GCC hắt hơi, cả khối Arab sổ mũi
Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) có 6 quốc gia thành viên gồm Saudi Arabia, UAE, Qatar, Kuwait, Oman và Bahrain, với tổng dân số hơn 61 triệu dân cùng khoảng 35 triệu người nước ngoài sinh sống và làm việc. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đạt hơn 2.000 tỉ USD. Saudi Arabia là quốc gia lớn nhất với dân số hơn 35 triệu người và GDP hơn 1.000 tỉ USD.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và các nhà lãnh đạo vùng Vịnh tại cuộc gặp cấp cao ở Saudi Arabia hồi tháng 5-2025. Ảnh: Reuters
Dù đã nỗ lực đa dạng hóa nền kinh tế, nhưng dầu mỏ vẫn chiếm từ 60-90% nguồn thu của các chính phủ khu vực. Ngay cả “ông lớn” Saudi Arabia đã đạt được bước tiến lớn trong đa dạng hóa nền kinh tế khi doanh thu du lịch năm 2024 đạt 41 tỉ USD, qua đó lần đầu tiên vượt qua doanh thu xuất khẩu ngành hóa dầu 39,7 tỉ USD. Tuy nhiên, du lịch lại là ngành chịu tác động cực lớn bởi cuộc chiến ở Iran. Riêng hình mẫu kinh tế của UAE về logistics, tài chính thương mại và kết nối hàng không càng dễ bị tổn thương hơn vì chiến sự.
Sự phát triển ổn định của GCC sẽ giúp hàng chục triệu lao động nhập cư có nguồn thu nhập gửi về quê hương, đồng thời các nước này có dư nguồn lực để đầu tư ra thế giới, đặc biệt là tại các nước Arab láng giềng. Vì thế, nếu các nước GCC hắt hơi thì cả khối Arab sẽ sổ mũi. Nếu GCC chịu thiệt hại nặng nề sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới khối Arab, nơi vốn cũng chịu tác động trực tiếp không chỉ từ cuộc chiến hiện nay ở Iran mả cả từ chiến dịch quân sự của Israel chống lực lượng vũ trang Hồi giáo Hamas và Hezbollah năm 2024.
Iraq là một trong những nền kinh tế dễ bị tổn thương nhất kể từ khi nổ ra cuộc chiến tại Iran. Theo S&P Global, sản lượng dầu của Iraq giảm tới 70%, xuống còn chỉ khoảng 1,2 triệu thùng/ngày. Do dầu mỏ chiếm khoảng 60% GDP, 90% doanh thu của chính phủ và 95% thu nhập xuất khẩu của Iraq nên hậu quả rất nghiêm trọng. Thêm vào đó, Baghdad còn phải đối mặt với sự sụt giảm đầu tư nước ngoài khi khoảng 85% nguồn vốn cho ngành dầu khí phụ thuộc vào các đối tác bên ngoài - những người dễ nản lòng giữa lúc rủi ro an ninh gia tăng.
Nền kinh tế Ai Cập, quốc gia đông dân nhất của khối Arab với khoảng 120 triệu người, cũng đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng trước áp lực từ giá nhiên liệu tăng cao và chật vật trong việc trả nợ.
KIẾN HÒA
