Chỉ kiểm soát đường huyết là chưa đủ
Tại hội nghị khoa học về nội tiết do Bệnh viện Đa khoa Hoàn Mỹ Cửu Long tổ chức, TTƯT.ThS.BS Diệp Thị Thanh Bình, Phó Chủ tịch Hội Nội tiết - Đái tháo đường, đã có những chia sẻ về sự thay đổi mục tiêu trong việc điều trị bệnh đái tháo đường, giúp bảo vệ sớm cơ quan đích, ngăn ngừa biến chứng.
* Thưa bác sĩ, hiện nay việc tầm soát và kiểm soát đường huyết cho bệnh nhân đái tháo đường không chỉ đơn thuần là đưa các chỉ số về mức bình thường, mà yêu cầu quan trọng hơn là phải bảo vệ đa cơ quan. Vì sao lại có sự thay đổi lớn trong tư duy điều trị như vậy?
TTƯT.ThS.BS Diệp Thị Thanh Bình: Qua nghiên cứu, các nhà khoa học nhận thấy rằng ngay cả khi đường huyết của bệnh nhân đã được đưa về mức bình thường, các biến cố về tim mạch và thận vẫn tiếp tục xảy ra. Thậm chí, một nghiên cứu điển hình chỉ ra thực trạng đáng ngại: dù đường huyết của bệnh nhân được kiểm soát cực kỳ tốt, nhưng tỷ lệ tử vong lại cao.
Chính những dữ liệu này đã làm chuyển dịch tư duy về mục tiêu điều trị của các bác sĩ nội tiết trong thời gian gần đây: Chỉ kiểm soát đường huyết tốt thôi chưa đủ mà bắt buộc phải có những liệu pháp điều trị mới để vừa hạ đường huyết tốt, vừa bảo vệ được các cơ quan đích, đặc biệt là tim mạch và thận.
Đái tháo đường là một bệnh lý rối loạn chuyển hóa mạn tính không lây. Bệnh tấn công trực tiếp vào hệ thống mạch máu, mà mạch máu lại là hệ thống nuôi toàn bộ các cơ quan trong cơ thể. Do đó, việc bảo vệ sớm các cơ quan này là chìa khóa cốt lõi để nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Để làm được điều đó, xu hướng hiện nay là ưu tiên lựa chọn những nhóm thuốc thế hệ mới, được chứng minh qua các nghiên cứu an toàn tim mạch là có khả năng bảo vệ vượt trội cho các cơ quan đích như tim và thận.
TTƯT.ThS.BS Diệp Thị Thanh Bình, Phó Chủ tịch Hội Nội tiết - Đái tháo đường, báo cáo tại hội nghị. Ảnh: BV cung cấp
* Đối với người bệnh đái tháo đường, những bộ phận hay cơ quan nào dễ bị tổn thương và cần được đặc biệt lưu ý nhất, thưa bác sĩ?
TTƯT.ThS.BS Diệp Thị Thanh Bình: Đái tháo đường là bệnh lý tác động gây ra các biến chứng mạch máu lớn và mạch máu nhỏ, nên hầu như cơ quan nào cũng có thể bị tổn thương. Các nghiên cứu ghi nhận, tại thời điểm chẩn đoán, đặc biệt là đối với đái tháo đường tuýp 2, có đến 50% bệnh nhân đã xuất hiện các biến chứng từ trước đó. Những biến chứng nguy hiểm bao gồm: biến chứng thận, biến chứng hệ thần kinh ngoại biên, biến chứng tim và biến chứng tại mắt.
Trong số các biến chứng kể trên, biến chứng thận là tổn thương cực kỳ khó phát hiện vì diễn tiến vô cùng âm thầm. Chính vì vậy, ngay từ thời điểm chẩn đoán bệnh nhân đái tháo đường, một xét nghiệm tầm soát bắt buộc không bao giờ được thiếu là tổng phân tích nước tiểu, đặc biệt là phải đánh giá lượng Albumin trong nước tiểu. Sự xuất hiện của Albumin trong nước tiểu diễn ra từ rất sớm, sớm hơn cả sự thay đổi về độ thanh lọc cầu thận. Nếu bác sĩ kịp thời “bắt” được giai đoạn sớm này để có các biện pháp can thiệp và điều trị thích hợp, sẽ giảm tải được nguy cơ bệnh nhân phải chạy thận nhân tạo hoặc điều trị thay thế thận sau này.
Đối với các biến chứng khác, việc chủ động tầm soát định kỳ cũng quan trọng không kém. Về biến chứng tim, bệnh nhân cần được đo điện tâm đồ hoặc làm siêu âm tim ngay khi tiếp cận điều trị. Về biến chứng mắt, có đến 85-90% người bệnh đái tháo đường tuýp 2 bị ảnh hưởng thị lực. Vì vậy, ngay tại thời điểm chẩn đoán là phải đi chụp và kiểm tra đáy mắt ngay. Còn đối với bệnh nhân tuýp 1 thì thời điểm kiểm tra đáy mắt định kỳ là sau 5 năm kể từ khi phát hiện bệnh. Về biến chứng thần kinh ngoại biên, thường kết hợp với tổn thương mạch máu ngoại biên và tình trạng nhiễm trùng rất dễ dẫn đến nguy cơ đoạn chi gây tàn phế và ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người bệnh.
* Có phải biến chứng ở tim và thận rõ ràng, phổ biến và có tác động nặng nề nhất đối với bệnh nhân không, thưa bác sĩ?
TTƯT. ThS.BS Diệp Thị Thanh Bình: Dù biến chứng nào của bệnh đái tháo đường cũng đều quan trọng, nhưng hai biến chứng tim và thận có tính chất đặc biệt nguy hiểm. Biến chứng tim mạch có thể tước đi mạng sống của bệnh nhân bất cứ lúc nào, còn biến chứng thận giai đoạn cuối hay biến chứng bàn chân nhiễm trùng sẽ trực tiếp làm tàn phế cuộc đời người bệnh, bào mòn chất lượng cuộc sống khi họ phải gắn liền với lịch chạy thận hoặc chịu cảnh đoạn chi.
Chính vì lý do đó, ngày nay, trong phác đồ điều trị cho bệnh nhân đái tháo đường, ngoài việc tối ưu hóa đường huyết, luôn song hành hai nhiệm vụ: một là chủ động phát hiện sớm biến chứng, hai là lựa chọn các nhóm thuốc thích hợp có đặc tính bảo vệ tim mạch và thận. Các nhóm thuốc này đã vượt qua các thử nghiệm khắt khe về an toàn tim mạch, chứng minh được khả năng giải quyết hiệu quả các nguy cơ, bảo vệ toàn diện hệ tim mạch và hệ thận cho người bệnh.
Người bệnh cần tự cập nhật, nâng cao kiến thức về chính căn bệnh đang mang, thấu hiểu cách phòng ngừa cũng như giảm thiểu tối đa các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra. Tôi luôn tin rằng sự chủ động tự chăm sóc bản thân và sự tuân thủ điều trị của chính người bệnh là hai yếu tố cực kỳ quan trọng, quyết định đến 50% sự thành công trong hành trình điều trị đái tháo đường.
* Xin cảm ơn bác sĩ!
THU SƯƠNG (thực hiện)
