Chung tay xây dựng để “Thành phố như một tuyệt tác của tập thể”

Nói cách khác, nếu các cá nhân chủ động và có quyền tham gia đóng góp vào xây dựng thành phố thì thành phố sẽ có cơ hội trở thành nơi đáng sống cho tất cả mọi người. Đây cũng là nội dung mà Tọa đàm “thành phố như một tuyệt tác tập thể” cùng trao đổi, thảo luận với hình thức trực tuyến trên nền tảng zoom ngày 24/2.

Tọa đàm có sự tham gia của các diễn giả: PGS.TS. Phạm Quỳnh Phương – Khoa các khoa học liên ngành, Đại học Quốc gia Hà Nội; PGS.TS. Phạm Thúy Loan – Viện Kiến trúc Quốc gia, Bộ xây dựng; chị Chu Kim Đức và anh Nguyễn Tiêu Quốc Đạt - Think Playgrounds; anh Lê Quang Bình - Vì một Hà Nội đáng sống; anh Vũ Văn Toàn - ECUE.

Diễn giả Phạm Thị Loan, chuyên gia quy hoạch chia sẻ tại Tọa đàm (Ảnh chụp màn hình)

Tại Tọa đàm, các đại biểu và các chuyên gia đã cùng nhau chia sẻ một số sáng kiến cộng đồng được triển khai bởi các cá nhân và tổ chức xã hội thuộc mạng lưới Vì một Hà Nội đáng sống. Dự án photovoice với người lao động di cư chia sẻ về cách tiếp cận giúp người nhập cư, bán hàng rong, lao động phổ thông kể về quan hệ của họ với Hà Nội. Dự án cải tạo bãi rác thành sân chơi tổ 16 Phúc Tân nói về việc xây dựng tính sở hữu của cộng đồng với không gian công cộng. Còn dự án cải tạo cảnh quan và trồng cây xanh tại bờ vở Sông Hồng sẽ chia sẻ về cách tạo dựng một nền tảng để các bên như nhà nước, người dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội chung tay vì mục đích chung.

Ngoài các kinh nghiệm thực tế, Tọa đàm còn có phần thảo luận về triết lý và cách thức để các cá nhân, tập thể có thể tham gia vào kiến tạo lên thành phố một cách sáng tạo và hiệu quả.

Chia sẻ đánh giá về các dự án, sáng kiến cộng đồng thuộc Mạng lưới Vì một Hà Nội đáng sống, PGS.TS Phạm Quỳnh Phương đã đánh giá cao về góc nhìn nhân học, trong đó phải kể đến dự án photovoice đã góp phần nói lên tiếng lòng của cộng đồng người yếu thế trong xã hội đô thị (phụ nữ, dân tộc thiểu số, lao động nghèo...). Hay như dự án tổ 16 Phúc Tân và Bờ Vở sông Hồng đã tạo ra một không gian thực sự hạnh phúc và tràn đầy hứng khởi cho người dân. Đặc biệt, các dự án đã làm sáng rõ hơn góc nhìn văn hóa lịch sử ở khu vực bờ đê, phía bên kia sông Hồng, xóa nhòa ranh giới trong – ngoài đê, bao trùm cả không gian TP Hà Nội nhất là khi TP đã có Quy hoạch đô thị ven sông Hồng.

Dự án không gian công cộng, khu vui chơi (Ảnh chụp màn hình)

Cũng theo diễn giả Phạm Quỳnh Phương, thành phố là một tập thể tập hợp những người xa lạ cộng cư với nhau, nơi xây dựng đời sống chung của những người gốc gác rất khác nhau. Do đó, rất cần thiết phải đảm bảo quyền sinh sống, quyền sở hữu không gian, quyền được tham gia vào “sản xuất” ra thành phố, kiến tạo nên thành phố.

Đồng quan điểm trên, PGS.TS Phạm Thị Loan, một chuyên gia Quy hoạch cho rằng, các dự án đề cập ở trên đã đem lại những cảm xúc thật sự hạnh phúc và suy nghĩa khác biệt về “bài toán” con người, không chỉ là số liệu chết mà là dữ liệu có thể “cất tiếng nói” (có suy nghĩ, tinh thần, tình cảm…) với sự tập hợp đa dạng cộng đồng người, trong đó đặc biệt chú ý tới các nhóm yếu thế.

“Dự án đã đưa ra cách tiếp cận mới của quy hoạch – câu chuyện của người bán hàng rong với không gian công cộng – cho thấy đã tiếp cận nhiều nhóm đối tượng hơn, gần gũi và phù hợp hơn, con người hơn thay vì số hóa chuẩn mực” – diễn giả Phạm Thị Loan chia sẻ.

Thảo luận tại Tọa đàm, các diễn giả cũng đề cập tới nội dung “kiến tạo nơi chốn” với sự tham gia của toàn bộ cộng đồng, không bỏ ai lại phía sau, ngoài nhóm người yếu thế còn phải để ý đến cả trẻ em cũng như cách tạo lập một không gian mà ở đó con người, cộng đồng, môi trường sống là nhất thể, con người gắn bó với thiên nhiên và cộng đồng. Nếu mà để cho chính người dân, chủ thể của đô thị tự thân yêu thương cống hiến cho cộng đồng và môi trường thì cũng là cách chúng ta đang giảm áp lực cho chính quyền. Do đó, hoàn toàn có thể tin tưởng vào cách thức để huy động sự tham gia của đông đảo người dân vào kiến tạo xây dựng môi trường, không gian sống, nhất là với không gian công cộng… vừa thay đổi nhận thức của toàn xã hội, nhận được sự ủng hộ và tạo điều kiện của cấp ủy, chính quyền địa phương cũng như tạo dựng mạng lưới có không gian để nhiều cá nhân được tham gia kiến tạo thành phố./.