Giữ hay bỏ quy định về giá trần với dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa?

Ảnh minh hoạ (Nguồn: Vũ Phong)

Dự thảo Luật Giá (sửa đổi) mới nhất đã được trình Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách cho ý kiến. Trong đó, việc giữ hay bỏ quy định về giá trần đối với dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa tiếp tục được đặt ra.

Một số ý kiến đã đề nghị không quy định giá trần đối với dịch vụ cảng biển và dịch vụ hàng không. Bởi cho rằng quy định này không phù hợp với nguyên tắc thị trường khi đã có nhiều doanh nghiệp tham gia đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực này, bao gồm cả các nhà đầu tư nước ngoài (đầu tư các Cảng biển), nhiều hãng hàng không ra đời cạnh tranh khá lớn làm hạn chế khả năng và động lực phát triển của các hãng hàng không, các công ty vận tải biển. Hơn nữa, giá trần do cơ quan quản lý Nhà nước quy định trong một số trường hợp thấp hơn chi phí đầu tư của nhà đầu tư (như trường hợp đầu tư các Cảng biển) hoặc thấp hơn chi phí đầu vào do giá cả vật tư, nguyên, nhiên vật liệu tăng cao.

Mặt khác, việc điều chỉnh giá trần của cơ quan Nhà nước thường rất chậm, không theo kịp biến động của thị trường gây khó khăn, thua lỗ rất lớn cho các doanh nghiệp ảnh hưởng đến việc phát triển chung toàn ngành và tác động đến nền kinh tế trong dài hạn. Đồng thời, làm mất đi nguồn lực, tài nguyên, nguồn thu NSNN của nhà nước (như trường hợp giá dịch vụ bốc xếp container của nước ta giá dịch vụ cảng biển bị cạnh tranh xuống giá quá thấp, thấp hơn rất nhiều so với giá các nước trong khu vực và giá được quy định cách đây 20 năm kéo dài hàng chục năm nay đang làm suy kiệt tiềm năng phát triển kết cấu hạ tầng cảng biển của Việt Nam, đã chuyển toàn bộ lợi nhuận cho các hãng tàu nước ngoài).

Ý kiến này cũng cho rằng, quy định giá trần nhưng không quy định giá tối thiểu trong nhiều trường hợp dẫn đến việc cạnh tranh không lành mạnh; làm hạn chế doanh nghiệp kinh doanh phân khúc chất lượng cao. 

Ngoài ra, đối với dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa, một số ý kiến cho rằng, việc áp giá trần còn một số vướng mắc là không phù hợp với thông lệ quốc tế vì các quốc gia trên thế giới hiện không áp dụng; không công bằng đối với các loại hình dịch vụ khác vì hiện nay giá dịch vụ vận chuyển hành khách bằng tàu hỏa, vận chuyển hành khách tuyến cố định, taxi đều do doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tự định giá và kê khai giá với cơ quan Nhà nước. 

Ở chiều ngược lại, Cơ quan soạn thảo và Bộ Giao thông vận tải đề nghị phải giữ quy định về giá trần đối với dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa. Lí do vì trên thực tế, hiện nay dịch vụ này vẫn là một trong những dịch vụ thiết yếu, có ý nghĩa quan trọng, tác động với phạm vi rất lớn đến đời sống người dân, đến hoạt động sản xuất - kinh doanh. Việc không quy định giá trần đồng nghĩa với việc Nhà nước bỏ công cụ điều tiết và để doanh nghiệp cung cấp dịch vụ toàn quyền quyết định giá cung cấp dịch vụ. Khi sửa Luật theo hướng không còn quy định giá trần thì các hãng hàng không hoàn toàn có thể đưa ra giá vé ở mức cao, nhất là một số tuyến có cạnh tranh hạn chế, sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng, tác động tiêu cực đến xã hội và khó khắc phục vì nếu tiếp tục sửa Luật thì đòi hỏi thời gian. Đặc biệt, so với mức thu nhập bình quân của người dân Việt Nam hiện nay thì càng thu hẹp điều kiện để người dân được tiếp cận dịch vụ hàng không nếu trường hợp giá vé tăng cao.

Cùng với đó, trên thực tế, dịch vụ vận chuyển hành khách nội địa vẫn đang là một trong các dịch vụ thuộc loại có thị trường cạnh tranh hạn chế. Hiện chỉ có 06 hãng hàng không tham gia thị trường chưa có thị trường cạnh tranh như đường bộ.

Việc bỏ quy định về áp dụng giá trần đối với dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa là vấn đề lớn, là thay đổi một chính sách quan trọng và theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật phải được đánh giá tác động. Trong khi chưa đánh giá tác động thì chưa đủ căn cứ sửa đổi.

Thời gian qua, việc nhiều hãng hàng không thua lỗ là do nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân chính là do tác động tiêu cực từ đại dịch COVID-19, không phải do việc quy định giá trần. Trường hợp việc giá trần chưa phù hợp thì đề nghị Chính phủ có trách nhiệm chỉ đạo xem xét, kịp thời điều chỉnh cho phù hợp (nguyên nhân là do tổ chức thực hiện, không phải nguyên nhân do quy định của Luật).

Để tôn trọng và bảo đảm quyền định giá của doanh nghiệp, dự thảo Luật cũng đã kịp thời hoàn chỉnh theo hướng chuyển từ quy định khung giá sang quy định giá trần nhằm tạo cơ chế khuyến khích cạnh tranh lành mạnh để giảm giá dịch vụ, bảo vệ lợi ích người tiêu dùng.

Giữ hay bỏ quy định về giá trần đối với dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa hiện đang là vấn đề được người dân rất quan tâm bởi sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá vé khi đi lại bằng đường hàng không. Vì thế, chắc hẳn nội dung này cũng sẽ nhận được sự quan tâm lớn của các đại biểu Quốc hội chuyên trách khi thảo luận về dự án luật này vào sáng mai (6/4).

Bà Nguyễn Thị Phú Hà, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội đã nhấn mạnh, đây là vấn đề lớn, có tác động, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi, đời sống người dân, doanh nghiệp, ngân sách nhà nước. Vì vậy, Thường trực Uỷ ban Tài chính, Ngân sách đã đề nghị Chính phủ đánh giá tác động cụ thể trong trường hợp bỏ giá trần theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để có căn cứ cho Quốc hội xem xét, quyết định. 

Chỉ trên trên cơ sở đánh giá khách quan, chính xác mới quyết định việc điều chỉnh chính sách để bảo đảm khả thi, hiệu quả, không tác động đến đời sống, kinh tế - xã hội./.