Đọc cuốn sách về thảm sát Mỹ Lai để trân quý hơn giá trị hòa bình

Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật vừa xuất bản cuốn sách “Mỹ Lai: Việt Nam, 1968 - Nhìn lại cuộc thảm sát” (tác giả Howard Jones; dịch giả Mạnh Chương).

Cuốn sách “Mỹ Lai: Việt Nam, 1968 - Nhìn lại cuộc thảm sát” .

Mỹ Lai vốn là một vùng quê yên bình của tỉnh Quảng Ngãi. Sáng sớm 16/3/1968, lính Mỹ từ ba trung đội của Đại đội C (Đại đội Charlie) tràn vào bốn thôn Mỹ Lai 4, Mỹ Khê 4, Bình Tây và Bình Đông của huyện Sơn Tịnh ở miền Nam Việt Nam, gần khu vực phi quân sự mà người Mỹ thường gọi là “Pinkville” (Làng Hồng). Binh lính Mỹ, nhiều người chỉ vừa tốt nghiệp trung học và mới đến Việt Nam vài ba tháng, đã phải tham gia nhiệm vụ tìm-và-diệt. Tâm trạng lính Mỹ trở nên hoảng loạn bởi sự kiện Tết Mậu Thân mới chỉ xảy ra vài tuần trước, cộng với những tổn thất nặng nề từ các loại mìn và bẫy mìn, đặc biệt là mối đe dọa thường trực từ một kẻ thù dường như vô hình. Ba tiếng sau khi lính Mỹ lùng sục các thôn, “giết chết tất cả những gì có thể thở”, khoảng 504 dân làng không có vũ khí, trong đó chủ yếu là phụ nữ và trẻ em, rất nhiều trẻ sơ sinh, đã thiệt mạng thảm khốc dưới bàn tay của họ. Vụ thảm sát tàn ác được đặt theo tên của một trong các thôn đó - “thảm sát Mỹ Lai”.

Cuốn sách “Mỹ Lai: Việt Nam, 1968 - Nhìn lại cuộc thảm sát” của Howard Jones - Giáo sư nghiên cứu danh dự ngành Lịch sử tại Đại học Alabama, Mỹ - đã tái hiện diễn biến và hậu quả của cuộc thảm sát Mỹ Lai, phân tích phản ứng của các bên tham gia chiến dịch. Nội dung sách hoàn toàn dựa trên nghiên cứu tài liệu lưu trữ toàn diện, hồ sơ quân sự và các cuộc phỏng vấn sâu với quân nhân Mỹ, Việt Nam cũng như những nạn nhân còn may mắn sống sót sau vụ thảm sát tàn bạo.

Cuốn sách gồm ba phần, trong đó Phần I - Pinkville, với 5 chương nội dung, tác giả giúp người đọc hiểu được nguyên nhân khiến người dân thôn Mỹ Lai phải gánh chịu nỗi đau tàn bạo khi đó. Phần II của cuốn sách, tác giả đã tập trung phân tích một cách cụ thể về hậu quả và sự che giấu của chính quyền Mỹ trong cuộc thảm sát Mỹ Lai. Phần III - Mỹ Lai bị xét xử đã làm rõ “cái giá” mà chính quyền Mỹ phải trả cho tội ác mà chúng đã gây ra cho người dân Mỹ Lai.

Với cách trình bày lôgíc, ngắn gọn, mang tính khái quát cao, cuốn sách là một trong những tài liệu tham khảo giúp các học giả, các nhà nghiên cứu và bạn đọc quan tâm đến lịch sử nước nhà có thêm cách khai thác, tiếp cận và phân tích vấn đề, đặc biệt là có thêm tư liệu để hiểu hơn về lịch sử các cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ tại Việt Nam.

Ralph B. Levering - cha đẻ của các tác phẩm hay nhất về Chiến tranh lạnh đã nhận định về “Mỹ Lai: Việt Nam, 1968 - Nhìn lại cuộc thảm sát”: “Là tác phẩm lôi cuốn nhất cho đến nay về thảm sát Mỹ Lai và hậu quả của nó, được nghiên cứu kỹ lưỡng và tỉ mỉ với luận điểm thuyết phục. Đây thực sự là cuốn sách vô cùng xuất sắc - một tài liệu tin cậy chắc chắn phải đọc đối với bất cứ ai quan tâm đến kỷ nguyên Việt Nam cũng như câu chuyện bi kịch của nước Mỹ, những sai lầm khủng khiếp có thể xảy ra trong xung đột vũ trang, bất chấp luật chiến tranh”.