'Chắp cánh' cho hợp tác xã trong lĩnh vực nông nghiệp English Edition
Còn nhiều khó khăn
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - Nguyễn Chí Thiện, giai đoạn 2015 - 2020, được sự quan tâm, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, UBND các cấp, các HTX trong lĩnh vực nông nghiệp dần thể hiện được vai trò và vị trí trong sự phát triển của mô hình kinh tế tập thể. Số lượng HTX được thành lập mới tăng (thành lập mới 141 HTX), hoạt động của HTX bước đầu đáp ứng được nhu cầu của thành viên và góp phần vào sự phát triển KT - XH ở địa phương. Hoạt động chính của các HTX là dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật, giống và tiêu thụ sản phẩm cho thành viên. Ngoài ra, HTX còn làm dịch vụ bơm tưới, vật tư, thu hoạch,…
Một số HTX hoạt động đa dạng và phong phú hơn từ dịch vụ cung ứng đầu vào đến tiêu thụ, tham gia liên kết tiêu thụ, xây dựng cánh đồng lớn đối với lúa và một số sản phẩm chủ lực như rau, chanh, thanh long,... Đặc biệt, HTX ứng dụng công nghệ cao (ƯDCNC) vào sản xuất nông nghiệp ngày càng nhiều (62 HTX) và xây dựng chuỗi liên kết sản xuất ngày càng tăng. Qua đó, các HTX góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng sản xuất hàng hóa.
Thời gian tới, tỉnh tiếp tục có nhiều chính sách hỗ trợ hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp ngày càng phát triển về số lượng và chất lượng (Ảnh tư liệu minh họa)
Bên cạnh kết quả, hoạt động của HTX trong lĩnh vực nông nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế. Cụ thể, Ban Chỉ đạo đổi mới và phát triển kinh tế tập thể, HTX một số nơi hoạt động chưa thường xuyên, chưa thực hiện đúng quy chế hoạt động, có nơi thiếu kế hoạch cụ thể; một số ngành, địa phương còn chậm triển khai, hướng dẫn, có nơi lúng túng, bị động.
Một số địa phương còn chạy theo thành tích thành lập HTX để hoàn thành tiêu chí xây dựng xã đạt chuẩn nông thôn mới (tiêu chí số 13). Công tác đối thoại giữa doanh nghiệp với HTX, nông dân tuy được thực hiện nhưng chưa giải quyết tốt những khó khăn, vướng mắc (về các điều kiện hợp đồng liên kết, tiêu thụ giữa hai bên). Một số nơi còn thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan cấp huyện trong việc quản lý và tạo điều kiện hướng dẫn, giúp đỡ HTX hoạt động.
Ngoài ra, hoạt động của các HTX không đồng đều, trình độ lao động còn thấp; thiếu tính bền vững, không ổn định, chưa trích lập quỹ dự phòng, quỹ đầu tư phát triển đầy đủ theo quy định của Luật HTX. Một số HTX chưa có trụ sở làm việc, chưa mở rộng được các hoạt động, hiệu quả thấp, lợi ích kinh tế mang lại cho các thành viên chưa nhiều; một số nơi, thành viên tham gia mang tính hình thức, chưa thu hút sự tham gia đầy đủ và phát huy tinh thần trách nhiệm vào hoạt động cũng như công tác kiểm tra, giám sát HTX.
Phần lớn HTX, nhất là các HTX có quy mô nhỏ cả về nguồn vốn và số lượng thành viên bình quân trên một HTX, hoạt động sản xuất hàng hóa không đồng đều, chưa năng động, chậm khắc phục khó khăn, chưa chủ động xây dựng kế hoạch, phương án sản xuất, kinh doanh, chưa mở rộng hình thức sản xuất, kinh doanh theo hướng đa ngành nghề, liên kết sản xuất tiêu thụ với doanh nghiệp chưa chặt chẽ. Công tác xây dựng nhãn hiệu, thương hiệu, thực hiện truy cập mã vạch, truy xuất nguồn gốc sản phẩm phần lớn chưa được HTX quan tâm thực hiện.
Nhiều chương trình hỗ trợ hợp tác xã
Xác định được những tồn tại, hạn chế trên, tỉnh chủ động ban hành nhiều quyết định, chương trình hỗ trợ HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp ngày càng phát triển về số lượng và chất lượng. Điển hình như Quyết định về việc ban hành Bộ tiêu chí xây dựng HTX điểm sản xuất nông nghiệp ƯDCNC giai đoạn 2021 - 2025.
Theo đó, để xây dựng các HTX nông nghiệp trở thành HTX điểm sản xuất nông nghiệp ƯDCNC đến năm 2025, các HTX phải được đánh giá, phân loại đạt mức độ tốt (tổng điểm đánh giá đạt ít nhất 80 điểm) theo Thông tư hướng dẫn về phân loại và đánh giá HTX của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (Thông tư số 01/2020/TT-BKHĐT, ngày 19/02/2020).
Vai trò của hợp tác xã ngày càng được khẳng định trong nền nông nghiệp hiện đại nhưng vẫn cần sự quan tâm, hỗ trợ của các cấp ủy đảng, chính quyền
Cụ thể, để đạt bộ tiêu chí xây dựng HTX điểm sản xuất nông nghiệp ƯDCNC giai đoạn 2021 - 2025, các HTX phải đạt các nhóm tiêu chí về tài chính (vốn của HTX; tài sản của HTX; kết quả sản xuất, kinh doanh trong năm của HTX; trích lập các quỹ của HTX); quản trị, điều hành và năng lực của HTX (chấp hành pháp luật trong tổ chức, hoạt động của HTX; giải quyết các tranh chấp, khiếu nại; trình độ cán bộ quản lý, điều hành; chế độ, chính sách cho thành viên và người lao động; mức độ áp dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật, xây dựng thương hiệu, chuỗi giá trị); thành viên, lợi ích thành viên và cộng đồng (mức độ tham gia của thành viên đối với HTX; lợi ích thành viên; sản phẩm, dịch vụ hợp tác xã cung ứng cho thành viên; công tác thông tin, truyền thông, đào tạo, bồi dưỡng; mức độ ảnh hưởng tích cực đến cộng đồng; HTX được khen thưởng trong năm).
Phó Chủ tịch UBND huyện Tân Thạnh - Lê Phước Vẹn cho biết: “Hiện huyện có 14 HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, trong đó HTX Dịch vụ Nông nghiệp Hậu Thạnh Tây (xã Hậu Thạnh Tây) là HTX điểm sản xuất nông nghiệp ƯDCNC của tỉnh. Sau khi đánh giá bằng bộ tiêu chí về xây dựng HTX điểm sản xuất nông nghiệp ƯDCNC giai đoạn 2021 - 2025, HTX chỉ đạt 3/5 nhóm tiêu chí. Căn cứ vào các nhóm tiêu chí không đạt, huyện tiếp tục củng cố khâu tổ chức, giúp HTX triển khai các hoạt động sản xuất, kinh doanh để nâng cao hoạt động; hỗ trợ HTX thực hiện mô hình sản xuất theo quy trình VietGAP do Trung tâm Dịch vụ Nông nghiệp tỉnh hỗ trợ; tư vấn, hỗ trợ HTX thực hiện các liên kết, tiêu thụ sản phẩm cho thành viên.
Ngoài ra, dựa trên cơ sở các mô hình ƯDCNC giai đoạn 2017 - 2019, mô hình VietGAP, UBND huyện chỉ đạo các ngành có liên quan, UBND xã Hậu Thạnh Tây, các đoàn thể và Ban Quản trị HTX tuyên truyền, vận động thành viên tiếp tục duy trì, triển khai thực hiện mô hình ƯDCNC, mô hình VietGAP; đồng thời liên hệ với các công ty, doanh nghiệp làm "cầu nối" để giúp HTX và doanh nghiệp liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm cho các thành viên, từng bước phát triển mô hình bền vững.
Ông Nguyễn Chí Thiện cho biết thêm: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang tổ chức các đoàn kiểm tra tình hình hoạt động của HTX, tổ hợp tác nông nghiệp, HTX điểm sản xuất nông nghiệp ƯDCNC tại các huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh. Sau khi kiểm tra, những vấn đề Sở chưa giải quyết được sẽ tham mưu, trình UBND tỉnh xem xét giải quyết nhằm tháo gỡ kịp thời các khó khăn, vướng mắc của các HTX, góp phần phát triển kinh tế tập thể.
Riêng đối với vai trò là cơ quan tham mưu, Sở tiếp tục tạo điều kiện hỗ trợ các HTX xây dựng kết cấu hạ tầng, chứng nhận VietGAP, hữu cơ, xây dựng các dự án (kế hoạch) liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm cho các HTX; tăng cường tập huấn nhằm nâng cao năng lực quản trị điều hành, hiệu quả hoạt động các HTX; khuyến khích HTX tổ chức sản xuất nông nghiệp gắn với sơ chế, chế biến, tiêu thụ nông sản cho thành viên, tạo thành chuỗi giá trị khép kín; phát triển các mô hình HTX trong lĩnh vực trồng trọt (lúa gạo, rau, thanh long, chanh), chăn nuôi (bò thịt), thủy sản (tôm) ƯDCNC gắn với tái cơ cấu nông nghiệp; vận động thành lập mới HTX nông nghiệp ở các địa bàn, lĩnh vực nông nghiệp mà các sản phẩm chủ lực còn ít hoặc chưa có HTX; phát triển quy mô thành viên trong các HTX, bảo đảm các địa bàn sản xuất nông nghiệp đều có hộ nông dân tham gia HTX./.
Lê Ngọc
