Chuyển đổi xanh giúp ngành chăn nuôi hóa giải thách thức
Chi phí tăng, dịch bệnh và tiêu chuẩn khắt khe đặt ngành chăn nuôi trước áp lực lớn. Tối ưu hóa chi phí, thích ứng và tăng sức cạnh tranh để phát triển bền vững, người nuôi cần chuyển đổi sang mô hình an toàn sinh học, kinh tế tuần hoàn và kiểm soát chặt kháng sinh.
Một hộ dân nuôi bò ở xã Thới Lai, TP Cần Thơ.
Thách thức bủa vây
Cơ sở chăn nuôi gia súc, gia cầm trên cả nước đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, đe dọa trực tiếp đến sự phát triển ổn định của toàn ngành.
Đầu tiên là áp lực từ chi phí sản xuất đầu vào tăng mạnh, đặc biệt là khi gần đây giá thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y và con giống tăng cao. Trong khi giá cả đầu ra đang ở mức khá thấp, nhất là giá heo hơi và nhiều loại gà, vịt nuôi bằng thức ăn công nghiệp. Điều này khiến tỷ suất lợi nhuận trong chăn nuôi giảm, người chăn nuôi thậm chí lâm vào cảnh thua lỗ, hết vốn.
Bên cạnh đó, diễn biến phức tạp về dịch bệnh luôn là mối đe dọa thường trực, chực chờ bùng phát, gây thiệt hại lớn cho tổng đàn. Thực tế cho thấy, gần đây bệnh dịch tả heo châu Phi đã tái bùng phát ở nhiều địa phương, khiến không ít hộ nuôi bị thiệt hại nặng. Các bệnh truyền nhiễm khác như lở mồm long móng trên gia súc, bệnh heo tai xanh, cúm gia cầm… đang được các địa phương tăng cường giám sát và phòng bệnh nhưng vẫn còn tiềm ẩn nguy cơ do tỷ lệ tiêm vaccine chưa đạt tối đa ở các hộ nuôi nhỏ lẻ.
Không dừng lại ở đó, ngành chăn nuôi còn phải đối mặt với rào cản lớn khi thị trường và người tiêu dùng ngày càng khắt khe, quay lưng với các sản phẩm kém chất lượng hoặc lạm dụng kháng sinh. Tất cả những yếu tố này tạo ra áp lực nặng nề, buộc người chăn nuôi cùng toàn ngành phải thay đổi để không bị đào thải.
Chuyển đổi để bứt phá
Chuyển đổi sang các mô hình phát triển bền vững như mô hình nuôi an toàn sinh học, kinh tế tuần hoàn và sử dụng kháng sinh có trách nhiệm chính là giải pháp cho ngành chăn nuôi hiện nay. Đây là giải pháp căn cơ giúp hạ giá thành, tăng sức cạnh tranh, đảm bảo hiệu quả sản xuất và sinh kế lâu dài cho nhiều hộ dân. Đồng thời, ngành chăn nuôi cần chuyển từ phát triển dựa trên quy mô sang nâng cao chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng.
Ông Lâm Hoàng Chí, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp dịch vụ Thanh Đức ở phường Thanh Đức, tỉnh Vĩnh Long, cho biết: “Hợp tác xã có 51 xã viên đang nuôi hơn 300 con dê bố mẹ cho sinh sản. Nhờ phát triển mô hình nuôi dê hữu cơ tuần hoàn, nhiều xã viên nâng cao hiệu quả sản xuất, gia tăng thu nhập và góp phần bảo vệ môi trường. Các loại cỏ, lá cây xanh và phụ phẩm nông nghiệp được tận dụng làm thức ăn cho dê và nguồn chất thải từ dê được thu gom tạo nguồn phân sinh học phục vụ lại cây trồng”.
Ông Nguyễn Văn Miên ở xã Thới Lai, TP Cần Thơ, những năm qua tận dụng rơm, cùng các loại cỏ và phụ phẩm nông nghiệp để nuôi bò. Cách chăn nuôi này tuy tốn công nhưng khá nhẹ chi phí bởi không phải mua thức ăn công nghiệp. Phân bò được tận dụng làm phân bón hữu cơ cho cây trồng, khi có dư đem bán tăng thêm thu nhập. Ngoài nguồn thu từ ruộng lúa và vườn dừa, mỗi năm ông có thêm thu nhập khoảng 100 triệu đồng từ nuôi bò.
Phát triển chăn nuôi hiện nay, nhất là tại ĐBSCL cần đặt trọng tâm ưu tiên cho hiệu quả kinh tế, an toàn dịch bệnh, khả năng đáp ứng các yêu cầu của thị trường và nâng cao giá trị bằng các mô hình liên kết bền vững. Hệ thống kênh rạch chằng chịt và chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ đan xen trong khu dân cư tại ĐBSCL là những yếu tố nguy cơ cao làm lây lan dịch bệnh qua nguồn nước, không khí và trung gian. Do đó, thiết lập một quy trình an toàn sinh học nghiêm ngặt là giải pháp cốt lõi để bảo vệ đàn vật nuôi và sinh kế người dân.
Tiến sĩ Huỳnh Tấn Lộc, Khoa Thú y, Trường Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ, cho rằng: “Cần chuyển sang mô hình an toàn sinh học, chủ động phòng bệnh. Các hộ dân phải chú ý các giải pháp đầu tư chi phí thấp, hiệu quả, bảo vệ đàn tốt. Ưu tiên đầu tiên là cần có các hàng rào và vật liệu xung quanh để che chắn khu vực chăn nuôi. Có bảng cảnh báo, hạn chế người lạ vào khu vực chăn nuôi. Đảm bảo đầu vào an toàn như con giống sạch bệnh, xử lý thức ăn, nước uống, sát trùng và xử lý rác thải”.
Theo ông Nguyễn Tấn Thụ, Giám đốc Công ty TNHH Thức ăn chăn nuôi PUTIN, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Vĩnh Long, để hạ giá thành chăn nuôi và ổn định đầu ra, các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ cần liên kết thông qua hợp tác xã và gắn kết với doanh nghiệp. Qua đó, có điều kiện mua thức ăn chăn nuôi và vật tư đầu vào với giá thấp hơn nhờ giảm khâu trung gian, đồng thời bán sản phẩm với giá tốt hơn.
Theo bà Huỳnh Kim Định, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, chuyển đổi tư duy sản xuất, áp dụng triệt để các biện pháp an toàn sinh học là “hàng rào” phòng bệnh, đồng thời sử dụng kháng sinh có trách nhiệm là đòi hỏi cấp bách, là chìa khóa quyết định để ngành chăn nuôi phát triển hiệu quả, bền vững, đáp ứng yêu cầu của thị trường. Các địa phương và người chăn nuôi cần lấy phòng bệnh chủ động và an toàn sinh học làm nền tảng. Chú ý đảm bảo vệ sinh, môi trường và sức khỏe con người trong từng hoạt động sản xuất. Gắn chất lượng sản phẩm với tổ chức sản xuất và thị trường... Trung tâm Khuyến nông Quốc gia sẽ tiếp tục phối hợp các địa phương, viện, trường và doanh nghiệp đồng hành cùng người chăn nuôi.
Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG
