được đầu tư theo hình thức BOT (xây dựng-kinh doanh-chuyển giao).

“VIDIFI không vì mục tiêu lợi nhuận và đã cố gắng hết sức xin hỗ trợ từ Nhà nước, tăng các nguồn thu khác như: Đầu tư khu đô thị, khu công nghiệp được giao để thu hồi một phần vốn và để có thể thu phí ở mức hợp lý” - ông Đào Văn Chiến khẳng định.

“Trong điều kiện ngân sách Nhà nước có hạn không thể hỗ trợ cho dự án cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, thêm vào đó VIDIFI phải bỏ tiền để bảo dưỡng, cải tạo quốc lộ 5 nên việc tăng phí đường bộ của 2 tuyến đường này là không thể không thực hiện, đây là đợt tăng phí cuối cùng của quốc lộ 5. Sau năm 2016, việc tăng phí sẽ áp dụng theo mức tăng giảm của chỉ số CPI” - ông Đào Văn Chiến lý giải.

Bộ Giao thông Vận tải: Tăng phí cho phù hợp

Ông Nguyễn Hồng Trường - Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) cho biết:  Do quốc lộ 5 đã xuống cấp, Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý cho đầu tư tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng bằng hình thức BOT, với việc vừa nâng cấp tuyến cũ đồng thời xây tuyến mới. Trên cơ sở đó tiến hành thu phí cả 2 tuyến, quốc lộ 5 cũ và tuyến cao tốc Hà Nội- Hải Phòng.

Khi xây dựng phương án đầu tư BOT cho các nhà đầu tư thì phương án tài chính rất rõ ràng. Mức phí để tăng đã được các cơ quan thẩm định của Nhà nước cho phép thực hiện, phù hợp với mức tăng CPI của quốc gia. Bộ GTVT cũng đã có khuyến cáo các nhà đầu tư BOT, mặc dù Thông tư của Bộ Tài chính mức phí như vậy, nhưng cần căn cứ vào điều kiện thực tiễn để đưa ra quá trình tăng phí cho phù hợp.

“Thời gian vừa qua, hầu hết CPI của chúng ta có tăng nhưng mức tăng không cao. Cho nên, mức thu phí BOT chúng tôi sẽ điều chỉnh theo mức tăng CPI đó. Ngược lại, giai đoạn nào CPI của chúng ta giảm thì chúng tôi cũng sẽ điều chỉnh để giảm. Điều đó đã được khẳng định ngay từ đầu rồi” - ông Nguyễn Hồng Trường khẳng định.

Trao đổi về việc tăng phí lại gây bức xúc đối với người dân và doanh nghiệp, ông Nguyễn Hồng Trường cho biết: Việc này cần được nhìn nhận một cách thấu đáo hơn. Qua đánh giá của các doanh nghiệp vận tải, đối với những tuyến chưa nâng cấp, phải nói rằng, chi phí cho nhà xe là rất lớn. Do thời gian lưu thông kéo dài, khấu hao xe cao, lượng xăng tiêu hao tốn nhiều hơn. Nhưng khi đi vào tuyến cao tốc, mặc dù phí có tăng lên nhưng tổng chi phí nhà xe chi ra cho hoạt động vận tải vẫn thấp hơn so với việc lưu thông khi chưa xây dựng các đường BOT. “Giữa lợi ích nhà đầu tư BOT và quyền lợi của người dân khi tham gia giao thông có đóng phí thì cũng đã được tính toán tổng thể” - ông Nguyễn Hồng Trường khẳng định.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường: Đầu tư bằng BOT hiện nay có 2 hình thức. Thứ nhất, chúng ta nâng cấp sửa chữa các tuyến đường hiện có, do ngân sách nhà nước không có để đầu tư; thứ hai, chúng ta đầu tư bằng tuyến cao tốc. Theo quy định, chúng tôi chỉ thu phí trên đường cao tốc, còn tuyến không phải là cao tốc thì không thu phí.

Tuy nhiên, có những tuyến trùng nhau cả 2 hình thức đó, tức là, vừa cao tốc đầu tư để thu phí, con đường kia cũng là nâng cấp để thu phí. Cho nên, đúng là người dân không có cách nào để lựa chọn. Ở đây, có thể xảy ra việc trùng hay không trùng, nhưng về cơ bản, Bộ GTVT vẫn khẳng định, khi đầu tư đường BOT, vẫn có tuyến đường bình thường cho người dân lựa chọn.

Ý kiến của chuyên gia và doanh nghiệp

Việc thu phí đường bộ hiện nay đang khiến người dân và doanh nghiệp cảm thấy sốc vì tăng liên tiếp, tăng quá cao. Đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng 4 tháng đã tăng 2 lần phí. Việc thu phí  này đã được nhiều chuyên gia lên tiếng.


Ông Bùi Danh Liên - Chủ tịch Hiệp hội vận tải ô tô Hà Nội cho rằng, đầu tư, xây dựng là đúng nhưng thu phí phải phù hợp với điều kiện kinh tế và phát triển của Việt Nam.

Ông cũng chỉ ra những bất hợp lý như: Phí quá cao sẽ dẫn tới các phương tiện trốn phí, chở quá tải trọng. Trong trường hợp, doanh nghiệp đóng phí đầy đủ bắt buộc giá thành phải đội lên. Chi phí cao hơn, doanh nghiệp có thể bị đẩy vào thế khó.

Vì thế, ông cho biết, phải tính toán lại mức phí cho hợp lý, nếu như hiện nay thì rõ ràng phí đường còn đắt hơn cả phí xăng.

Theo TS Nguyễn Xuân Thủy, phương án tăng phí với cả hai con đường quốc lộ 5 và cao tốc Hà Nội – Hải Phòng không khác nào đang "bắt ép" người dân và các phương tiện tham gia giao thông. Đây là điều khó hiểu(?!).

Quốc lộ 5 là tuyến đường giao thông huyết mạch quốc gia, được xây dựng bằng tiền ngân sách, trên nền đất công. Nói cách khác, đường được làm từ tiền thuế do người dân đóng và tài sản chung của quốc gia. Vì thế, quốc lộ 5 đương nhiên phải để phục vụ việc đi lại của người dân, phục vụ mục đích công cộng, phục vụ sự phát triển của nền kinh tế - xã hội là chủ yếu, không phải để phục vụ nhà đầu tư. Còn cao tốc Hải Phòng - Hà Nội, được đầu tư xây dựng theo hình thức BOT, chủ đầu tư được thu phí và người dân phải trả.

Tuy nhiên, cần phải tách bạch rất rõ ràng, đi đường nào là quyền lựa chọn của người dân. Họ có quyền chọn phí thấp đi đường xấu hoặc phải chịu phí cao để đi đường đẹp. "Không có lý gì thu phí quốc lộ 5, thậm chí tăng phí tới 50% để ép người dân và các phương tiện tham gia giao thông buộc phải đi vào cao tốc chỉ với lý do cứu chủ đầu tư. Như vậy là đi ngược mục đích chung, là không công bằng" - ông Nguyễn Xuân Thủy nói.

“Thu phí cao và tăng thu phí liên tục cho thấy tầm nhìn ngắn hạn của người kinh doanh. Nếu giảm phí sẽ giảm giá thành vận chuyển, kích thích nền sản xuất. Doanh nghiệp phát triển, nguồn thu sẽ ổn định. Như vậy, giảm phí, giảm gánh nặng cho người dân mà lại tăng hiệu quả cho nền kinh tế. Ở nước ngoài, cách họ làm là nuôi dưỡng nguồn thu bằng cách tăng tổng số lượng sản phẩm (lượt đi lại) chứ không tăng giá trên từng sản phẩm” - ông Thủy lý giải.

Ông Lê Như Tiến - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải hàng hóa Hải Phòng chia sẻ, quốc lộ 5 là đường đầu tư bằng tiền ngân sách nhà nước, lẽ ra người dân phải được lưu thông trên tuyến đường này mà không mất phí. Tuy nhiên, VIDIFI được quyền thu phí cả tuyến quốc lộ 5 và cao tốc Hà Nội - Hải Phòng để thu hồi vốn, rồi lại đồng loạt tăng phí cao ở cả 2 tuyến này, khiến cho doanh nghiệp vận tải rất khó khăn.

Ông Khúc Hữu Thanh Hải - Giám đốc Công ty Vận tải Đất Cảng cho biết, DN hiện có 80 đầu xe chạy dọc cả 2 tuyến đường sắp tăng mức phí qua trạm thu. Bình quân một tháng, đơn vị phải chi trả tới 800 triệu đồng tiền thu phí cho phương tiện. Ngày thường, các xe của công ty đang chạy trên tuyến đường này lỗ bởi khách ít, không bù đủ chi phí, chỉ những ngày cuối tuần, lễ, Tết thì mới có lãi. Ngoài các chi phí nhiên liệu, nhân công, khấu hao xe, nếu mức phí tăng thêm thì DN phải gánh thêm một khoản tiền khá lớn và sẽ tạo thêm áp lực. Ông Hải cũng cho hay, sẽ phải tính toán lại biểu đồ lượt xe chạy trên tuyến cao tốc cho hợp lý. Nếu lỗ sẽ giảm tần suất, đồng thời điều chỉnh cho xe chạy lại theo tuyến quốc lộ để giảm bớt chi phí./.