Con người sống lâu hơn nhưng không khỏe hơn 

Nhờ nỗ lực kéo giảm các bệnh truyền nhiễm, tỷ lệ tử vong mẹ và trẻ em, cũng như những tiến bộ trong phòng ngừa và điều trị các bệnh mãn tính, tuổi thọ trung bình trên toàn cầu đã tăng lên đáng kể trong thế kỷ qua, đạt mức 73,8 năm. Tuy nhiên, nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Y tế Công cộng The Lancet cho thấy, những năm tháng được kéo dài thêm không đồng nghĩa người ta được sống trong điều kiện sức khỏe tốt. 

Nghiên cứu cho thấy con người sống lâu hơn nhưng sức khỏe không được tốt hơn.

Với việc tuổi thọ tăng nhanh hơn so với tuổi thọ khỏe mạnh ở hầu hết 204 quốc gia và vùng lãnh thổ được phân tích, các nhà nghiên cứu thuộc Trường Y Đại học Washington (Mỹ) cho rằng hệ thống y tế cần chuyển trọng tâm từ việc chỉ đơn thuần kéo dài tuổi thọ sang cải thiện chất lượng cuộc sống trong những năm tháng đó.

Theo nghiên cứu, trung bình người dân trên thế giới dành 14,5% thời gian cuộc đời trong tình trạng sức khỏe kém, và tuổi thọ ngày càng tăng đi kèm với nhiều căn bệnh và khuyết tật không gây tử vong. Ở các quốc gia giàu nhất, người dân dành 15,7% cuộc đời trong tình trạng sức khỏe kém. Ở các nước có tuổi thọ trung bình cao nhất, người dân cũng có nhiều năm sống chung với bệnh tật, chứng tỏ tuổi thọ cao hơn đang kéo dài thời gian bệnh tật chứ không phải trì hoãn đến những năm cuối đời.

Khoảng trống bệnh tật (morbidity gap) là thuật ngữ chỉ khoảng thời gian hoặc tỷ lệ phần trăm cuộc đời mà con người phải sống trong tình trạng sức khỏe kém, ốm đau hoặc tàn tật - lớn nhất tập trung ở Mỹ, Úc và Canada. Ngược lại, người dân ở Nauru, quần đảo Solomon và Lào có “khoảng trống bệnh tật” nhỏ nhất, nghĩa là trải qua ít năm nhất trong cuộc đời với sức khỏe kém.

Về nguyên nhân, nhóm nghiên cứu thấy rằng các bệnh không gây tử vong chiếm 57,4% “khoảng trống bệnh tật” toàn cầu, vì chúng làm tăng thời gian người bệnh phải sống chung với sức khỏe suy giảm. Đó là những bệnh về cơ xương khớp, rối loạn tâm thần, bệnh về cơ quan cảm giác (như giảm thính lực, thị lực do tuổi tác) và các loại chấn thương.

Tại các quốc gia có thu nhập thấp, thiếu hụt dinh dưỡng, nhiễm trùng đường hô hấp, bệnh lao và các bệnh nhiệt đới cũng nằm trong số những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến khoảng trống bệnh tật. Ngoài ra, tình trạng này cũng liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ, gồm chỉ số khối cơ thể (BMI) cao, suy dinh dưỡng ở trẻ em và mẹ, sử dụng thuốc lá, lượng đường cao và ô nhiễm không khí.

Làm sao để có tương lai khỏe mạnh?

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), vì tỷ lệ thời gian sống trong tình trạng sức khỏe kém liên tục tăng kể từ năm 1990, nên việc tập trung vào lão hóa khỏe mạnh - tức duy trì các chức năng để đảm bảo hạnh phúc ở tuổi già - trở nên cấp thiết. Tác giả chính của nghiên cứu Christopher Murray, Giám đốc Viện Đo lường và Đánh giá Sức khỏe (IHME), cho biết: “Tiến bộ trong việc lão hóa lành mạnh không chỉ nên được đo bằng tuổi thọ mà còn bằng thời gian sống khỏe mạnh, với việc đầu tư nhiều hơn vào phòng ngừa, quản lý bệnh lâu dài và chăm sóc bệnh mãn tính để giảm số năm sống trong tình trạng sức khỏe kém”. 

Theo nhóm nghiên cứu, chính sách phòng ngừa và chăm sóc sức khỏe dài hạn tốt hơn có thể mang lại những tác động tích cực về mặt xã hội, hệ thống y tế và kinh tế. Để đạt được mục tiêu đó, họ kêu gọi đầu tư bền vững vào công tác phòng ngừa, phục hồi chức năng, dịch vụ sức khỏe tâm thần và chăm sóc bệnh mãn tính, cũng như cải thiện khả năng tiếp cận các công nghệ hỗ trợ và các mô hình chăm sóc dài hạn tích hợp.

LÊ THƯ (Theo Euronews)