Hiệu quả xây dựng chuỗi cung ứng nông sản, thực phẩm an toàn

Tạo điều kiện thuận lợi

Hiện nay, an toàn thực phẩm là một trong những vấn đề được quan tâm, nhất là việc truy xuất nguồn gốc bởi liên quan trực tiếp đến sức khỏe con người. Thông qua truy xuất nguồn gốc sẽ chứng minh sản phẩm qua các công đoạn nào từ sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) đến chế biến, đóng gói. Xác định được vấn đề này, Chi cục Trồng trọt, BVTV và Quản lý chất lượng nông sản tỉnh Long An tích cực khảo sát, hỗ trợ các cơ sở kinh doanh đủ điều kiện để xây dựng chuỗi nông sản, thực phẩm an toàn.

Theo Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt, BVTV và Quản lý chất lượng nông sản tỉnh - Huỳnh Kim Toán, trước đây, các thị trường lớn như TP.HCM và các tỉnh, siêu thị, nhà hàng, bếp ăn công nghiệp,... chỉ đòi hỏi chứng nhận VietGAP đối với vùng nguyên liệu. Thế nhưng, những năm gần đây, theo nhu cầu ngày càng khắt khe của thị trường, đòi hỏi sản phẩm phải được chứng nhận chuỗi sản xuất an toàn mới được chấp nhận.

Để giúp các doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX) sản xuất các sản phẩm nông sản của tỉnh đáp ứng đầy đủ yêu cầu của thị trường, được tiêu thụ ổn định, nhất là hướng đến thị trường khó tính, Chi cục tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, HTX tham gia xây dựng chuỗi nông sản thực phẩm an toàn như tập huấn về “3 giảm, 3 tăng”, “1 phải, 5 giảm”; đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền về sản xuất sạch, an toàn, thân thiện với môi trường; chuyển giao khoa học - kỹ thuật, ứng dụng công nghệ cao vào trồng trọt và chăn nuôi,...”.

Chi Cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Quản lý chất lượng nông sản tỉnh trao giấy chứng nhận sản phẩm được kiểm soát an toàn theo chuỗi

Cụ thể, năm 2021, Chi cục Trồng trọt, BVTV và Quản lý chất lượng nông sản tỉnh thực hiện 4 chuyến khảo sát điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm tại các chuỗi sản xuất của 1 công ty và 3 HTX, trong đó có 3 cơ sở đủ điều kiện tham gia chuỗi cung cấp thực phẩm an toàn gồm chuỗi rau của Công ty TNHH Một thành viên Xuân Huy Thịnh (xã Phước Lại, huyện Cần Giuộc); chuỗi gạo của HTX Dịch vụ Nông nghiệp Kiến Bình (xã Kiến Bình, huyện Tân Thạnh) và chuỗi chanh của HTX Dịch vụ Nông nghiệp Bến Lức (xã Lương Hòa, huyện Bến Lức).

Ngoài ra, năm 2021, Chi cục còn tổ chức 3 lớp tập huấn kiến thức về quản lý an toàn thực phẩm theo chuỗi cho hơn 30 người là cán bộ quản lý, hộ trồng trọt, sơ chế, cơ sở kinh doanh tham gia trong chuỗi rau, gạo, chanh; phối hợp Đài Phát thanh và Truyền hình Long An xây dựng và phát sóng 3 chương trình quảng bá về các sản phẩm theo chuỗi trên sản phẩm rau, chanh, gạo an toàn; xây dựng và in ấn 6.000 tờ rơi quảng bá chuỗi sản xuất rau, gạo, chanh; hỗ trợ xây dựng tem điện tử truy xuất nguồn gốc cho các cơ sở được chứng nhận chuỗi thực phẩm an toàn,...

Giám đốc HTX Dịch vụ Nông nghiệp Kiến Bình - Dương Hoài Ân thông tin: “HTX chuyên sản xuất và kinh doanh các loại gạo hữu cơ gồm gạo tím Kiến Bình, ST24, ST25,… Các diện tích canh tác gạo hữu cơ của HTX đều được chứng nhận VietGAP. Do đó, ban đầu, Chi cục Trồng trọt, BVTV và Quản lý chất lượng nông sản tỉnh đề nghị HTX tiếp tục xây dựng chuỗi gạo an toàn, chúng tôi rất lo lắng, bởi ngại các loại hồ sơ, thủ tục; đồng thời, sợ HTX không đáp ứng đủ yêu cầu của sản xuất chuỗi đề ra.

Tuy nhiên, sau khi đoàn đến khảo sát, tư vấn và hỗ trợ, HTX nhận thấy việc xây dựng chuỗi gạo an toàn rất dễ làm, đây còn là cơ hội cho HTX quảng bá thương hiệu, góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương. Kết quả, cuối năm 2021, HTX nhận được giấy chứng nhận sản phẩm được kiểm soát an toàn theo chuỗi”.

Tín hiệu vui

Năm 2015, HTX Dịch vụ Nông nghiệp huyện Bến Lức được thành lập. Ngay sau khi thành lập, HTX xác định việc sản xuất sạch, hữu cơ, ứng dụng khoa học - kỹ thuật chính là “chìa khóa” quan trọng giúp HTX hoạt động hiệu quả và ngày càng phát triển. Nhờ vạch ra phương hướng hoạt động rõ ràng, đến nay, HTX đã tìm được đầu ra ổn định cho cây chanh, nhất là đưa trái tranh xuất sang được thị trường châu Âu - một trong những thị trường khó tính.

Được biết, hiện nay, HTX có 7 thành viên, trồng trên 50ha chanh, tập trung chủ yếu ở các xã: Thạnh Hòa, Thạnh Lợi và Lương Hòa; trong đó, có 15ha chanh đang sản xuất theo chuẩn châu Âu. Bình quân mỗi tháng, HTX thu hoạch từ 400-500 tấn chanh, trong đó xuất khẩu chiếm trên 70%, còn lại tiêu thụ ở Hà Nội và các tỉnh miền Trung.

Giám đốc HTX Dịch vụ Nông nghiệp Bến Lức - Trần Duy Thuận thông tin: “Tỉnh đang phát triển nông nghiệp theo hướng an toàn, bền vững, thân thiện với môi trường. Do đó, chúng ta cần thay đổi tập quán sản xuất chuyển từ truyền thống sang ứng dụng khoa học - kỹ thuật, nhất là phải sản xuất theo nhu cầu của thị trường, bởi không sản xuất sạch sẽ khó đứng vững trên thị trường.

Xác định được vấn đề này, HTX chủ động đầu tư nhà xưởng, dây chuyền sơ chế chanh; đồng thời, áp dụng cơ giới hóa từ khâu chăm sóc đến thu hoạch. Qua đó, HTX không chỉ giải được “bài toán” về nhân công, giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao giá trị sản phẩm và hướng đến phát triển ngành Nông nghiệp theo hướng bền vững, hiện đại”.

Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Kiến Bình - Dương Hoài Ân (bìa trái) khẳng định: Thủ tục, quy trình tham gia chuỗi an toàn thực phẩm rất dễ; đồng thời, đây còn là cơ hội cho hợp tác xã quảng bá thương hiệu, nâng tầm nông sản địa phương

Nhờ chủ động ngay từ khi mới thành lập nên việc xây dựng chuỗi chanh của HTX đã được Chi cục Trồng trọt, BVTV và Quản lý chất lượng nông sản tỉnh trao giấy chứng nhận sản phẩm được kiểm soát an toàn theo chuỗi vào cuối năm 2021. Đây được xem là giấy thông hành giúp HTX tiếp cận được nhiều thị trường khó tính hơn. Quan trọng hơn, HTX đã góp phần thay đổi nhận thức của người dân về quy trình canh tác, hướng đến sản phẩm chất lượng và chung tay bảo vệ môi trường.

Ông Huỳnh Kim Toán cho biết thêm: “Qua thời gian xây dựng và phát triển mô hình chuỗi cung cấp thực phẩm nông, lâm, thủy sản an toàn trên địa bàn tỉnh, các cơ sở kinh doanh, HTX và nông dân đã nhận thức được vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của việc xây dựng chuỗi đối với các sản phẩm nông nghiệp ở địa phương; tạo nên một số liên kết dọc trong chuỗi từ khâu sản xuất đến chế biến, chế biến và kinh doanh, phân phối sản phẩm; tuân thủ các quy định về điều kiện bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm. Đến nay, Long An xây dựng và phát triển được 25 chuỗi cung cấp thực phẩm nông, lâm, thủy sản an toàn.

Bên cạnh kết quả đã đạt, việc xây dựng và phát triển mô hình chuỗi cung cấp thực phẩm nông, lâm, thủy sản an toàn vẫn còn gặp nhiều khó khăn như quy mô một số chuỗi nhỏ, chủ yếu nội bộ HTX hoặc doanh nghiệp chưa mở rộng thành một vùng hoặc kiên kết với nhiều HTX, doanh nghiệp cùng tham gia; công tác thu mẫu, giám sát các mô hình tham gia chuỗi sản xuất sản phẩm an toàn vẫn còn một số mẫu rau phát hiện nhiễm vi sinh, mẫu gạo phát hiện nhiễm kim loại nặng; công tác thông tin, tuyên truyền, quảng bá sản phẩm nông sản sạch của doanh nghiệp, HTX chưa thường xuyên,...

Thời gian tới, Chi cục tiếp tục nhân rộng mô hình chuỗi kiểm soát thực phẩm an toàn trên sản phẩm nông sản; hỗ trợ cơ sở sản xuất áp dụng quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp nhằm tạo vùng nguyên liệu an toàn, thuận lợi cho việc kết nối chuỗi thực phẩm an toàn; hỗ trợ các cơ sở sơ chế, chế biến xây dựng các chương trình quản lý chất lượng tiên tiến để nâng cao chất lượng sản phẩm và giá trị; tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền, quảng bá để mọi người hiểu về lợi ích việc tham gia chuỗi thực phẩm an toàn; tổ chức các hội nghị kết nối các cơ sở sản xuất ban đầu, cơ sở sơ chế, chế biến, kinh doanh nhằm hình thành ngày càng nhiều các liên kết chuỗi,...”.

Theo các chuyên gia, không khí bị ô nhiễm có một phần không nhỏ do dư lượng thuốc BVTV vượt quá mức cho phép trong quá trình sản xuất nông nghiệp; đồng thời, người tiêu dùng luôn quan tâm đến vấn đề an toàn thực phẩm. Điều này đòi hỏi ngành Nông nghiệp phải thay đổi phương thức sản xuất từ truyền thống sang hiện đại, hạn chế sử dụng phân bón hóa học, thuốc BVTV, nhất là phải xây dựng được quy trình sản xuất an toàn, thân thiện với môi trường. Và việc sản xuất theo chuỗi chính là “chìa khóa” quan trọng để giải quyết các vấn đề trên./.

Lê Ngọc