Đà Nẵng đón nhận Bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt Thành Điện Hải

Sáng 29/3, đúng vào dịp kỷ niệm 43 năm Ngày giải phóng TP. Đà Nẵng (29/3/1975 - 29/3/2018), UBND TP. Đà Nẵng tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt Thành Điện Hải và khởi công Dự án tu bổ, phục hồi, tôn tạo di tích quốc gia đặc biệt Thành Điện Hải giai đoạn 1.

Tham dự buổi Lễ có đồng chí Nguyễn Ngọc Thiện - Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH,TT&DL); lãnh đạo các cơ quan, đơn vị, cục, vụ thuộc Bộ VH,TT&DL; lãnh đạo Thành ủy, UBND TP. Đà Nẵng; đại diện Sở VH,TT&DL các tỉnh Quảng Nam, Thừa Thiên - Huế cùng đông đảo các nhà khoa học, nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa và cán bộ, đảng viên, nhân dân TP. Đà Nẵng.

Phát biểu tại buổi Lễ, đồng chí Huỳnh Đức Thơ --Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng nhấn mạnh: Thành Điện Hải vừa là chứng tích hùng hồn, vừa là biểu tượng về lòng yêu nước và đức hy sinh của nhân dân Đà Nẵng trong sự nghiệp chiến đấu bảo về chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc. Thành Điện Hải do triều đình nhà Nguyễn xây dựng. Thành trước gọi là Đồn Điện Hải, được xây dựng gần mép nước tả ngạn sông Hàn năm 1812 dưới thời vua Gia Long. Đến năm 1823, đời vua Minh Mạng, Đồn được chuyển đến xây kiên cố ở vị trí hiện nay, đến năm 1835, được đổi tên là Thành Điện Hải.

Ngày 01/9/1858, liên quân Pháp - Tây Ban Nha đem 14 chiếc thuyền đánh Đà Nẵng, mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược nước ta. Thành Điện Hải ngay từ buổi đầu đã cùng với các thành lũy khác dọc hai bờ sông Hàn góp phần đánh lui những cuộc tiến công của quân địch. Quân đội triều đình và nhân dân Đà Nẵng dưới sự chỉ huy của các tướng lĩnh, đặc biệt là danh tướng Nguyễn Tri Phương, đã chiến đấu kiên trường, mưu trí, ngăn quân giặc không cho tiến sâu vào đất liền.

Cuộc chiến đấu của quân đội triều đình và nhân dân Đà Nẵng đã làm phá sản chiến lược đánh nhanh, thắng nhanh của quân địch, buộc chúng phải rút quân khỏi Đà Nẵng ngày 23/3/1860 sau một năm rưỡi bị sa lầy và chịu nhiều tổn thất. Thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống liên quân Pháp - Tây Ban Nha xâm lược giữa thể kỷ IXX là một trong những trang sử vẻ vang không chỉ của Đà Nẵng mà còn là của cả dân tộc. Năm 1988, Thành được xếp hạng là Di tích cấp quốc gia.

Trải qua gần 200 năm lịch sử, chịu sự tác động của thiên nhiên, sự tàn phá của chiến tranh và của cả con người, Thành Điện Hải đã và đang bị xuống cấp nghiêm trọng. 

Trước tình trạng trên, từ năm 2016 đến nay, lãnh đạo TP. Đà Nẵng đã chỉ đạo triển khai nhiều giải pháp cụ thể để từng bước bảo vệ, tu bổ, phục hồi di tích, như: Giải tỏa khu nhà làm việc Trung tâm Thể thao Người lớn tuổi, Câu lạc bộ Thái Phiên; dừng hẳn dự án xây dựng Trung tâm lưu trữ thành phố ở phía Bắc; vận động 80 hộ dân chuyển dời nhà cửa ra khỏi tường thành ở phía Tây; quyết định chuyển Bảo tàng Đà Nẵng hiện nay ra khỏi di tích... Lãnh đạo TP cũng đang chỉ đạo khảo sát quy hoạch xây dựng ở khu vực này một quảng trường, trong đó Thành Điện Hải được xác định là trung tâm. 

“Việc Thủ tướng Chính phủ quyết định xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt Thành Điện Hải thể hiện sự đánh giá cao của Đảng, Nhà nước về truyền thống yêu nước, đi đầu chống giặc ngoại xâm của nhân dân Đà Nẵng; đồng thời ghi nhận những nỗ lực gần đây của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP trong việc quyết tâm bảo tồn di tích đặc biệt quan trọng này” - đồng chí Huỳnh Đức Thơ khẳng định. 

Ngoài Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích, TP. Đà Nẵng đã tổ chức Hội thảo khoa học về giải pháp bảo tồn di tích Thành Điện Hải (tháng 12/2017); tiến hành cải tạo, nâng cấp di tích quốc gia Nghĩa trủng Khuê Trung, nơi an táng 1.500 hài cốt nghĩa sỹ và đồng bào hy sinh trong cuộc kháng chiến (khởi công tháng 4/2018 với kinh phí 5 tỷ đồng), Hội thảo khoa học cấp quốc gia về ý nghĩa cuộc chiến chống ngoại xâm tại Đà Nẵng thời kỳ 1858- 1860 (tháng 8/2018); tổ chức lễ kỷ niệm 160 năm Đà Nẵng kháng chiến chống Pháp (01/9/2018); nghiên cứu làm hồ sơ xếp hạng di tích Nghĩa địa Pháp - Y pha nho (năm 2018); cử đoàn công tác đi Pháp và Tây Ban Nha tìm kiếm, khai thác tư liệu, hiện vật về cuộc kháng chiến này (năm 2018) ... 

Riêng dự án tu bổ, phục hồi, tôn tạo di tích quốc gia đặc biệt Thành Điện Hải giai đoạn 1, khởi công ngày 29/3/2018, dự kiến hoàn thành tháng 10/2018 với kinh phí 102,7 tỷ đồng, bao gồm các hạng mục: Giải tỏa, đền bù nhà ở, vật kiến trúc (đã thực hiện 80 tỷ đồng); phục hồi nguyên trạng hệ thống tường thành, kè hào, hạ tầng cấp thoát nước, tạo cảnh quan chung quanh như khuôn viên, cây xanh, bãi đỗ xe (kinh phí 22, 7 tỷ đồng). 

Giai đoạn 2 của dự án sẽ thực hiện trong năm 2019-2020, gồm các hạng mục bên trong Thành (sau khi chuyển dời Bảo tàng Đà Nẵng). Ngành Văn hóa và Thể thao TP. Đà Nẵng sẽ tiếp tục tổ chức Hội thảo khoa học tìm giải pháp tối ưu để thực hiện dự án giai đoạn này, đảm bảo đặc điểm, tính chất của một di tích cấp quốc gia đặc biệt, và sau khi dự án hoàn thành sẽ trở thành một điểm đến hấp dẫn cho việc tìm hiểu lịch sử, giáo dục, phát huy truyền thống, phục vụ tốt khách tham quan, du lịch trong nước và quốc tế.

Phát biểu tại buổi Lễ, Bộ trưởng Bộ VH,TT&DL Nguyễn Ngọc Thiện đề nghị Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP. Đà Nẵng trong thời gian tới triển khai Quy hoạch tổng thể bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị của di tích gắn với phát triển kinh tế - xã hội của TP trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Nội dung quy hoạch cần làm rõ những định hướng bảo tồn như: Quy hoạch tổng mặt bằng; tiến hành tôn tạo, phục hồi các yếu tố gốc trong khu vực nội thành, kè, hào và di sản văn hóa phi vật thể; xây dựng không gian trưng bày hiện vật gắn với không gian tưởng niệm anh hùng, liệt sỹ đã hy sinh. Xây dựng phương án khai thác du lịch - văn hóa kết nối điểm di tích đặc biệt quan trọng này với các điểm di tích, danh lam thắng cảnh khác của Đà Nẵng và các khu vực lân cận. Đổi mới công tác giới thiệu, tuyên truyền về di tích bằng những hình thức phù hợp, qua đó nâng cao ý thức, trách nhiệm bảo vệ và phát huy giá trị di tích trong cộng đồng. Kiện toàn bộ máy quản lý di tích phù hợp với quy định của pháp luật về cấp quản lý di tích, đáp ứng nhu cầu bảo vệ và phát huy giá trị di tích của địa phương trong điều kiện hiện nay.

Tại buổi Lễ, Bộ trưởng Bộ VH,TT&DL Nguyễn Ngọc Thiện đã trao Bằng công nhận Di tích quốc gia đặc biệt Thành Điện Hải cho đại diện lãnh đạo TP. Đà Nẵng.

Nhân dịp này, UBND TP. Đà Nẵng đã tổ chức lễ khởi công dự án tu bổ, phục hồi, tôn tạo di tích Thành Điện Hải giai đoạn 1, dự kiến hoàn thành vào 10/2018 với tổng kinh phí 102,7 tỷ đồng./.