Chủ động ứng phó biến đổi khí hậu, phòng, chống thiên tai
Biến đổi khí hậu (BĐKH) đang gây ra nhiều thách thức cho TP Cần Thơ. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của Trung ương và giải pháp quyết liệt từ địa phương, thành phố đã từng bước vượt khó, ổn định phát triển kinh tế - xã hội.
Sạt lở bờ sông xảy ra tại xã Đại Hải, TP Cần Thơ.
Tác động từ BĐKH
Theo Viện Nghiên cứu BĐKH - Đại học Cần Thơ, TP Cần Thơ có hệ thống sông ngòi, kênh rạch chằng chịt. Cao độ mặt đất phổ biến từ 0,6-0,8m so với mực nước biển. Vùng trung tâm thành phố tương đối cao, từ 1,4-2,5m, vùng ngoại thành cao độ khu dân cư khoảng 1-1,5m và đồng ruộng 0,4-0,8m. Chế độ thủy văn dòng chảy trên hệ thống sông, kênh chịu sự chi phối của dòng chảy sông Mekong (thông qua sông Hậu), thủy triều biển Đông, biển Tây, mưa nội vùng và hệ thống hạ tầng cơ sở. Trong đó, sự giao tranh giữa ảnh hưởng của chế độ dòng chảy thượng nguồn sông MeKong và chế độ triều biển Đông chi phối mạnh nhất. Các yếu tố ảnh hưởng tùy theo thời gian, không gian và hiện trạng các công trình hạ tầng cơ sở mà tác động lên từng nơi, từng lúc khác nhau.
Hằng năm, TP Cần Thơ chịu tác động của BĐKH dẫn đến các loại thiên tai xuất hiện, như: xâm nhập mặn, sạt lở bờ sông, lốc xoáy, ngập lụt, triều cường… Điển hình, từ đầu năm 2026 đến nay, thành phố ghi nhận 3 loại hình thiên tai: sạt lở bờ sông, bờ biển xảy ra 237 điểm, tổng chiều dài 14,088km, ảnh hưởng 33 căn nhà và một số tuyến giao thông nông thôn; mưa kèm theo giông lốc xảy ra 11 đợt, làm 45 căn nhà bị sập, tốc mái, thiệt hại ước khoảng 601 triệu đồng; xâm nhập mặn mùa khô diễn biến phức tạp theo cả hai hướng biển Đông và biển Tây, thực tế đã ghi nhận độ mặn 6,8‰ tại Long Mỹ và mặn 4‰ trên sông Mỹ Thanh xâm nhập đến Thạnh Phú…
Bà Phạm Thị Minh Hiếu, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ, cho biết: “Trước tình hình xâm nhập mặn, thành phố có khoảng 12.266ha lúa của 7 xã, phường: Vĩnh Viễn, Xà Phiên, Lương Tâm, Long Phú, Kế Sách, Tân Thạnh, Trần Đề có khả năng bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, nhờ ngành Nông nghiệp chỉ đạo các đơn vị đóng cống điều tiết nước để tránh tình trạng thiệt hại cho cây trồng; ban hành công văn chỉ đạo về việc chủ động triển khai các giải pháp phòng, chống hạn mặn. Qua đó hạn chế được thiệt hại do xâm nhập mặn và hạn hán trên cây trồng”.
Chủ động ứng phó
Theo Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam, trạng thái El Nino đã và đang chiếm ưu thế với xác xuất ảnh hưởng là 98% và dự báo tiếp tục kéo dài đến hết năm 2026. Các địa phương vùng ĐBSCL cần đề phòng thiên tai, nắng nóng, hạn hán, xâm nhập mặn xuất hiện gay gắt, đặc biệt diện tích lúa đông xuân 2026-2027 có thể giảm và cần dịch chuyển sớm. Nhất là các địa phương ven biển vùng ĐBSCL nên kết thúc sớm các vụ sản xuất năm 2026; xem xét tăng diện tích lúa vụ 3 (thu đông 2026) ở vùng ngập lũ để bù vào phần lương thực có thể bị giảm ở vụ đông xuân năm sau. Bên cạnh đó, thời kỳ mặn cao nhất trên các cửa sông Cửu Long trong năm 2026 đã qua, nhưng các địa phương trong vùng đề phòng tích nước bất thường và giảm xả ở các thủy điện thượng nguồn, do ảnh hưởng của El Nino, có thể làm mặn vào sâu, xuất hiện sớm trong vụ đông xuân 2026-2027. Các địa phương chủ động triển khai sản xuất các vụ mùa, khai thác tiềm năng nguồn nước; vùng ven biển vận hành hợp lý các cống lấy nước, kiểm soát mặn và tiêu úng khi cần phục vụ sản xuất, đề phòng mặn bất thường ảnh hưởng đến việc lấy nước, giám sát mặn và theo dõi cập nhật các thay đổi về nguồn nước để chủ động ứng phó...
Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Trần Chí Hùng vừa chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các cơ quan, địa phương tiếp tục thực hiện nghiêm Công điện số 15/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về chủ động ứng phó xâm nhập mặn ở ĐBSCL. Theo đó, ngành chức năng cần xây dựng, cập nhật phương án phòng, chống hạn mặn và thiếu nước mùa khô 2026-2027 theo kịch bản rủi ro cao, đánh giá chi tiết tác động đến đời sống dân sinh, sản xuất nông - thủy sản, chăn nuôi và phòng cháy rừng. Các đơn vị phải theo dõi chặt chẽ dự báo từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường để có giải pháp ứng phó phù hợp với tác động của El Nino; chủ động tích trữ tối đa nguồn nước tại các hồ chứa thủy lợi trong mùa mưa năm 2026 gắn liền với bảo đảm an toàn công trình, vùng hạ du trước nguy cơ mưa lũ cực đoan; khẩn trương rà soát, điều chỉnh lịch thời vụ và thời điểm xuống giống nhằm tránh đỉnh điểm hạn mặn trùng với thời điểm cây trồng cần nước.
“Ngay thời điểm này, các sở, ngành chức năng khẩn trương hoàn thiện kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026-2030 và phương án ứng phó thiên tai theo cấp độ rủi ro thiên tai trên địa bàn. Kế hoạch, phương án này bảo đảm đánh giá đầy đủ các kịch bản đối với các loại hình thiên tai phổ biến (sạt lở, giông lốc, xâm nhập mặn, triều cường), xác định rõ các khu vực có nguy cơ cao và đề xuất giải pháp lâu dài, bền vững làm cơ sở ưu tiên đầu tư. Theo dõi tình hình diễn biến thời tiết, kịp thời có chủ trương, biện pháp ứng phó, phòng, chống, nhất là huy động nhiều nguồn vốn để đầu tư xây dựng mới, nâng cấp cải tạo và mở rộng các hệ thống cấp nước tập trung, công trình thủy lợi… nhằm ứng phó hạn mặn mùa khô 2026-2027” - ông Trần Chí Hùng chỉ đạo.
Bài, ảnh: HÀ VĂN
